hósdagur 2. apríl 1987síða 13

Nr. 39 — 2. apríl 1987 ———— Henda dagin var ikki so nógu at gera í havnini hjá Eirikki Teir flestu bátarnir vóru úti þðseigari kúgar tey Enn eru ikki øll jardarbruk- ini i Góðseigarin Nicaragua almenn. + æð mótarbeiðir miðvíst sandinistisku stjórnini, greiðir ein kvinna frá Matagalpa, Nicaragua 7. mars Saman við fleiri nicaragu- anskum kvinnum siti eg i gongini í helunum hjá jarðararbeiðarafakfelag- num og bíði eftir at ein lastbilur skal koma eftir okkum og koyra okkum á ein skúla uttanfyri býin har vit skulu á kvinnu- fund Undir liðini á mær situr ein kvinna um 30 ára aldur. Hóast unga aldur hennara, bera rukkurnar í andlitinum skillig boð um, at lív hennara ikki altíð hevur verið lætt. Fegin um, at eg havi áhuga fyri at frætta um viðurskifti hennara, greiðir hon mær lívliga frá um óskilið á privatu »haciendaini«, har hon arbeidir. ÞÁ St. Rita hava vit hverki fingið sukur, mat- olju ella såpu i fleiri vikur. Vit hava nú leingi einans kunnað vaskað klæði okk- ara í berum vatni«. Sukur og matolja eru neyðsynjarverur, allir nicaraguanarar meta sum lívsneyðugar. Allur matur frá rísi til hesnarungar, verður stoktur í matolju; og sukur verður latið í allar drykkjuverur frá kaffi til saft. So nógv sukur, at mangan er ilt at vita, hvat tað er, tú drekkur. Tað bera tær mongu brendu tenninar — fyri ikki at tosa um tær, sum langt síðani eru dotnar úr munnunum síni skilligu boð um. Eru sukur ella matolja ikki at fáa, kann hetta fáa hvenn nicaraguanara at gera uppreistur. Tað tykist góðseigarin á St. Rita at vita. Tí hevur hann latið handilin standa hálv- tóman so leingi. Heldur ikki klæði hava verið at fingið í óminniligar tíðir, greiðir Carmen mær frá. Sýtir at útgjalda løn Men hetta er ikki alt, hóast verutrot er tað fyrsta, fólk í Nicaragua gremja seg um. >Partar av kaffiøkrunum liggja í órekt og tær dýru maskin- urnar verða ikki hildnar«. Mary Ann úr Nicaragua Í Carmen er uppest Meðan hon leitar í taskuni eftir kambinum, greiðir hon mær frá, at góðseig- arin ger hetta fyri at venda arbeiðarunum á St. Rita móti sandinistisku stjórnini. Matin, sum verður latin sum partur av lenini, hevur hann noktað teimum fleiri ferðir, og tá hava tey noyðst at klárað seg við tí sindrinum av meisi og benum, tey dyrka sjálvi, og tí, tey kunnu finna í náttúruni av frukt- um 0.ø. Lønina rindar hann, tá hann sjálvur vil. „Men okkum skal hann ikki lumpa!< sigur hon avgjerd á málinum, meðan hon tekur bláa silkibandið úr hárinum og roynir at pynta seg. Stríðsandin = lýsir av henni, meðan hon greiðir mær frá at tey nú vilja hava statin at gera St. Rita um til statsfarm. Har er onki fantilsi á, heldur hon, og skilið gerst alt verri, meðan hesin maðurin sleppur at týggja sær sum honum lystir. Fer sjálv til forsetan Carmen greiðir mær erpin frá, at hon situr í nevndini fyri deildina, sum fakfelag hennara ATC hevur á góðsinum. Tá eg spyrji hana, hverji ábyrgdareki, hon hevur, svarar hon mær »organisation« — ja, nú má eg bíða, tí hitt hevur hon gloymt — hon hevur júst fingið eitt ábyrgdareki afturat. Hon hyggur í lítla