mánadagur 16. desember 2002síða 2

3 VARPIÐ 2 VARPIÐ ini, me›an dóttirin og Birk fjala seg í eini bjarnaholu í skógi- num. Nú er eingin á ránsmannaborgini gla›ur longur – hvørki Borka ella Mattis ella nakar av ránsmonnunum. Og heldur ikki Ronja ella Birk er serliga nøgd. Hvat sí›an hendir, vita øll, sum anna›hvørt hava lisi› bókina ella hava sæ› filmin. Og um onkur tykkara ikki hevur ta›, so er at gle›a seg til hendan filmin, sum var› hei›ra›ur í Berlin vi› eini silvurbjørn á Filmsfestivalinum í 1985, har hann eisini fekk lesaravir›islønina frá dagbla›num »Berliner Morgenpost«. Eftir filmin leygarkvøldi› er meira um »Ronju Ránsmansdóttir«. Danski tónleikarin, Sebastian, kendi væl Astrid Lindgren gjøgn- um fleiri ára samstarv, og hann hevur gjørt ein heilan sangleik um Ronju. »Ronja Ránsmansdóttir« var tann fyrsta av egnu sangleikunum, sum Sebastian sjálvur hevur sett upp í sangleikhúsinum Masto- dontarnir – fyrst í eini uttanduraútgávu í Fredensborg Slotshave og seinni í Sirkusbygninginum í heystfrítí›ini 2000. Í bá›um før- um var› spælt »fyri fullum húsum«, og sí›ani hava Sebastian og Mastodontarnir spælt vælumtókta familjusangleikin fer› eftir fer›. Temaleygardagur hevur kaga› handan leiktjøldini í Sirkusbygninginum og tosa› vi› Sebastian um samstarv hans- ara vi› Astrid Lindgren. – Barni› b‡r í okkum øllum, og eg skrivi til barni› innan í mær sjálvari, plagdi Astrid Lindgren at siga. Tann lítla Astrid Lindgren vaks upp í Smálandi í Svøríki, og hig- ani eru allir persónarnir í søgum hennara. Børnini í Dundurdali, Emil úr Lønnebergi, Pippi, Karlsson, Brø›urnir Leyvuhjarta og Ronja Ránsmansdóttir. Í sendingini leygarkvøldi› fer Astrid Lindgren at grei›a frá uppvøkstri sínum. Hon grei›ir frá um vøkru smálendsku náttúruna, sum hon upplivdi so innarliga sum barn, at hon valla skilti ta› sum vaksin. Hon grei›ir frá um pápa sín, Emil, sum er fyrimyndin í skaldsøguni. Og um allar hinar persónarnar og serskøltarnar, sum ta› ‡›ur vi› í eini á bygd í Smálandi, og sum hevur hugbirt Astrid Lindgren til allar teir ódey›iligu persónarnar. Onkur av barnaminnunum hjá Astrid Lindgren eru beinlei›is endurgivin í bókmentum hennara. Vit vitja lítlu oynna, har Ast- rid og hini børnini spældu Robinson Crusoe og sendu ein fløskupost vi› or›aljó›inum: »vit eru stranda› á hesi oynni í tveir dagar uttan brennivín og snús«. Fløskuposturin enda›i hjá ommu Astrid, sum avgjørt ikki helt hetta vera stuttligt. Men ta› helt lítla Astrid, sum nógv ár seinni brúkti hesa hending í bókini »Pippi Smokkuleggur«. Fyri Astrid Lindgren er barndómurin t‡dningamesta tí›in í lívi- num. Hetta vísti hon so greitt í eini lítlari vi›merking, tá »Øll vit børn í Dundurdali« var› filmatisera›ur. Tá seg›i mostir Astrid, sum var 105 ár, at hon vildi vera vi› í filminum. »Jamen, hvønn leiklut vilt tú hava?«, var› hon spurd. »Vilt tú spæla eina gamla langommu?«. »Nei, eg vil ver›a ein av smágentunum í Dundurdali«, seg›i gamla mostirin. – Menniskju kenna seg sum børn innast inni, tá tey ver›a ordiliga gomul, var tá ni›urstø›an hjá Astrid Lindgren. Á›renn vit leygarkvøldi› fara at vitja Smáland hjá Astrid Lindgren, so er filmur til alla familjuna á skránni – ta› er vir›islønta filmatiseringin av Ronju Ránsmansdóttir hjá Tage Danielson. Ronja er dóttir ránsmannakongin Mattis og konuna Lovis. Ronja ver›ur fødd eina nátt vi› stormi og torugangi á Mattisfjallinum vi› Mattisskógin. Men Mattis, pápi hennara, er líka gla›ur vi› ve›ri›, tí nú hevur hann fingi› dóttrina Ronju – og hugsar tí ikki um anna›. Tá Ronja fyllir 11 ár, flytir einasti rættuligi mótstø›uma›ur hjá Mattis, hann eitur Borka, inn í hina helvtina av Mattisborgini. Saman vi› honum eisini sonurin Birk. Ronja og Birk eru sum páparnir mótstø›ufólk tá tey hittast á fyrsta sinni, men børnini læra tó skjótt at vir›a hvørt anna› – og gerast vinir. Hetta leggur Mattis til merkis, og hann heldur, at Ronja hevur sviki› seg – og Birk hevur sjálvandi skuldina. Hann ver›ur í ø›- Øll elska Astrid Lindgren Astrid Lindgren – tann so nógv elska›a Astrid vi› Pippi, Emil úr Lønnebergi, Brø›runum Leyvuhjarta, Ronju Ránsmansdóttir og øllum hinum, doy›i í januar í ár. Skarin var stórur, sum fylgdi henn til hennara sí›sta hvíldar- sta›, fremst gekk Pippi og tann hvíti hesturin vi› svørtu blettunum. DR2 hei›rar svenska høvundan vi› temakvøldi› leygarkvøldi› – Eg havi altí› skriva› til barni› innan í mær sjálvari. – Øll menniskju kenna seg sum børn innast inni, eisini tá tey ver›a ordiliga gomul, plagdi Astrid Lindgren at siga