leygardagur 25. juli 1987síða 11

Nr. 83 — 25. juli 1987 = Síða 11 steig fram við sínum egnu orðum um, hvussu umráðandi tað er, at tær smáu tjóðirnar varðveita sína mentan og sermerki og sjålvstødu. — Nei, vælsignaður — far ikki og rósa drotningini ov nógv, so halda tey teg bara vera sambands- mann omaná alt hitt, tú ert skírdur at vera! — Jú, men hon Margreta er nú ikki so galin, hon tykist at hava fatað nakað av tí rætta: hvussu umráðandi tað er, at vit smáu fólk og lond finna nakað hjá okkum sjálvum, sum kann byrgja uppfyri og verja, tá ið teir stóru koma og trýsta sína hermegi, sína kommunismu, imperialismu ella kapitalismu inn á okkum. — Jú, jú, hon Mar- greta, hon hevði helst verið úti á molanum í Havn nú henda morguni, um tað hevði ligið fyri hjá henni! — »Frygt ej for hvad verden kalder sin nødvendighed af stål — anderledes lifligt falder ord på himlens tungemål« syngur Grundtvig i einum sangi um, at móðurmál og fólkamentan eru himmalskar gávur, id eru sterkari enn ell heimsins vápn, sum summi halda vera so neyðug. Á ja, men Grundtvig og Margreta, tað man heldur ikki vera nakað fyri vestanstevnugestir. — Lat fara. So taki eg Føroya Fólks songbók upp í hondina, har er kanska okkurt at finna — blaði — lat meg heldur hyggja at onkrum av teimum sangunum, sum ongantíð verða sungnir longur. >Nú er tann stundin komin til handa á hesum landi, at vit skulu taka lógvatak saman...“ — ája, tað er hasin um at verja málið og sláa alt út- lendskt undir vanga og reka burtur tann fremmanda arva — kom ikki við honum, so halda tey bara, at tú aftur tosar um strúthúgvur og herskip! Nei, so er hesin nokk betri: »Risin »josadi sær eitt viv — grimt var á at líta: yvid høvur og langa nøs stóran eygnahvita.« Hatta ljédar spennandi — og meinaleyst sum eitt trøllaævintyr fyri børn. Hatta evnid må kunna vidgerast uttan at nakar fær ilt fyri hjartad ella i bukin! Víðari verður sagt i sanginum um risan og vívið: »Livdu saman í fleiri ár, áttu dóttir væna, skírdu hana Sjóvarmoy; hon settist út at tæna. Og tæna skuldi hon drotti ríka trúliga til sín deyð.< Sjóvarmoy tænir so hesum ríka drotti í mong ár, hugnaði honum við herpuslátti og ráddi honum rúnir. Og tó at long tíð gekk í hesi tænastu, so var Sjóvarmoy lika so vekur og røsk — ei følnadi hennara búni. Men so kom stríð í drotsins land — tað vóru grimu risarnir, sum herjaðu á, og í tí stríðnum var drottin sjálvur feldur — og neit tað Sjóvarmoy í hjartað, og hon græt sáran. Nú vendi risans sonur sær til Sjóvarmoy og vildi drepa hana eisini, men tá ið hann brá sverðið til høgg, tå kendi hann, hver hon var, og sverðið gleið honum úr hond. Men tó at hann ikki vildi drepa hesa systir sína, sum hevði givið seg í tænastu hjá drotti ríka — og sum gjøgnum hesa tænastu var vorðin góð og vekur — so vildi hann kortini taka vakurleikan og gleðina og tænastuna frá henni — hann skræðir skarlaksbúnan av henni, brýtur herpuna sundur og tveitir tey frá sær. Sjóvarmoy tekur tað alt upp, bindir saman og krógvar alt í einum skoti. Ikki er hon deyð, men lívið er henni ikki til nakra gleði longur: sorgarbundin, óvirkin (onga tænastu at rekja) illa hýrd og stúrandi — »og hárið tók at grána< — kortini hevði hon ikki heilt gloymt, hvussu gott lívið var, tá ið hon tænti drotti ríka. Hon fer út í skotið at síggja leparnar av skarlaks- búnanum og stykkini av hørpuni og fløva seg við minnini — men tá hendir undrið: tå ið hon nertir vid skarlaksbúnan, verður hann heilur aftur, hørpustykkini grógva saman aftur — og »ung varð væna Sjóvarmoy av dýrgripunum bådum.