hósdagur 23. juli 1987síða 12

Síða 12 | A Kanning um arbeiðið á sjónum: ARBEIÐSEFTIRLITIÐ arbeiðið av øllum Vandamesta | — sigur Pál Weihe, arbeiðslækni, sum í lot- uni starvast á Arbejdsmedisinsk Klinik á Ríkishospitalinum í Keypmannahavn. Hann hevur saman við oðrum gjort kann- ing um sjófólkið og arbeiðið teirra í Dan- mark. Í tíðarskeiðinum 1975—79 gjordi Pál Weihe eisini kanning um arbeiðsóhapp á sjogvi og landi í Foroyum — Orsekin til títtleikan av vanlukkum og óhappum innan sjómannayrkið er 6- vanliga arbeidsstødan, sig- ur Pål Weihe. Eftir hesum kanningum er vandin fyri at doyggja av vanlukku umborð á donsk- um fiskiskipi nógvar ferðir sterri enn á landi, umleið 30 ferðir størri. Vandin fyri at verða rakt- ur av óhappi, um tú ert fer- oyskur fiskimaður, er um- leið fýra ferðir sterri enn fyri arbeiðarar á landi. RØKKUR BERT TIL LUNNINGINA Hóast stóru teknologisku framgongdina innan fiski- ídnaðin — her eisini um- borð á ídnaðarskipum, so eru reglurnar fyri t.d. ar- beiðsfólkið á flakavirki ikki tær somu sum fyri fólk, ið hava dagligu vinnu sína á sjónum. Arbeiðseftirlitið, sum virkar á landi, røkkur nevn- iliga bert til lúnningina á ídnaðarskipum, hóast har eru verksmiðjur, ið virka á sama hátt sum á landi. Kanningin í Danmerk viðvíkjandi viðurskiftunum hjá sjófólki vísti, at vandin fyri at doyggja av arbeiðs- vanlukku er 36 ferðir sterri enn miðaltalið fyri arbeiðs- vanlukku á landi. Hetta er talið fyri fiskimenn. Hin parturin snúði seg um farmaflotan. Her er vandin fyri at doyggja av arbeiðs- vanlukku 27 ferðir sterri enn miðaltalið fyri at doyggja í sama arbeiði á landi. UMRØDD Í FÓLKATINGINUM — Tá henda kanning kom fram i Danmørk í mai mán- aði í ár, varð hon umredd í Fólkatinginum. Eitt ein- mælt Fólkating samtykti, at ídnaðarmálaráðharrin skuldi kanna spurningin r ærri og koma við uppskot um, hvat skal gerast til tess at tryggja sjófólk í arbeiði teirra eins og at geva teim- um betri arbeiðskor. Í Danmerk hevur eisini verið kjak um, hvert Ar- beiðseftirlitið skal fáa at- gongt til arbeidsøkid á skip- unum, av tí at nútíðar fiski- skip eru at sammeta við flakavirki ella verksmiðjur á landi. Eru nakrar kanningar fyri foroyska skipaflotan, tá talan er um hesi arbeiðsvið- urskifti? — Saman við Hegna Debes Joensen og Peturi Zachariassen gjørdi eg eina kanning i Føroyum um ar- beiðsóhapp á sjógvi og á landi. Hetta var fyri tíðar- skeiðið 1975-79. Tá kom fram, at fiski- menn vóru fyri fýra ferðir sterri vanda at fáa skaða enn arbeiðsfólk á landi. VIRÐISMIKIL SJÓFARTSGRANSKING Hví eru arbeiðsumsteður- nar so nógv ødrvisi á sjónum? — Arbeiðsumhvervið á sjónum er fyrst og fremst vandamikið, tí skipið rullar. Eitt skip í dag er sum ein verksmiðja á landi, men í stødugari rerslu — eisini 6- væntaðum rerslum. Onnur orsek kann vera, at fólk eru móð og ovur- vekrað, ogg kuldi og tær stødugu ristingarnar gera, at fólk eru ikki so ansin, sum tey eftir umsteðunum eiga at vera. Hverjar orsekir lógu til grund fyri óhappini á før- oysku skipunum? — Her vóru ymisk fyri- brigdi, men fyri at nevna nøkur dømi