fríggjadagur 5. juni 1987síða 8

Síða 8 tíðindablaðið 3. størsta flakavirkið sigur seg úr Fiskasøluni Heri Mortensen, stjóri: — Einasti møguleiki hjá Tvøroyrar flakavirki fyri at yvirliva er at taka seg ur Føroya Fiskasølu — ti virkið hevur bert kongafiskin at líta á — og hann er Fiskasølan ikki for fyri at selja gott nokk Nú um dagarnar frættist, at nevndin í Tveroyrar flaka virki hevur avgjert at melda virkið út úr Feroya Fiskaselu frá 1. januar 1988 Hetta er fyrstu ferð í 40 ára segu Fiskaselunnar, at eitt virki meldar seg út og fær við sær allan sín part av tiltaks- grunninum. Einki er at ivast í, at henda avgerð millum manna verður mett sum ein sonn kollvelting. Spurn- ingurin er so, hverjar avleið- ingar hetta fær fyri Tver- oyrar flakavirki, fyri Feroya Fiskaselu og annars fyri sel- una av fiski sum heild. Fyri at lýsa orsekina til, at Tveroyrar flakavirki nú tek- ur seg úr Fiskaseluni, mugu vit fyrst líta eitt sindur aftur og hyggja at gongdini hjá hesum eina av landsins sterstu flakavirkjum. Tvøroyrar býráð stigtakari Tað var í 1973, at Tveroyrar býráð tók stig til at stovna eitt felag, sum skuldi fara undir at byggja flakavirki í bygdini. Býráðið teknaði so partapening í hetta felagið saman við fakfeløgunum, vinnufyritøkum og nærum hverjum húski á Tveroyri. Samlaði partapeningurin er í dag 4,3 mill. kr. og eru til- samans 400 partaeigarar. Virkið tók ímóti fiski fyrstu ferð síðst í 1975. Tað gekk striltið í byrjanini, og í 1976 fekk virkið einans 3000 tons av fiski. Henda negd var ikki nóg mikið til at klára skyldurnar, og tí mátti okk- urt gerast. Í apríl 1977 varð so Heri Mortensen settur at leiða virkið. Um somu tíð var so eisini farið undir at tosa um at fáa fleiri skip til virkið. Higartil var fiskurin komin frá útróðrarbátum. Tá var tað, at Mortan Johannesen og aðrir tóku stig til at byggja Suðring, sum skuldi fiska á djúpum vatni. Trý ár seinni kom so Rankin. Nú var ráverugrundarlagið tryggj- að, eftir var so at útbyggja og rationalisera virkið til ser- liga at viðgera kongafisk og blálongu. Fyrsta kongafiskavirki Tveroyrar flakavirki var tað fyrsta av flakavirkjunum í Feroyum, sum miðvíst legði seg eftir at viðgera fisk frá djúpvatnstrolarum, serliga kongafisk og blálongu. Virkið bleiv útgjert við serligum kongafiskalinjum. Men ikki ell vóru líka bjart- skygd. Tað var ikki bara at siga tað at byggja bátar fyri 15-20 mill. kr. til at troyta djúpa vatnið undir Feroyum. Heri Mortensen, stjóri, sigur: — Tað vóru tey, sum segdu, at vit vóru ørir í høvd- inum at byggja so stór skip til at fiska so bíligan fisk Men tað hevur seinni víst seg, at aðrir tóku við eftir okkum. Frá politiskari síðu og frá fiskifreðingum varð annars rátt til, at vit fóru longur út á djúpt vatn at fiska, nú grunnarnir vóru so hart troyttir. So ílegurnar, sun vórðu gjerdar á Tveroyri í virki og skip, vóru so avgjørt samfelagsgagn- ligar Vendu gongdini Við ågrytnum arbeiðsfólki og eini dugnaligari leiðslu eydn 8 E aðst tað skjótt at fáa vent t fíggjarligu gongdini, soleiðis at Tveroyrar flakavirk 1985 setti met og var best fíggjarliga koyrandi virkið hetta árið, hóast tað at virkið viðgjerdi sokallað bílig fiska- sleg. Hetta árið var umsetn- ingurin omanfyri 80 mill. kr., og nettoyvirskotið var 8 mill. kr. Virkið betalti út í lenum umleið 17 mill. kr. og keypti fisk fyri góðar 40 mill. kr. Nú var greitt, at bygdin kundi ikki vera virkið fyri- uttan. Tað var vorðin sjálv lívsæðrin á Tveroyri. Selja sjálvir Ein av høvudsorsøkunum til stóru framgongdina á virkin- um var tann, at virkið mið- skeiðis í 80-unum sjálvt fór at selja sínar lidnu fiskaverur. Annars hevði virkið verið limur í Feroya Fiskaselu síðan tað læt upp. Tað skuldi tó vísa seg, at Fiskaselan, sambært Hera Mortensen, stjóra, og teimum søluhagtølum hann leggur fram, var ikki før fyri at nøkta tørvin hjå just Tvør- oyrar flakavirki. Sølufyri- tøkan var rætt og slætt ikki Nr. 63 — 5. juni 1987 Heri Mortensen, stjóri: — Føroya Fiskasela hevur ikki røkt okkara áhugamál nóg væl og hevur á tann hátt tvingað okkum til fyrst at selja part sjálvir og nú til at siga okk- um úr Fiskaseluni før fyri at fáa nóg høgan pris fyri serliga kongafiskin, men eisini lutvíst blálonguna Hetta var ikki so lítið álvars- ligt, tá gongdin á virkinum var tann, at júst hesi fiska- sløgini so við og við gjørdust sterri og sterri partur av samlaðu framleiðsluni. Tveroyrar flakavirki fór tí — fyri at kunna yvirliva — nú at finna sær nýggjar selu- leiðir og fingu teir m.a. sam- starv við Marr á Co. Í 1985 seldi virkið fyri 35 mill. kr uttanfyri Fiskaseluna. T.v.s nærum helvtina av samlaða umsetninginum. Viðbrekin marknaður Heri Mortensen viðgongur, at kongafiskamarknaðurin er sera viðbrekin. Beinanvegin eitt sindur av negd kemur inn á marknaðinum, so kolapsar hann. Men tað eydnaðist tó Tveroyrar flakavirki at bróta upp úr nýggjum og fáa hækkað prísin á kongafiski í Europa munandi. Meðan prísurin í 1984 var niðri á 3.60 markum, eydnaðist tað virkinum eftir einum ári at fáa prísin heilt upp á 6.90 markar. Prísurin hevur síðani hildið sær á eini legu oman- fyri 6 markar Nú fór so leiðslan í Føroya Fiskaselu at gera um seg og vildi forða fyri, at limir seldu uttanfyri . Fiskasøluna. Nú vildi hon sjálv royna at fáa betri prísir fyri kongafiskin Men gakk. Longu í mai 1986 mátti leiðslan á Feroya Fiskaselu ásanna, at hon var ikki fer fyri at selja konga- fiskin ella yvirhevur at fáa prís fyri hann. Tá var tað, at Fiskaselan sendi = ellum limum sínum eitt heldur óvanligt skriv. Skrivið frá Fiskasøluni Í hesum skrivi verður m.a. sagt, at marknaðurin fyri kongafisk í Europa er yvir- fyltur. Tað ber illa nokk til at fáa prís. Roknast má eisini við prísfalli. Um somu tíð tervar kunda Fiskaselunnar í Amerika kongafisk og heitt verður á virkini um at fram- leiða 5 pund kongafiskafløk til Amerika. Hetta kom sjálvandi sum ein bumba fyri Tveroyrar É Í i