fríggjadagur 13. desember 2002síða 7

12 Nr. 240 - 13. desember 2002 Nr. 240 - 13. desember 2002 13 Gjaldskipanin hjá Vágatunlinum er ikki farin at virka enn. Kaðalslit hevur verið, og fólk stendur við gjaldstøðina og steðgar øllum bilum, sum koyra úr Vágum VÁGATUNNILIN Edvard Joensen Vágar: Bilar, sum brúka Vágatunnilin, fáa ikki brúkt ætlaðu gjaldskipanina enn. Kaðalslit ger, at skipanin ikki er tilsett, sigur leiðslan fyri Vágatunnlinum. Tað er hósmorgun, og klokkan er umleið hálvgum tíggju. Tað er kalt uttan fyri tunnilsmunnan. Landsynn- ingurin strýkur norður gjøgnum Vestmannasund og hevur russiskan kulda við sær. Hinumegin er Skælingur hvítnaður í erva, og teir báðir vaktarmenn- inir, sum standa við støðina og býta rokningar út til bilarnar, trampa í asfaltið og blaka sær, hóast teir eru væl ílætnir. Teir standa og skriva rokningar til teir bila, sum skulu ígjøgnum tunnilin úr Vágum. Skipanin er ikki farin at virka enn. Tað er nakað við, at onkur lutur ikki er komin fram, sigur vaktarmaðurin. Tað ber ikki til at gjalda við korti enn, tí ikki er gjørligt at draga kortið ígjøgnum automatina, greiðir hann frá. Meðan vi práta, koma tveir bilar norðaneftir. Vaktarmennninir taka hvør sín. Tann, sum fremri er, kemur heilt fram til støð- ina, meðan hin verður steðgaður nakað norðari. Hvørgin hevur kubba, og skulu tí báðir í høgru breytina. – Góðan morgun. Hetta er óført, heilsar væl upp- lagdi førarin í tí fremra bilinum og spyr, hvussu hann nú skal gera, tí hetta dugir hann ikki at brúka. Nei, tað kann hann heldur ikki, fortelur vaktar- maðurin honum. Men hann skal fáa eina rokning við sær, sum so kann gjaldast innan tríggjar dagar. Jú, tað má so bara verða so, tá ikki annað gerst, heldur fryntligi bilførarin, og vaktarmaðurin leggur lepan á rútin og fer at skriva. Ætlanin ver sjálvandi, at skipanin skuldi rigga bein- anveg, men til heilt greitt er, at hon riggar, verður arbeitt upp á hendan mátan, sigur leiðslna fyri Vága- tunlinum í tíðindaskrivi. Í aðrar mátar stendur einki til hjá teimum, sum ikki enn hava fingið kubba, soleiðis at skilja, at tað verður helst ikki í ár, at hann kemur. Tó kunnu tey, sum hava søkt, sleppa at koyra fyri »kubbaprís« frá tí, tey fáa váttan um, at umsókn teirra er móttikin. Tað er so, at tað vórðu ov fáir kubbar umbidnir úr Noreg. Gravgangur er eftir teimum, og nýggj sending skal fáast. Men tað verður neyvan fyrr enn eftir nýggj- ár, at teir verða her. Til ta tíð, mugu fólk, sum hava biðið um hald og fingið váttan um slíkt, koyra sum um tey høvdu kubba. Bilurin verður so avmyndaður og samanborið verður við skrásetingina hjá Vágatunlinum, áðrenn rokningin verður send. Tey, sum ikki hava hald, skulu koyra til støðina og trýsta á knøttin, sum sigur, at tey skulu gjalda seinni. Rokning verður so útskriv- að og send teimum og skal gjaldast á Posthúsinum ella í peningastovni innan tríggjar dagar. Skriva rokningar við hond Við gjaldstøðina hjá Vágatunlinum verða rokningar í hesum døgum skrivaðar við loftnaðum hondum Mynd: Edvard Joensen UTTAN ÚR HEIMI ES-toppfundurin í Keypmannahavn er royndarstund hjá donsku stjórnini og Anders Fogh Rasmus- sen, forsætisráðharra. Alt bendir á, at stjórnin fer at klára royndina ES-TOPPFUNDUR Árni Joensen: Tann nýggi James Bond- filmurin »Die Another Day« verður nýttur sum samanbering við møguleik- arnar hjá donsku stjórnini at sleppa burtur úr tí sera týdningarmikla ES-topp- fundinum við skinninum á nøsini. Tað eru tey, sum halda, at Anders Fogh Rasmussen, forsætisráð- harri og sjónleikarin Pierce Brosnan líkjast ikki sørt. Tann seinni hevur staðið seg væl í tí kravmikla leik- lutinum sum James