og tel, so vóru 19 % av óhappunum, har menn vóru kleimdir, td. millum lemmar og lúnning, 13 % vóru áhaldsnir, og 12 % vóru raktir av onkrum, meðan teir arbeiddu. — Um tað er satt, at títt- leikin í arbeiðsóhappum á sjónum eru so nógv sterri enn á landi, so er vert at umhugsa steðuna og fáa nærri greiði á, hví so er. Eru Feroyar vælegnaðar til sjófartsmedisinski gransking? — Eg haldi, at Føroyar eru sera vælegnaðar til sjó- fartsmedisinska gransking. Hóast landið er lítið, hava vit lutfalsliga nógv siglandi fólk. Tað ber til at fylgja øll- um, sum eru í vinnu á havi- num, yvir langt tíðarskeið. Um vit t.d. høvdu regluligar kanningar av sjófólki og Nr. 81 — 21. juli 1987 samstundis skrásettu tað, sum tann einstaki arbeiddi við, høvdu vit fingið virðis- mikið tilfar. — Hetta kann eisini geva eðrum londum virðismikið tilfar og vitan, sum lond flest uttan um okkum ikki hava møguleika at fáa innlit í. FYRIBYRGJA ARBEIÐSSKAÐUM Hverji virkiseki hevur ein arbeiðslækni? — Okkara arbeiði er at fáa greiði á, hvat bagir fólki, sum kemur til lækn- an, og um tey eru vorðin sjúk av arbeiði. Fólk kunnu vera sjúk av at bera ella lyfta ov tungar byrðar, ella tey eru vorðin sjúk av kem- iskum evnum í arbeiði. Eis- ini kunnu tey hava fingið sálarligt brek. — Um gongdin í Feroy- um verður tann sama sui: í grannalondum okkara, so fara fólk nú alt meira at gáa eftir, um tey ómerkjandi eru vorðin sjúk í vinnu. Skulu vit svara spurning- um, sum koma á hesum eki, á sama stødi sum i grannalondunum, so krevst serstøk vitan. Her er tad, arbeiðslæknin kemur inn i myndina. — Annað eki er fyri- byrgjandi arbeiði, sum t.d. kann vera at meta um iik- amliga árinið, sum arbeiðið gevur, og um arbeiðið verð- ur gjørt so skynsamliga sum gjerligt. Tað kann vera so lítið, sum ger munin, og tað nýtist ikki at kosta fyri- tøkum størvegis, um ar- beidsgongdin verdur broytt til tad betra. SAMFELAGSLIG SPARING Hvussu nógv kostar tað samfelagnum at hava so vandamikil = arbeiðspláss, sum sjómannayrkið er hjá okkum? — Eingi tal eru fyri, hvussu nógv arbeiðsskaðar kosta okkum í Feroyum, men danska arbeiðseftirlit- ið hevur nýliga mett, at ar- beiðsskaðar, tv.s. arbeiðs- óhapp og arbeiðssjúkur, ár- liga kosta danska samfe- lagnum umleið 30 miljardir krónur! Hvussu nógv tað kostar at fyribyrgja arbeiðs- skaðum, vita vit ikki. — Sum vit plaga at taka til: tey frisku koma ikki til læknan at takka fyri, at tey ikki eru vorðin sjúk, men ell kenna sjúklingar, sum hava fingið viðgerð og tí kunnu takka fyri heilsubót. — Heilsuverkið er soleið- is háttað, at tað bert tekur sær av at viðgera sjúkling- ar, so teir kunnu fáa heils- una aftur. Innan — arbeidsmedisin virka vit fyri at fyribyrgja, at arbeidsskadar Oneydugt skulu gera fólk sjúk og avlamin. — Um tað vísir seg um eini 100 ár, at vit hava mett skeivt, og at eingin er spard- ur fyri brek vegna tað fyri- byrgjandi arbeiðið — ja, so haldi eg, at tað er til at bera, sigur Pál Weihe at enda.. Partrolari Søkt verður eftir báti til partroling frá 1. august. Pf. Nólsoyar Flakavirki TIf. 27091 - 15922 Selene