hósdagur 16. juli 1987síða 4

3/08 4 Hvítanes Í samband við hátíðar- haldið á Hvítanesi 14.-16. august 1987 hava nógv fólk boðað frá lutteku. Í samband við, at Hvíta- nes er 150 ár, verður skip- að fyri ymiskum tiltøkum í bygdini 14.-16. aug. 1987. M.a. verður degurði fyri innbodnum, sum tó, vegna helistrupulleikar, fer fram í Tórshavn. Boðin til hetta borðhald eru: — Fólk fedd á Hvítanesi og barnvaksin á Hvítanesi og bern teirra. — Fólk búsitandi á Hvítanesi og foreldur teirra. — Fólk, ið hava búð á Hvítanesi og hava eitt ávíst tilknýti til Hvítanes- ar. — Onnur fólk, sum hava eitt ávíst tilknýti til Hvítanesar, t.d. lærarar lærarinnur Flest ell hava svarað, og hevur nevndin fingið fráboðan frá fólki, sum av ókunnleika ikki vórðu boðin við í fyrsta eisini umfari. Tiltakið hevur væl sterri áhuga enn væntað var í fyrstani. Í samband við hátíðar- haldið verður givin út lítil bók — eitt feðingardagsrit — við heitinum >NYBYLI Hvítanes 150 Janus Mohr, sum hevur givið úr »Liv og Lutir Frásagnir úr Hoyvík og av Hvitanesi«, hevur verið so beinasamur at leggja bókina til rættis. ar« fyrr I fødingardagsritinum eru fleiri greinar eftir Janus Mohr um niðursetufólkið å Hvitanesi. Eitt minnis- brot um skulagongina å Hvitanesi eftir Karsten Hoydal er eisini við. Tórs- 150 ár havnar Býráð fíggjar út- gávuna av feðingardags- ritinum, sum eina byrjan til eina bygdarsegu um Hvítanes, sum Tórs- havnar Býráð gevur út um 1 1/2 - 2 ár. Í allar mátar hevur fyrireikingarnevnd- in á Hvítanesi fingið góð- an stuðul frá Tórshavnar Býráð, bæði tá talan er um fríðkan av bygdini og sjálvt hátíðarhaldið. Ein lítil framsýning av lutum og myndum verður í skúlanum á Hvítanesi. Myndirnar eru fyri tað mesta persónsmyndir. Í hesum sambandi tíðindablaðið kann verða nevnt, at higartil er einans funnin ein mynd av niðursetufólk- einum av unum (Jákup, faðir Sámal á Tanganum, Jákup doyði 25/4-1889). Fleiri av niður- setufólkunum vóru á lívi, sum meguliga hava mynd- ir av 1. og 2. ættarliðnum á Hvítanesi. Nr. 79 — 16. juli 1987 Kvinnuútbúgving fyllir 200 ár Tað er ljósmoðraútbúgvingin, sum í kann halda 200 ára dagin, síðan hon kom í , år gildi. Dagurin hevur verið hátíðarhildin bæði í Foroyum og Danmark. pn — Longu i 1673 skuldu danskar ljósmeður gjøgn- um eitt slag av roynd: myndugleikarnir vildu tryggja sær, at viðkom- andi var ven god og krist- en Quinde«. I 1714 lýsti Fríðrikur tann Fjórði ta fyrstu ljós- meðralógina í Danmark. Í 1776 kom tann fyrsta læri- bókin fyri ljósmeður, og so — í 1787 — kom Dan- markar fyrsta ljósmeðra- útbúgving. Ein av orsøkunum til, at henda útbúgving kom í lag, var tann, at myndug- leikarnir ynsktu at hækka fólkatalið. Til demis grem- ur politimeistarin í Keyp- mannahavn seg í 1701 í brævi til býarstýrið um »den Uorden, som med Jordemedrene overalt foregaar, særlig í Keben- havn, idet at mellem gemene Folk en del Quinder dertil lader sig bruge, som der af lidet eller intet forstaa, hvor- over megen Ulempe fore- falder og mange uægte Fødsler derved fordølges«. Ikki var vælvildin stør frá øllum síðum, tá ljós- meðurnar vildu sekja sær vitan og útbúgving.. Í teimum læribókum fyri ljósmeður, sum komu í 1700-talinum, og sum vóru skrivaðar av lækn- um, verða ljósmeðurnar umtalaðar sum »letsindige og sløve Hoveder«, og um tær ungu, sum lærdu til ljósmóður, verður sagt, at tær høvdu „en Afskye for alvorlig Eftertanke«. Men tad gekk spakuliga tann rætta vegin. I 1750 stovnaðu myndugleikar- nir »Det frie Jorde- moderhus« i Keypmanna- havn. Húsið hoyrdi inn undir Fattigvæsenet. Ætlanin vid hesum nyggja stovni var, »at let- færdige Quindfolk« (te. Framhald å sidu 11