Bond, og nógv bendir á, at danski forsætisráðharrin eisini fer at standa seg væl, nú hans- ara veruliga fyrsta royndar- stund er komin. Men tað leikar hart á. Øðrumegin borðið hevur hann tey stóru ES-londini, sum framvegis kenna seg sum stórveldi í evropeiska samveldinum, og sum hava sett seg væl og virðiliga á pengakassan hjá ES. Hinu- megin hevur forsætisráð- harrin umboðini hjá um- søkjaralondunum, sum hvørt í sínum lagi royna at fáa sum mest úr hesum sama kassa. Og í gjár var sjálvur George W. Bush, forseti í telefonini úr Was- hington við einari inniligari áheitan á danska forsætis- ráðharran um at geva Turkalandi ein dag fyri, nær samráðingarnar um turkiskan limaskap í ES kunnu byrja. Í Keypmannahavn tykist semja kortini vera um, at tá saman um kemur kann Anders Fogh Rasmussen lyfta sjampanjuglasinum og ynskja sær sjálvum og fel- øgum sínum tillukku við einari søguligari stórhend- ing, tá limatalið í ES fer úr 15 upp í 25. Forsætisráð- harrin hevur ongantíð latið nakran vera í iva um, hvussu týdningarmikið hann metir hetta stigið, og hann hevur heldur ikki dult fyri, at fyri Danmark hevur tað sera stóran týdning, at hetta hendir júst í Keyp- mannahavn. Tað fer at geva Danmark og Keypmanna- havn eina serstøðu í søgu- bókunum hjá ES og Evropa. Tað er ikki bara forsætis- ráðharrin, sum er væl fyri- reikaður til toppfundin. Ongantíð áður hava so nógvir løgreglumenn verið í Keypmannahavn, har helvtin av allari donsku løgregluni er savnað í hes- um døgum. Moyrir leiðarar Men fleiri av leiðarunum, sum nú koma til Keyp- mannahavnar, hava annað at hugsa um enn at taka nýggj lond upp í samveld- ið. Týski kanslarin, Ger- hard Schrøder, hevur so stórar trupulleikar í heim- landinum sum sjáldan fyrr. Bretski forsætisráðharrin, Tony Blair, er komin í eldin í heimlandinum, eftir at kona hansara hevur nýtt ein svikafullan millummann í einum húsakeypi. Spanski forsætisráðharrin, Jose Maria Aznar, er fyri hvøss- um atfinningum í lands- partinum Galicia, har fólk í túsundatali hava mist ar- beiði orsakað av oljudálk- ingini frá »Prestige«. At enda skal svenski forsætis- ráðharrin, Gøran Persson, skiljast, og tíðindini um skilnaðin komu fyrr út enn ætlað. So tá saman um kemur munnu menn vera nakað moyrir, og tí munnu teir fara at góðtaka eina ella aðra loysn hjá danska for- sætisráðharranum, sum ikki hevur teir stóru heima- trupulleikarnar at hugsa um. Fleiri ilskast um, at USA einsamalt fekk sær atgongd til iraksku vápnafrá- greiðingina. Men hetta er bert ein staðfesting av, at USA ætlar sær at stýra Irak-kreppuni, sama hvat onnur siga IRAK-KREPPAN Árni Joensen: Ósemjan um ta iraksku vápnafrágreiðoingina tók seg upp seinasta vikuskift- ið. Fríggjadagin samdust tey fimtan limalondini í trygd- arráðnum hjá ST um, at vápnaeftirlitsmenninir hjá ST og altjóða kjarnorku- stovnurin í Wien skuldu sleppa at síggja frágreið- ingina fyrst. Men dagin eftir broytti USA støðu og noyddi formannin í trygd- arráðnum, kolombiska ST- sendiharran Alfonso Valdi- vieso, at útflýggja frágreið- ingina. Amerikanskir diplomatar fóru síðani við flogfari úr New York til Washington við iraksku frágreiðingini. Har varð hon so margfald- að og síðani latin hinum føstu limunum í trygdar- ráðnum. Samstundis varð fráboðað, at hini londini í ráðnum skuldu fáa eina minni útgávu av frágreið- ingini. Noreg og Sýrialand, sum eru í trygdarráðnum, hava mótmælt amerikansku framferðini, men altjóða serfrøðingar siga, at amer- ikanska framferðin í hesum máli vísir bert, at USA ætlar sær at stýra Irak- kreppuni, sama hvat onnur lond siga. – Tað er heilt týðiligt, at USA við hesum roynir at vísa heiminum, at tað er