mikudagur 4. desember 2002síða 17

32 Nr. 233 - 4. desember 2002 Nr. 233 - 4. desember 2002 33 C M Y K 33-2 32-2 BP SMYRJI OLJA til øll endamál Norðoya Gassøla Klaksvíksvegur • 700 Klaksvík • Tlf: 457937 • Fax: 457737 e-meyl: nordgas@post.olivant.fo Fiskur er úr Skálabotni og út á ytstu havleiðir - Tað hevur ongantíð verið so nógvur fiskur undir Føroyum áður. Er tað eitt ringt tekin, veit eg bara einki, sig- ur útróðrarmaðurin, Páll Hansen ÚTRÓÐUR OG ÚTLIT Vilmund Jacobsen Páll Hansen av Toftum hev- ur havt bát og verið útróðr- armaður í nógv ár. Í fleiri ár hevur hann róð út á Norð- havinum og hevur havt bát- in liggjandi í Haldórsvík. Ein annar toftamaður, Páll Højgaard, hevur eisini róð nógv út norðanfyri, og báð- ir hava teir fingið nógvan fisk við línu, ikki minst seinastu árini. Hevur hann ligið leingi við høgætt og ikki hevur verið útfarandi norðanfyri í longri tíð, plaga teir at koma suður um aftur at royna. Báturin alloðin Páll Hansen sigur seg ikki skilja, hvussu fiskifrøðing- ar eru komnir til ta niður- støðu, at eingin gróður er í sjónum i ár. - Fyrst í nítiárunum, tá ið eingin gróður var, kundi báturin liggja leingi á sjó- num, og kortini var hann líka reinur. Í ár er hann vorðin alloðin eftir tveim- um mánaðum. Eg trúgvi ikki, at fiskifrøðingar sigla boyðu av boyðu og hyggja eftir, um gróður er í sjó- num, sigur Páll. Útróðrarmaðurin sigur seg ikki hava merkt nakað til, at minni gróður er í sjó- num í ár enn árini framm- anundan og heldur, at støð- an er beint øvut av tí, sum fiskifrøðingar siga. - Í summar og fyrr í heyst var eg nógvar túrar á Norð- havinum. Har var nógv æti og nógvur fiskur á júst somu leiðum, sum fiskur plagar at vera norðanfyri. Seinastu tíðina hevur veðurlagið verið óstøðugt - ikki nakað ringt heyst-ella vetrarveður, men áhaldandi eysturætt og landsynningur. - Eg havi tí ikki verið á útróðri seinastu tíðina, men hin maðurin, sum roynir norðanfyri, hevur framveg- is góðan fiskiskap. Páll Hansen sigur, at navnin var tríggjar góðar túrar norðanfyri í síðstu viku. Norðanfyri er meginpart- urin av veiðini hjá toftabát- unum gráur fiskur. Hinveg- in heldur útróðrarmaðurin, at teir, sum royna eystan- fyri, fáa mest av hýsu. Nógvur fiskur Tað skerst ikki burtur, at eitt av samtaluevnunum millum fiski-og útróðrar- menn í seinastuni hevur verið spádómurin hjá fiski- frøðingum um slakari fiski- skap, nú hesir siga seg hava staðfest, at minni ella eing- in gróður er í sjónum í ár. - Fiskifrøðingar tosa alla tíðina um at minka um fiskiskapin, men eitt er vist; tað hevur ongantíð verið so nógvur fiskur undir Før- oyum áður sum júst nú. Er hetta eitt ringt tekin, veit eg bara einki, sigur Páll. Hann tekur til, at tað er nógvur fiskur heilt úr Skálabotni og út á ytstu havleiðir - og úti á er fisk- urin alt annað enn rak. Spurdur, hvat hann held- ur, tað merkir, at fiskur søkir inn undir land, sigur Páll. - Tað er sjálvandi ilt at meta um. Fekst fiskur bara inni við land, hevði eg hild- ið, at hetta var eitt ringt tek- in, men tey skip, sum royna úti á, fáa eisini óvanliga nógvan fisk. Og útróðrarmaðurin heldur fram: - Fiskifrøðingar siga, at einki er at eta hjá fiskinum, og tí er neyðugt við var- semi. Eg haldi, at hetta er beint øvut av tí, sum rætt er. Er minni at eta, og stovnur- in er stórur, er betur at fiska fiskin enn at lata hann doyggja í raki. Vit mugu veiða so nógv sum tilber, so tað, ið eftir er, hevur eitt lívsgrundarlag - um føðin nú er so lítil, sum fiskifrøð- ingar vilja vera við. Ráðgevingin Páll heldur, at tað er líka so skeivt av fiskifrøðingum at tilráða ov lítlari veiði sum at tilráða ov stórari veiði. - Tað er so lætt at vera fiskifrøðingur í ES, tí har er fiskivinnan ikki lívsgrund- arlagið. Øðrvísi er hjá okk- um, her alt stendur og fellur við fiskivinnuni. Vórðu