hósdagur 1. oktober 1987síða 11

Nr. 111 — 1. oktober 1987 | tíðindablaðið Síða 7 7 Steinbjørn saman vid dóttrini Eyð »Fløskurnar« og »Ivaliva«, sum Havnar Sjónleikarfelag fram førdit leikårinum 1968/1969, og hann skrivadi seinni og fekk framførdar sjón- leikirnar »Skipid« og »Tey bæði í husinum«. Fyri Ut- varpið hevur hann eisini skrivað fleiri útvarpsleik- ir. Eg spurdi Steinbjorn, um tað ikki var freistandi at skriva ein nýggjan sjónleik. Nú, vit hava fing- ið so góðar ytri karmar, og hugsaði um Norðurlanda- húsið. — Bæði ja og nei. Eg haldi, at føroyingar sjálvir áttu at brúkt Norður- landahúsið nógv meir enn teir gera, og serliga til leikframferslur. Til tess at skriva ein sjónleik hevur tú fyri neyðini eitt hug- tak, sum kallast tíð. Ikki bara tíð av og á, men nóg- va samanhangandi tíð og tað knípir hjá mær í let- uni, eg havi jú mítt borg- arliga starv, sum lærari, at rekja. Eitt annað, sum heldur føroyskum hev- undum frá at skriva sjón- leik er kanska tað, at okk- um vantar leikstjórar. Tað er ikki nóg mikið, at teir ytru karmarnir eru í lagi, tað má vera onkur, sum fyllir út í karmarnar, rit- hevundarnir gera tað ikki einsamallir, heldur ikki sjónleikararnir, heldur ik- ki ljósið og ljóðið, og held- ur ikki tann fíni teknikk- urin. — Skuldi Norðurlanda- húsið sett ein leikstjóra? — Tað hevði verið ógvu- liga stuttligt. — Umframt at skriva yrkingar, sjónleikir og hoyrispøl til vaksin, hevur tú eisini skrivað stuttsog- ur og eina skaldsogu. Í stuttsegunum havi eg altíð roynt at viðgera evni, sum fólk kenna aft- ur, skrivað um tann van- liga gerandisdagin. Ég meti ikki, at listamaðurin er annað enn eitt vanligt menniskja, við tankum og kenslum. Tær kenslur, sum rerast í mær, tær rer- ast í flestu menniskjum. Tí skrivi eg, sum eg skrivi. Tá ið eg fór undir at skriva »Hall«, gjørdi eg av at skriva eina stutta, lætt- lisna skaldsøgu um tann vælskulada nutidarføroy- ingin. Hon skuldi vera stutt og lættlisin, ti tu hoyrir so ofta, at føroysk- ar bøkur eru so tungar og keðiligar, og harafturat skuldi hon viðgera eitt ev- ni, ein persón, sum lesarin kendi aftur. Ég setti mær fyri, at viðgera hetta menniskjað, og hvat vil ein slíkur persónur, hverj- ar ætlanir hevur hann? Eg royndi at lýsa broytingar- nar, sum eitt menniskja av hesum slagnum skal í- gjøgnum. Eg haldi, at slikar lys- ingar eru neyðugar i okk- ara tíð. Tað er neyðugt, at vit steðga á og spyrja, hverji vit eru. Tí er neyðugt, at vit skriva, tí er neyðugt, at vit hava hevundar, sum tíma at brúka teirra fritid at sita og hugsa um hesi mál. Endamálið við allari list er at vera spegil av til- veruni — og samstundis at geva fólki eitt uppliv- ilsi. — Síðan »Hønan og han- in« kom út í 1970 hevur tú utgivid 13 barnabøkur, og tvær eru væntandi afturat nú um stutta tíð. Hvat heldur tú um foroyska barnabókaútgávu í dag? Eg havi altíð hildið, at tað er sera umráðandi at fáa barnabøkur út á for- oyskum. Í fjør komu 33 barnabekur út hjá okkum, av teimum vóru bert 5 upprunaligar. Hetta lut- fallið, haldi eg, at Bóka- deild Feroya Lærarafe- lags átti at gjørt okkurt við, soleiðis at vit fingu fleiri bøkur um okkara egna samfelag og úr okk- ara egna umhvervi. Hvi Bókadeild Før- oya Lærarafelags? — Ti tey hava pengar- nar, og nu hava tey eisini starvsfølk, sum taka sær av hesum uppgåvunum. Tad må vera teirra upp- gåva at eggja føroyskum rithøvundum at skriva foroyskar barnabekur. Tað er lívsneyðugt, at tað er onkur, sum eggjar, og sum vil arbeiða saman við rithevundum og teknar- um. Alt gott at siga um týddar barnabekur, tær skulu til, og tær eru eisini neyðugar, men ein føroysk framleiðsla má eisini stimbrast, og hon má ser- liga stimbrast av teimum, ið hava pengarnar um hendi. Tað er neyðugt við nógvum slegum av barna- bókum, tí vit hava nógvar lesarar, og teir seta sterri og sterri krev. Her hava vit framvegis langt eftir á mál. — Hvat heldur tú um út- gávuviðurskiftini, og um- stoðurnar foroyskir rit- høvundar arbeiða undir? — Hugsa vit um útgávu av barna- og skúlabókum hesi síðstu 20 árini, so má sigast, at viðurskiftini eru batnað nógv. Fleiri peng- ar verða nú