Washington og ikki ST, sum avger, hvat skal henda, sigur William Hopkinson á Royal Institute of Inter- national Affairs í London. Aðrir serfrøðingar hava somu áskoðan. Danska stjórnin til roynd Tað er USA, sum ræður Annan til Danmarkar ST-aðalskrivarin, Kofi Annan, boðaði mikudagin frá, at hann kemur til Keypmannahavnar í sambandi við ES-toppfundin. Ørindini hjá aðalskrivaranum eru at royna at fáa gongd á stríðið millum grikkar og turkar á Kýpros. ST legði herfyri eina friðarætlan fyri teir báðar part- arnar, men mikudagin segði leiðarin hjá kýprisku turkunum, Rauf Denktash, at hansara fólk kann ikki taka undir við ætlanini hjá ST. Grikski parturin av Kýpros fær eftir ætlanini limaskap í ES á toppfundinum í Keypmannahavn, og higartil hevur verið hildið, at hetta fórn at seta ferð á friðartilgongdina á oynni. Tí kemur Kofi Annan til Danmarkar at gera enn eina roynd at fáa partarnar til samráðingarborðið. Umboð fyri griksku og tukrisku kýprarnar eru í Keypmannahavn í sambandi við topp- fundin. Minni dálking Bretsku myndugleikarnir hava nú boðað frá, at dálk- ingin frá kjarnorkuendurvinningarverkinum Sella- field skal avmarkast munandi. Margaret Beckett, umhvørvismálaráðhari sigur, at ætlanin er at skipa so fyri, at minni technetium-99 verður latið út í havøkið við Sellafield. Sambært ráð- harranum skal útlátið skerjast so nógv, at í 2006 verð- ur útlátið bara ein níggjundapart av tí, sum tað er í dag. Margaret beckett sigur, at tað er ikki vísindaliga prógvað, at hetta útlátið er skaðiligt fyri umhvørvið ella heilsuskaðiligt, men at stjórnin í London hevur staðfest, at útlátið hevur elvt til ótta í fleiri øðrum londum. Norska stjórnin hevur longu boðað frá, at hon er sera væl nøgd við avgerðina hjá bretska um- hvørvismálaráðharranum at avmarka dálkingina frá Sellafield-verkinum. Klár at rýma Starvsfólkini á teimum norsku sendistovunum í Mið- eystri hava seinastu dagarnar eftirkannað sínar til- búgvingarætlanir, samstundis sum tey fyrireika seg til at rýma, skuldu amerikanarar lopið á Irak. Talsmaðurin hjá uttanríkisráðnum í Oslo, Karsten Klepsvik, váttar tíðindini, men leggur afturat, at hetta er vanlig mannagongd á sendistovum í økjum, har vandi er fyri ófriði ella kríggi. Á norsku sendistovuni í Amman í Jordan verður sagt, at har hava tey fyri- reikað seg til at fara av landinum, brestur kríggj á, tí eitt kríggj við Irak fer uttan iva at hava við sær, at øll flúgving til og úr Jordan steðgar. Jordan styðjar USA í stríðnum við Irak, men sam- bært norsku sendistovuni styðjar meginparturin av jordanska fólkinum Irak. Tað er tí ikki óhugsandi, at vesturlendingar verða illa sæddir í Jordan, leypa amerikanarar á Irak, verður sagt. Bumbumenn kendu hvør annan Løgreglan í Indonesia sigur, at menninir, sum skip- aðu fyri teirri ógvusligu bumbuspreingingini á Bali í oktober, og teir, sum løgdu eina bumbu við eina mat- stovu á oynni Sulawesi tann 4. desember, kendu hvør annan. Bumbuspreingingin á Bali kravdi meiri enn 190 mannalív. Bumban, sum brast uttan fyri eina mat- stovu hjá McDonalds á Sulawesi fyri 14 døgum síð- ani, kravdi trý mannalív. Indonesiski løgregluovastin sigur, at løgeglan nú er í ferð við at kanna, um tær báðar bumbuatsóknirnar vóru liðir í einari størri atsókn. Kortini verða teir báðir tilburðirnir framvegis kannaðir hvør sær, sigur hann. George W. Bush, forseti og stjórn hansara hava enn einaferð gjørt greitt, at tað er USA, sum ger av, hvussu Irak-kreppan skal loysast C M Y K 13 12 Álmanakkin - aftur í ár Ársins jólagáva í 75 ár H.N.Jacobsens Bókahandil Vaglið 1 · Tlf. 311036 · Fax 317873 e-mail: hnj-bokh@post.olivant.fo 130,- 180,- Innbundin Heft