leygardagur 26. september 1987síða 23

Nr. 109 — 26. september 1987 = - SN Sosjalurin | flottafolkum — Verða ofta send aftur til píning ella av- rætting, stendur í ársfrágreiðingini hjá Amnesty International, mannarættindabrot í 129 londum. Ongantid fyrr hevur Al havt so nógu lond at hugsa um. Ársfrágreiðingin hjá Amnesty Ínternational 1987 greiðir frá, hvussu túsundtals menn, kvinnur og bern hava verið offur fyri mannarættindabrot- um, tí stjórnir í ellum hugsadi >litum< hava fongslað borgarar, ið hevdu aðra áskoðanir enn tær góðkendu. Ella tær hava framt órættvís sakarmál móti teimum og mangan fongslað teir, uttan so mikið sum at seta teir fyri rættin. Viður- skiftini í fongslunum eru ofta so ræðulig, at vit skilja tað ikki. Ofta »hvørva« fólk ella verða pínd. Fólk verða bukað og meiðslað og tikin av døg- um á ræðuligan hátt: steinað, hálshegd, hongd, skotin, gassað, eitrað ella við ravmagni. Flóttafólkini Frágreiðingin, sum er 400 síður, gevur ein saman- drátt av arbeiði Amnesty International's í 1986 og greiðir gjølla frá viður- skiftunum í 129 londum, stersta talið higartil. Í fororðinum verða trupulleikarnir hjá flótta- fólki, ið eru flýdd undan atsóknum um allan heim- in, viðgjerdir. Dentur verður lagdur á, at Amnesty International er ikki ein felagsskapur, ið tekur sær av flóttafólki. Men roynt verður at tryggja, at stjórnir virða ta grundreglu, at eingin má verða sendur aftur til lond, har grund er til at rokna við, viðkomandi verður fongsladur sum samvitskufangi, píndur ella avrættaður. Amnesty International sigur, at nógvar stjórnir eru vorðnar ágrýtnar! at sýta flóttafólki fr'ðskjól, heldur enn at royna at steðga teimum atsóknum, ið noyddu fólk at flýggja. Altjóða verndin av flótta- fólki er vorðin torferari seinastu árini, av tí at stjórnirnar eru ikki so fús- ar at veita friðskjól, sum tær vóru fyrr. Hvussu ómetaliga stór- ir trupulleikarnir eru, sæst av, at síðan miðuna av 1970-árunum eru flóð- aldur av flóttafólki riknar úr meira enn 30 londum undan atsóknum, og flóttafólk teljast í millión- um. Friðskjól Flestu stjórnirnar góð- kendu sum grundreglu, at fólk, sum sekja um frið- skjól, eiga ikki at verða send aftur til lond, har tey kunnu rokna við at verða fongslað sum samvitsku- fangar, pínd ella avrætt- að. Men alt ov ofta verður ført fram, at ov nógv verð- ur gjørt av, tá flóttafólk greiða frá vandanum, tey eru í. Serliga í Vestur- Europa og Norður- Amerika tykist sum lyndi hevur verið at døma alt fleiri umsóknir um frið- skjól sum ógrundaðar. Álvarsligur vandi er fyri, at hetta kann føra til órættvísar og tilvildar- ligar avgerðir. Men Amnesty Inter- national leggur dent á, at vandamálið er heimsum- fatandi og nevnir dømi úr nogvum londum. Nøkur dømi Í 1986 visti franska stjórnin sponskum bask- um av landinum og sendi sum viðger teir aftur til Spania. Teir greiddu seinni frá, at teir vórðu píndir, meðan teir sótu í varðhaldi, og lækna- frágreiðingar stuðlaðu hesum ákærum. Í USSR sótu fólk, ið hevdu verið aftursend úr Finnlandi, framvegis í fongsli í 1986, og sama var við yemenum, ið vórðu + burturvístir úr USSR til Suður-Yemen. Í syðra parti av Afrika vístu myndugleikarnir í Botswana einum polit- iskum flóttamanni aftur til Zimbabwe, haðani hann var komin. Hann sat framvegis í fongsli, uttan ákæru ella dóm, við árslok í 1986. Í USA vórðu limir í einum kirkjuligum felags- skapi, ið virkaði fyri, at flóttafólk fingu friðskjól, dømdir. Felagsskapurin hevði alment tikið til orð- anna móti innflytaralóg- unum í royndum sínum at veita