týsdagur 19. mai 1987síða 18

Síða 18 Flakavirkini eru dyggasta stødid undir bygdamenningini Miðsavnan: samfelagið tornar. Miðspjaðing: samfelagið vatnast út — men bygdamenning: samfelagið mergjast. M.a. hetta sigur Ernst Hansen, stjóri á flakavirkinum Nyki á Toftum og formaður í umboðsneund Foroya Fiskaselu, í grein í seinasta nummarinum av blaðnum >Okkara millum<, sum Foroya Fiskasola gevur út. Vit loyva okkum at endurprenta grein hansara Tá fylgt verður eitt sindur við í almennum kjaki í fjølmidlunum, so er nógv áhugavert, sum kjakast verður um, men nógv er ógvuliga lætt og lítiðsig- andi, fyri ikki at siga meira til skaða enn til nyttu. Tað, sum nú í mong ár, hevur hildið sær í hesum kjaki, eru serliga tvey orð, »mentan« og »menning« — bygdamenning. Eg haldi ikki, at orðið miðspjaðing eigur at verða nýtt í týdninginum bygdamenning, tí bæði mentan og menning verða nýtt fyri nakað, sum ber framburð við sær, tað ger spjaðing vanliga ikki. Ætlanin er ikki at gera eina útgreinan av orðinum mentan, tí her eru nógvar ymiskar meiningar, men nekur orð um bygdamenn- ing. Orðafellið bygdamenn- ing verður mest nýtt á tí politiska pallinum, men ofta hevur ein eina kenslu av at lítið álvara liggur aftanfyri, men at tað í flestu forum man vera fyri Ernst Hansen, stjóri á Nyki og formaður í um- bobsnevnd Føroya Fiska- sølu egnan politiskan fyrimun. Skal menning koma i eina bygd eila eitt fólk, so má tað verða fólkið sjálvt, sum tekur lógvatak saman og í felag fremur tað, sum nú umsteður og meguleikar eru fyri. Sjálv- sagt skal tað almenna stuðla einum slíkum til- taki, men drívkraftin — mergurin — má liggja í fólkinum sjálvum, annars verður ikki tað rætta burturúr. Eg havi ongantíð hildið, at miðspjaðing er tað rætta fyri framburð, tí tað er bert at flyta nakað, sum er, úr einum stað til eitt annað. Hetta eigur einans at verða gjert, tá tað kann gera sterri nyttu enn áður. Miðsavnan er ikki av tí góða, um tað tekur frá einum stað, fyri at byggja eitt ávíst stað sterri, tí tá ger tað land okkara enn minni. Nei! menning er, at eitt stað á náttúrligan hátt veksur, og hetta hendir ongantíð brádliga, men tekur ofta langa tíð, men tá verður tað eisini sunn- ari. Vit síggja hvussu stór broyting er farin fram á okkara veiðiflota — frá út- róðri við opnum bátum til deksbátar. Frá deksbátum til sluppir. Frá sluppum til stálskip, bæði til línu og til trol. Frá bert at fiska vi sneri, til nú tá veitt verður við snellu — línu — troli — nót — gernum — eftir at kalla mest øllum fiska- sløgum, ja eisini skeljum, og á djúpum vatni, sum tað bert fyri fáum árum síðan varð hildið vónleyst at koma niður á við veiði- amboðum. Ja, tað var næstan sum tá Columbus sigldi vestureftir, teir væntaðu seg sigla útav —. Líka vónleyst varð hildið at meguligt var at koma niður á havsins dýpir. Hetta hevur gingið sera skjótt, ja onkur vil halda alt ov skjótt, tí hvar skal hetta enda. Hvussu skjótt hesin framburður hevur gingið, kunnu vit taka eitt demi. Far umborð á »Vesturvén«, elal ein av teimum nýggjastu trol- arunum og síggj, hvat har er umborð. Fyrst am- boðini at veiða vid, og øll tann tekniska útgerð, sum har hoyrir til. Vit síggja manningarrúmini, og kunnu meta tey saman við lugarið á sluppunum, har ein ikki var turrur, sjálvt ikki í koyggjuni. Og um vit so fara upp á brúnna, so ógvast vit við, bæði um rúmið, men ikki minst um øll tey tól, ið har eru. Hugsa tær so til, at teir menn, sum stóðu niðri á A EEE dekkinum á sluppunum við ongum stýrihúsi, ongum motori, ongum rætti, men stóðu har í øllum veðri og stýrdu við taljum, hesir liva enn! Jú! knáir vóru teir gomlu og væl varð avrikað, tí annars vóru vit ikki komin upp á tað steði, vit eru nú. Eitt annað, sum eyðkendi tey gomlu, var negdsemi. Tey livdu eftir orðinum at -Guðsótti saman við negdsemi er mikil vinningur«. Hevdi okkara tid ått eitt sindur meira av hesi livsåskodan. Nú verður sagt, at veiði- orkan er alt ov stór. Ég veit ikki, men undarligt skal tað vera, um ikki nógv er eftir í havinum, sum ikki er troytt enn, tá hugsað verður um, at á hesum knetti, vit liva á, eru 0.u. 70 prosent vatn, men av tí, sum manna- ættin livir av, kemur einans u.l. 5 prosent úr havinum. So her má okk- urt vera eftir. Í sama mun, sum henda broyting fór fram á okkara veiðiflota, fór eisini ein stór broyting fram uppi á landi. Tey eldru okkara millum minnast, hvussu saltfiskalastirnar vóru virkaðar til klippfisk runt landið. Hetta varð gjert um summarið, og fyri tað mesta fór arbeiðið fram í fjøruni. Alt til sina tíð, og kom hetta vist væl við hjá Skeivur tekstur Av misgáum brúktu vit skeivan tekst til greinina omanfyri úr fiska- sølubladnum >Okkara Millum«. Vit prenta ti greinina við somu yvirskrift og tí rætta tekstinum. 005 Nr. 56 — 79. maí 1987 » — Størsta og dyggiligasta bygdamenningartiltak, sum enn er framt her å landi, kom. tå flakavirkini i 1960-70 árunum vórðu bygd, sigur Ernst Hansen mongum húsarhaldi, at vinna nakrar krónur. Men størsta og dyggiligasta bygdamenningartiltak, um enn er framt her á landi, kom tá flakavirkini í 1960-70 árunum vórðu bygd. Tað hevur verið nógv at hoyrt um, hví vit skulu byggja flakavirkir á hverjum tanga, men eitt er vist, soltið hevði verið í nógvum bygdum, um flakavirkini ikki vóru, tað eru runt landið nógv demi um hetta. Eftir er bert at vóna, at ráveran ikki fer at tróta, so sjómaðurin, sum feðir flakavirkini, fær eina góða úrteku, og tað altíð verða aðrir, ið herja á, so henda menning kann standa við, og verða til framburð fyri bygdirnar, og harav eisini fyri alt Foroya land. Líka so væl, sum saman- hald gevur styrki í tí smáa, gevur tað eisini styrki í tí stóra, í eiga vit eisini úteftir at standa saman, og skipa okkara fiskaútflutning gjøgnum eina sterka selusamskipan »Føroya Fiskasølu«. rn