mikudagur 15. apríl 1987síða 5

ÁÐ ro = p + + Nr. 44 — 15. april 1987 Hetta er eitt av okkara ynskjum, men tå krevst, at vit fåa eina adra stjorn i Dan- mark. Eina javnadarstjørn, segði Hans Hækkerup. Um ein triðingur av ellum dønum hevur tryggjað sær eina líkinda pensión á ellisárum. Hetta hava tey gjort gjøgnum eina tænastupensión ella við grunni, at arbeiðstakarar eisini gjalda sín part. Men nógv tann stersti parturin av denum hevur í dag bert fólkapensiónina at líta á. Hon er alt ov lítil, og tí er ikki legið, at tey verða alt fleiri, sum royna at út- vega sær aðra pensión um- framt fólkapensiónina. Hetta segði Hans Hækkerup m.a. á stevnuni sum Javnaðarflokkurin skipaði fyri í Norðurlanda Húsinum um sosialmál. Hann segði, at sjálvandi skal upphæddin, sum fæst í fólkapensión hækkast, men hetta er neyvan ráði- ligt bert at gera beinleiðis yvir skattin. Hetta kemst fyrst og fremst av teirri orsek, at hetta krevur eitt ógvuliga hart skattatrýst, tí talið á teimum, sum eru í lenandi vinnu, gerst minni sum tíðin líður. Pensións- aldurin lækkar samstund- is sum skúla- og lærutíð verða longri. Harvið fáa vit fleiri >njótarar< og færri, sum kunnu gjalda. Arbeiðsmarknaðar- grunn — Tí hava vit í danska Javnaðarflokkinum hugs- að okkum, at gjerdur verður ein sokallaður ar- beiðsmarknaðarpensións- grunnur, sum bæði arbeiðstakarar og lentak- arar gjalda í. Býtið, sum vit kundu hugsað okkum, verður ein triðingur frá lentakara og tveir frá ar- beiðstakaranum, segði Hans Hækkerup. Hann helt, at tílík skipan kundi takast í stig- um gjøgnum 10 ár, soleiðis at tá hesi tíggju árini vóru farin, rindaðu arbeidstakarar 6% av allari goldnari løn i grunn- in og arbeiðarin 3%. Hesin grunnur skuldi fevna um ell millum 16 og 67 ár, burtursæð frá teimum, sum frammanundan hava eina skipan, sum er eins góð. Hans Hækkerup segði, at við einum tílíkum grunni komu danir á hædd við Noreg, Sveríki og Finland, sum longu í fimti- og sekstiárunum settu tílíkar grunnar á stovn. — Men ein tílíkur grunn- ur kemur ikki teimum til góðar, sum í dag eru farin um pensiónsaldur. Teim- um vilja vit eisini arbeiða fyri, sum vit altíð hava gjørt tað, segði Hans Hækkerup. Sum eina hjálp til okk- ara núverandi pensionist- ar hava vit m.a. hugsað um at hækka skattafría inntøkumarkid. Varandi heimahjálp, ávíst frá al- mennari síðu, verður ókeypis og somuleiðis verður ískoyti til heilivág, hækkað. Tey, sum arbeiða heima Men eftir er ein bólkur, sum ikki er í beinleiðis lenandi vinnu. Til demis húsmeður, sum arbeiða heima. Tey hava sjálvandi eisini rætt til eina líkinda pensión á ellisárum. Fyri tey hevur Javnaðarflokk- urin hugsað sær at hækka fólkapensiónina á hædd við tað, arbeiðsmarknað- argrunnurin kann lata. — Harafturat so líðandi at taka av tær serligu av- sláttarskipanir fyri pensionistar og í staðin Hans Hækkerup: Danski Javnadarflokkurin hevur sett Síða 5 sær sum mål at tryggja fólki javnari pensiånir. lata teimum eina væl hægri pensión, so tey sjálvi eru fer fyri at gjalda fyri tær tænastur tey ynskja, segði Hans Hækkerup. Hann legði dent á, at danski Javnaðarflokkurin vil við sínum uppskotum tryggja javnari pensións- viðurskifti. At tey lægst- lentu fáa somu pensións- upphædd, sum tey fingu tá tey arbeiddu og somu- leiðis at tryggja teimum, sum