« — Nú verður lívið gott aftur — nú fer hon aftur at tæna »drotti rika« sum feldur er — við sínum herpuslátti. Og S. M. Zachariassen, sum hevur yrkt vísuna um Sjóvarmoy, endar hann við hesi áheitan á okk- um: >Lýðið á tann hørpuslått, moyggjar og so kallar: fornan arv tit goymið væl innan og uttan hallar.« — Jú, Thorben, her var nakað at hava til evnið í vestanstevnureðuni: Tí tað sum umræður hjá okk- um er júst at tæna drotti ríka. Skarlaksbúnin og herpan — okkara forni arvur — skal dugna okkum í tænastuni, so at lívið hr á klettunum skal gerast gott og glæsiligt og stórbært. Væl vitandi, at vit eiga breður og systrar, risans bern, ið ikki vilja tæna drotti ríka, men heldur royna at fella hann — tey vilja royna at forða okkum í hesi tænastu, skræða av okkum skarlaks- búnan og bróta herpuna, so lívið gerst kalt og leiðiligt, eingin drotsins tænasta, heldur trældóm- ur fyri risar. Tá skulu vit minnast til, at Sjóvar- moy goymdi brotini og leparnar og av teimum vaks fram lívið av nýggjum — og herpan fór at ljóða. Jú, mín sann, her man fara at vera tilfar í vísuni um Sjóvarmoy til eina vestanstevnureðu. Eg haldi eg fari at seta meg at skriva — hon man fara at vera liðug ti næstu vestanstevnu — og lat okkum oll so ímeðan leggja okkum eina við at kvitta við risarnar og tæna drotti ríka. >Lýðið á tann herpuslátt, moyggjar og so kallar: fornan arv tit goymið væl uttan og innan hallar.« Takk fyri Thorben Johannesen Sjónleikaraskeið í gamla nShakespearesa sjónleikarhúsinum 5 ungir åhugaleikarir úr ER« i Føroyum og 5 úr Dan- mark verða í døgunum 22. juli - 5. august vid i einum EAN YOUTH THEARTE ENCOUNT- Stratford-upon- Avon, har tey saman við uml. 200 ungfólki úr 20 londum skulu arbeiða við sjónleiki. Sjónleika- og drama- pedagogar = úr — øllum gjørt til eina stóra fram- førslu á tí gamla, júst umvælda »Shakespeare« sjónleikarhúsinum. Tað er DATS danska landsfelagið fyri áhuga- leikara, har MáF er limur, sum fyri, at eitt so stórt tiltak skal koma so nógvum sum gjerligt til- góðar, hevur boðið føroy- Europa undirvísa, og ingum við. Tey ungu arbeiðið fevnir um: at donsku eru úr hver sínum dramatisera, sundur- býi og feroyingarnir greina, vísa fram og bera ávíkavist úr Klaksvík, fram tilfar, tey sjálvi leita Havnini, Kvívík og av sær fram til í býnum. Strondum. Endaliga úrslitið verður Á veg til Onglands varð Grind skipað fyri innlæruskeiði í København, haðani før- oyingar og danskarir fóru víðari sum ein bólkur. Dramaleiðari fyri bólkin er danska Bodil Christen- sen og ferðaleiðari Ria Tórgarð, sum eisini sein- astu 6 vikurnar hevur fyri- reikad føroyska bólkin til ferðina. Tiltakið er stuðlað fíggj- arliga av Danska Menta- málaráðnum, Feroya Landsstýri og teim av- varðandi sjónleikarfelog- unum. Gjáramorgunin fann Sam eina lítla grind í Vest- mannasundi. Í Vest- manna er ikki loyvt at drepa grind, og tí varð hon rikin inn á Miðvág. Grind- in varð hildin til klokkan 11, og drápið var skjótt og hampiligt, sigur Marni av Kák, sýslumaður. 90—100 hval vóru í grindini. Farið verður heldur stillisliga nú við grinda- boðum. Mikudagin legði ein grind beinini í Leyn- um. Hon var 90 hval.