settir av árliga á figgjarløgtingsløgini til hetta endamålid, og nú eru eisini sett fólk, burturav taka sær av út- gávu av barna- og skúla- bókum. Men pengar og fólk er ikki nóg mikið. Vit mugu eisini hava ráð at stuðla teir rithevundar, sum duga og tíma at skriva fagurbókmentir og aðrar yrkisbókmentir enn skulabøkur. Nu grunnur Føroya Løgtings sum er Mentunar- broyttur soleidis, at hann, umframt at geva lån og studning til bókaútgáuvu, eria listafolk kanska 4 mån eisini kann 1 um løn i 2, adir til listaligt arbeiði Eru hetta ikki framstig? Jú, víst, hetta eru framstig og eisini viður kenning, men vit mugu stíga enn longri, soleiðis at fleiri fáa hevi at brúka henda møguleikan í eitt longri tíðarskeið Eg haldi, at Mentunar grunnur Feroya Legtings átti at verðið víðkaður enn meir, soleiðis at hann eis ini fór at virka sum forlag, ið hevði til uppgåvu at ge va út fagur- og yrkisbók mentir, sum hini bæði stó- ru forlegini ikki taka sær av. Er ikki sur? vandi fyri sen- — Nei, tað hugsi eg ikki. Rithøvundurin avger, hvat og hvussu hann ætl- ar at skriva. Hann setir sær sjålvum åvis krøv, og so er tað upp til útgevaran at taka av ella ikki. Eitt slíkt forlag fer ikki at forða fyri, at fólk, ið ha- va hug at geva út sjálvi, kunnu gera tað. Eitt slíkt forlag fer at styrkja bók- mentirnar bæði innihalds- liga og ikki um at tala málsliga, tí har fara fólk at starvast, ið hava skil fyri uppgåvuni. Einastaðni skrivar tú: >At vera lærari er ikki so galid«. Hvussu hóskar tað og rithevundur? Mær dámar væl at vera lærari, men eg havi ikki stundir at vera lærari eisini. Eg havi altíð hildið tað verið áhugavert at ar- beitt millum bern og ung. Hjá mær er tað soleiðis vorðið, at eg kundi svarað: Fyri at vera rithevundur má eg vera lærari. Tí tað er lærarastarvið, ið grundarlagið undir mín- um rithevundavirksemi. Tað yvirskotið, eg havi av tíð, orku og pengum, leggi eg alt samalt í rithevunda- virksemið. — Og er tað rætt? — Prentarin prentar bókina í síni arbeiðstíð. Bókbindarin bindur hana inn í síni arbeiðstíð, bóka- handlarin selir hana imill- um kl. 9.00 og 17.30 o.s.fr Hvat heldur tú saman at vera lærari er um tað bókmentaliga tjakið? bókmentaliga - Tað tjakið her hjá okkum er menr einki, tíverri. Og tykir mær legið, tí ongan tíð eru bekur Vit so nógvar komnar út, og ongantíð hava vit átt so nogv kvali- fiserað fólk at hetta inum | hava jú heldur að kann unarpolitikk, og ikki KI ongan WE ment tu Kansi revja døma um politikararnir skulu vita bókmentirnar sum júst hvat mentunarpolitikkur nú er. Tað á vera onkur Vit hava tey bók- sum fortelur tein tað mentalig tíðarrit, ið koma alla tíðina út við so longum millum Lat okkum, sun beiða bilum, at tey ikki eru for vid bókmen É fyri at halda einum bók- lagalig eiðslíkindi mentaligum tjaki gang so ski t kk í andi. nentunarp ck Eg kundi hugsað mær at Utvarpið, Sjónvarpið Frík. ið St og blødini gjørdu nakað bjerr k íftur in ítekiligt á hesum eki, t.d skúla OTTI fingu fólk sum tóku sær mer År k av hesum uppgåvunum ynsk Sum rithøvundur saknar lukk 3 £ tú ein fløva frá fjølmidlun- hann i ær vid eir um, saknar tað, at teir fyl y* s gja vid å hesum økinun ið gt Er hetta áhug ) 3 1 endurs; , Martin Næs r — | Burtur úr nýggja yrking lagið Fannir gevur ú æs | S ø 5 okkum loyvi at prenta trigg rking Mánin var sum eitt Tu ert hann um fåminingar og skarðsn hava runnið eftir Eins og bretar hot au Australiu art tu okkara hjåland har vit sendu rótatjóvarn Og dreingirnir brúktu teg at lokka genturnar burtur frá húsunum Tað var tú sum læt álvunum upp so vit kundu dansa saman Eisini eldin í homrunum kveikii tú Besti vi nur t Rútar Uti g lýsir í heyst Ein Ein notin ótaldar vakurleiki eld oman á old Ein ævinleiki a beint akurleiki sum ferðir eðrinu folkt } ítróðrarmansins stendur fuilmanin m er er hevur sungið um hann Men inni í stot sært tu í einum oðrum rút hvussu lætt tað er hvussu skjótt tær hvussu lætt tað er at doyggja Eygnatungl Eg havi hugt at t sæð tíni eygu siga eina sogu Hevur tú hoyrt mini eygu s1ga SOMU søgu Og nu fer månin unt 1 ir at drepa menniskji 14 ær 'YggJa siglandi millum stjørnur kom og