ikki hava verið í len- andi vinnu, eina pensión tey kunnu liva rímuligt av. — Men skal hetta eydnast okkum, mugu vit fáa eina aðra stjórn í Dan- Landsstýrið til verka við arbeiðsmarknaðargrunni — sigur landsstýrismaðurin í arbeiðaramálum, Vilhelm Johannesen, sum beint eftir páskir fer at seta nevnd at arbeiða við hesum. — Fólkapensiónin var góð í síni tíð. Tað var eitt stórt framstig, tá vit í 1959 fingu fólkapensiónina, men sum tað varð ávíst, millum annað av Grethe Lundblad og Hans Hækkerup á stevnu Javnaðarfloksins, krevur tíðin í dag meira. Tey eldru krevja meira til lív- sins uppihald, og talið á teimum, sum skulu gjalda, verður meira av- markað. Hetta tí at pensi- ónsaldurin lækkar og aldursmarkið, tá fólk fara í vinnu, hækkar, sigur Vil- helm Johannesen, lands- stýrismaður í arbeiðara- málum. Hann sigur, at sokallaða ATP-skipanin hevur verið roynd í okkara granna- londum, og var helst eisini góð í sínari tíð, men tað vísir seg, at hendan skipan rekkur ikki langt longur. Í Feroyum kom spurningurin um eykapen- sión til tey, sum ikki hava aðra pensión enn fólka- pensiónina, upp fyri meira enn 20 árum síðani. Tá setti landsstýrið eina nevnd at kanna hendan spurning, men einki kom burturúr, uttan at nakrar kanningar vórðu gjerdar, sigur Vihelm Johannesen. Landsstýrið hevur nú tikið spurningin upp aftur. Vilhelm Johannesen sigur, at hann miðar ímóti at hava nakað at leggja fyri legtingið í komandi tingsetu. — Í hesum sambandi eiga vit at hugsa um tað, sum Hans Hækkerup og Grethe Lundblad ferdu fram á stevnuni um ar- beiðsmarknaðarpensión, har arbeiðsmarknaðurin — lentakarin og arbeiðs- takarin — rinda í grunn, og sum kann virka eftir eitt ávíst áramál, sigur landsstýrismaðurin. Spurdur = um hver skal stjórna grunninum, sigur Vilhelm, at tað er kanska nakað tíðliga at siga enn, men grunnurin kemur at umfata nógv len- takarafeløg og arbeidstak- arafeløg, so spurningurin er um grunnurin ikki i åvisan mun skal umsitast av ti almenna, vid åhuga- feløgunum sum umbods- rådi. Um hvat skal vera vid teimum grunnum, sum longu eru settir á stovn, sigur Vilhelm Johannesen, at hesin spurningur skal sjálvandi eisini takast upp samstundis. Vilhelm hevur sett sær sum mál, at vit fáa eina sama slag loysn fyri allar lentakarar, sum ikki fáa tænastu- mannapensión. — Stórur munur er á inntekuni hjá fólki, og hesin munur gerst enn sterri, tá ellisárini koma, Vilhelm Johannesen, landsstyrismadur: mark, eina stjórn. — Konservativa stjórn- in hevur fyri so vítt einki ímóti at settur verður á stovn ein arbeiðsmarkn- aðarpensiónsgrunnur, tí ein tílíkur fremur uppspar- ing í danska samfelag- num. Og eina tílíka upp- sparing hevur hin niður- undirkomni statskassin hart brúk fyri, men teir konservativu fáast ikki til at beta um pensiónsviður- skiftini hjá teimum eldru. Hetta er ein av aðalmun- unum á verandi konserva- tivu donsku stjórnini og eini javnaðarstjórn, segði Hans Hækkerup. javnaðar- tór.- Serligur ar- beiðsmarknaðarpensiónsgrunnur skal nú setast á stovn. og pensiónin skal útgjald- ast, tí tey, sum hava havt lítla innteku, sita eftir bert við eini fólkapensión, meðan tey, sum hava havt stóra inntøku, sita annað- hvert við eini hampuligari tænastumannapensión ella við eini sjálvteknaðari pensión, afturat fólka- Framhald á síðu