skrivihefti sítt og sigur so smílandi: »framleidsla«. Fyri henni hava heiti ikki nógv at Fleiri jardskjålvtar hava rakt landið, og hot uðsstaðurin Managua er heldur ikki sloppin undan. Ráðini eru ikki tey bestu at byggja upp aftur siga tað eru gerðirnar, sum telja. Hon sigur mær, at fak- felagsdeild teirra hevur skipað fyri fundum mill- um allar arbeiðarar á haciendaini, har tey hava tosað um, hvussu loysn skal fáast á óskilinum Úrslitið er ein frágreiðing um steðuna, sum tey hava skrivað. Og hesa frá- greiðing ætlar hon, um neyðugt, sjálv at lata for- setanum Daniel Ortega! Onkur starvsfelagi hennara hevur biðið hana sýna eitt sindur meiri hógv — kanska trupulleik- arnir koma í rættlag av sær sjálvum. Tí trýr hon ikki. >Nú hevur hetta staðið við so leingi« heldur hon avgjerd fyri, at hon skjótt ætlar sær at ferðast allan vegin til Managua fyri persónliga at lata forsetanum frágreiðing- ina. Sandinistarnir tola góðseigarar Eg hugsi, at hóast jarðar- arbeiðararnir manga ferðina hava fingið sín vilja, tá teir hava hersett og tikið góðs, er tað ikki vist, at hesi fáa viðhald. Beint eftir kollveltingina í 1979 varð ein dómstólur settur á stovn undir land- i€ 7 Miðamerikanska landið Nicaragua. Mary Ann er stodd í Matagalpa landspartinum A MN norðuri í landinum búnaðarmálaráðnum til at døma í slíkum málum. Og fleiri ferðir fingu góðseigararnir = viðhald, har jarðararbeiðararnir hevdu lagt góðs teirra undir seg Ruðulleikin, sum hevur hótt búskapin hjá landin- um eftir kollveltingina, fekk sandinistarnar at lata nógvar góðseigarar halda fram, um bert raksturin av góðsunum gav nakað av sær (næst- an) alt fyri framleiðsluna; so máttu teir heldur halda eitt >lunkað< samband við borgaraskapin og pengar- nar Men henda kvinnan er fult sannferd um, at sandi- nistarnir munnu geva teimum viðhald. Og var eg Daniel Ortega, hevði eg ikki torað at verið ósamd við henni. Hevði hon rátt ... Hon hevur sína óreingi- ligu hugsan um borgara- skapin, og langt lív hevði ikki verið borgaraskapinum lagað, um hon sat í >Dirección Nacional« — ovastu leiðsl- uni i sandinistaflokkinum. »Hetta kann ikki halda fram«, heldur hon avgjørd fyri, og kemur til ta niður- stødu, at borgaraskapurin ikki er gott fyri annað enn at mergsúgva manna- ættina. Ein skúlað kvinna Eg hugsi, hvar hon man hava lært so fín orð? Hevur alt lív sítt livað á ymsum góðsum og fram til kollveltingina var tað ikki tann stóra skúla gongdin, sum eyðkendi jarðararbeiðararnar og bendurnar. Men at tey á St. Rita yvirhevur hava verið fer fyri at skrivað eina frágreiðing um steð- una, vitnar um eina stóra framgongd í einum landi, har analfabetisman millum kvinnur fyri einans 10 árum síðani var 93%, og 56% fyri alt landið. Og kanska hevur Carmen eisini verið á politiskum skeiði á skúlanum St. Emilia, sum danska fakfelagið SID hevur latið byggjað til fakfelag hennara. Tá lastbilurin endiliga kemur, takkar Carmen mær fyri, at eg tímdi at lurta eftir henni, á henda undirbrotliga mátan, sum so mangir nicaraguanarar hava mótvegis útlend- ingum. Eg svari, at tað eri eg, sum takki. Hon undrast.