eitt trygt friðskjól fyri flóttafólk úr El Salva- dor og Guatemala. So leingi brot verða framd móti mannarætt- indunum, fara fólk, hvers lív eru legd í oyði og næst- ringar fongslaðir, at halda fram við at sleppa sær um landamerk at finna trygd móti fongsling, píning og deyða og atsóknum frá myndugleikunum í heim- landinum, sigur Amnesty International i ársfrá- greiðingini. Óheftur Stórur dentur verður lagdur á, at felagsskapur- in er óheftur og ikki ar- beiðir móti nakrari landa- stjórn, men einans móti mannarættindabrotum. Amnesty International hvørkig stuðlar ella ar- beiðir móti nakrari polit Stødan versnað hjá iskari, sosialari ella fíggj- arligari skipan. Í manna- rættindaspurningum verða allar stjórnir máldar við sama alni. Frágreiðingin er hverki samanberandi — Am- nesty International ber aldrin mannarættindabrot i ymiskum londum saman — ella fullfiggjad: at eitt- hvørt land ikki er nevnt, eigur ikki at skiljast so- leiðis, at brot ikki kunnu henda i tí landinum. Ei- heldur eigur nakar dentur at verða lagdur á, hvussu stutt ella langt er skrivað um ávíst land, soleiðis at skilja, at hetta skuldi sagt nakað um, hvat Amnesty International metir um vidkcmandi land. Frágreiðingin fæst til keyps frå Amnesty Inter- national, Føroya deild, annadhvørt å enskum ella svenskum. Skrivstovan å Bryggju- bakka er opin mikudagar kl. 10 - 15 og friggjadagar kl. 13 - 18. Telefonin er ská ' 15816. ; p $ Á skrivstovuni er eisini + HP ' rr” til skjals tilfar, ið lýsir — 4 % + pi ; 'á mannarættindastøduna u * í , . . 7 Já * p um allan heimin, og sum g > ur” ger ! verdur endurnyggjad, so 1 + + L * OK, ei hvørt broytingar henda. Á . ,þ øn EL: eru meíra Bodil Hagbrink er eisini kend i Føroyum. Bók hennara enn vælkomin inn á »Børnini í Såmalandi« kom á føroyskum í 1980. Hon var gólvið um børnini í Kautokeino í Norður-Noregi. (Amnesty International Vernette hinvegin er ein bygd 1 Sudur-Fraklandi. ” Førova deild) Elin Súsanna Jacobsen hevur tytt bókina um børninit Vernette. —- Tá klokka tvey er hon eitt Í nátt fáa vit tíman aftur, vit mistu 29. mars. Tí klokkan tvey fer summartíðin úr gildi og tá skal klokkan flytast aftur ein tíma, so hon bara er eitt. Og Landsstýrið hevur longu avgjørt og kunngjørt, at eisini i 1988 skulu vit hava summartíð: Við heimild í $ I í logtingslóg nr. 66 frá 21. mai 1980 um summartíð hevur landsstýrið fyrisett $ 1. Frá 27. mars 1988 kl. 01.00 verður klokkutíðin broytt og sett I . 02.00 $ 2. Henda tíðarrokning fer úr g'ldi tann 25. september 1988 k verður klokkan tá sett ein tíma aftur. Tann farni tímin verður tilskiladur sum kl. 01.00 A og tann komandi sum kl. 01.00 B - Borghild Sjúrðargarð hevur umsett bókina um gentuna Birnu, sum er finsk Hetta er fjórða bókin um hana, sum er komin á før oyskum. Hinar eru »Saman vid Birnu«, „Eitt Birnu« og »Birna og vetrarbarnið< Bøkur um finsk - og fronsk børn Bøkadeildin hjå Føroya Lærarafelag hevur givid ut tvær harnabøkur nu i vikuni. Tær eru »Børnini i Vernette« hjå Bodil Hagbrink og »Birna, ein smågenta« hjå Kristiina Louhi. Bøkurnar kosta 75 og 30 kr. Tær eru innbundnar og litprentaðar. Limir i Barnabókaklubbanum fáa bøkur- nar sendandi. Tey, sum eru tvey, trý og fýra ár fáa »Birnu« og hini fáa »Børnini í Vernette«. Limirnir fáa »Børnini í Vernette« fyri 60 kr. Eru tvey systkin í sama húsi, annað til dømis tvey ár og hitt seks, fáa tey báðar bøkurnar fyri tilsamans 80 kr. Limatalið í Barnabókaklubbanum veksur steðugt og var hósdagin komið upp á 621. Higartil eru komnar 18 bekur. sma- ár hjá ; > í =