til- mælini hjá okkara fiski- frøðingum seinastu árini fylgd slaviskt, hevði staðið illa til í Føroyum í dag. Eg trúgvi, at okkara fiskifrøð- ingar noyðast at skikka sær eitt sindur betur - annars fer einki menniskja at trúgva teimum. Páll sigur, at fyri nøkrum árum síðan mæltu fiski- frøðingar til eina árliga toskaveiði uppá nøkur fá túsund tons. Landsstýrið avgjørdi kortini at seta kvotuna eini 2.000 tons hægri. - Seinni kom ein kendur fiskifrøðingur úr Kanada til Føroyar og eftir nakrar øl á Café Natúr, sum Páll tekur til, fingu føroyingar at vita, at nógv meira toskur kundi veiðast undir Føroyum. Úrslitið vísti seg eisini at vera rætt, og gjørdist hetta árið eitt av teimum góðu toskaárunum, tá ið saman um kom. Og síðan tá, hevur toskafiskiskapurin verið góður. Veður og vindur Páll spyr, hvat hevði hent, um ein stovnsleiðari, t.d. landsverkfrøðingurin, hevði mett so skeivt um okkurt av mongu projekt- unum hjá stovninum. - Jú, viðkomandi hevði fingið fótin, leggur útróðr- armaðurin aftrat. Páll Hansen vísir at enda á, at í fleiri fylgjandi ár lá hann at kalla støðugt við vesturætt, og tá gjørdist alt púra oyðið við Føroyar. - Eftir árini við vesturætt, hava vit havt óvanliga nógva eysturætt, og síðan tá er fiskurin eisini komin aftur, sigur hann. - Eftir fleiri ár við vesturætt, fekst ikki fiskur undir Føroy- um. Síðan hava vit havt óvanliga nógva eysturætt í nøkur ár, og óvanliga nógvur fiskur hevur verið at fingið, sigur Páll Hansen, útróðrar- maður. Mynd: Ian D. Jacobsen - Fyrst í nítiárunum, tá ið eingin gróður var, kundi báturin liggja leingi á sjónum, og kortini var hann líka reinur. Í ár er hann vorðin alloðin eftir tveimum mánaðum. Eg trúgvi ikki, at fiski- frøðingar sigla boyðu av boyðu og hyggja eftir, um gróður er í sjó- num, sigur Páll Hansen. Nordic programme Partner countries: Faroe Islands, Greenland, Iceland and Coastal Norway Aim: To create network, support innovation processes and business development Project support: Program total: 4-5 mio. DKK /year. Partners: Companies, research- and development institutions, authorities Type of projects: Networking, partnersearch and project-developing, cooperation projects and research and analysis. Application: Normally once a year, spring time. Other conditions: Min. two countries involved, max 50% support and other. European Programme: Partner countries: Faroe Islands, Greenland and Northern Scotland, Norway, Sweden and Finland. Project partners: Iceland and NW Russia Aim: To create network, support innovation processes and exchange of experience Cooperation areas: Transport, IT, sustainable use of resources and business innovation and community development. Project support: Program total: app.27 mio. EURO/2000-2006. Partners: Companies, research- and development institutions, authorities and NGOs Type of projects: Micro projects for partner search. Project-developing and main projects Other conditions: Min. three partners from three countries (one EU-country), max 50% support, priority to North Atlantic involvement. NORA and Northern Periphery Programme are programmes for international co- operation, where you can - develop common solutions, - exchange experience with comparable partners - carry out joint innovative projects, - engage in networking and more Contact NORA, Bryggjubakki 12, Box 259, 110 Tórshavn, Faroe Islands Tel: +298 35 31 10, Fax +298 35 31 01, e-mail: nora@nora.fo Homepages: www.nora.fo www.northernperiphery.net Data about Northern Periphery Programme Data about NORA (Nordic Atlantic Cooperation) Local business opportunities - international solutions!! NORA and Northern Periphery Programme offer you support in business development through international co-operation within the North Atlantic area and Northern Scandinavia