leygardagur 10. oktober 1987síða 23

Nr. 115 — 10. oktober 1987 Íbúðarneyðin: tíðindablaðið 5 Síða 23 Stóðan i Havnini høpisleys Tað gerst alt meira átroðkandi at loysa íbúða- neyðina í Havnini á var- andi og skilagóðan hátt, tí nógv eru vorðin so kroyst og illa fyri, at spurning- urin í roynd og veru ikki longur er um loysn av bú- staðatrupulleikum, men grundleggjandi humani- tera neyðhjálp. Fyri at geva lesarunum eina hóm- ing av tí hepisleysu og harmiligu steðuni, so nógv í Havnini eru í, hevur Sosialurin tosað við móður í Havn, sum uttan úrslit hevur roynt at fing- ið kamar ella íbúð at búgva í síðani í apríl 1986. Vit leggja dent á, at hetta er bert eitt dømi av nógv- um, og kanska ikki tað allar ringasta. Henda móðir hevur 8 ára gamla dóttur og skal eiga barn afturat í hesum mánaði. Hon arbeiðir sum tímalent um morgunin, men er í festum arbeiði seinnapartin av degnum. Seinasta ár hevði hon eina ársinnteku uppá slakar 80.000 kr. Inntil apríl seinasta ár leigaði hon eina lítla íbúð, men bleiv uppsegd, tá ið húsaeigarin doyði. Hon fór tá til Sosialu deild í Havn og bað um at verða uppskriv- að til íbúð. Hon fekk inni- vist í einum kamari hjá foreldrunum, men mátti flyta út, tí ein familja, ið eisini stóð á berum, skuldi hava kamarið. Hon býr nú í læntum kamari, og kann verða blakað út á getuna nær sum helst. Hon skriv- aði seg upp til íbúð í Berjabrekku, men gav I hana frå sær, ti tað varð eyðsýnt, at hon ikki før at klåre tad figgjarliga. Hon greidir Sosialinum frå, at leiðarin á Sosialu nevnd i Havn gav henni viðhald í hesum og segði, at bert við einari innteku var ong- in ferur fyri at keypa íbúð á Berjabrkeku. Móðirin sigur fyri Sosialinum: »Tå ið tað gjørdist mær greitt, at eg kundi onga hjálp fáa frá Sosialu deild, segði eg fyri leiðaranum, at eg hevði einki annað val enn at flyta niður til Dan- markar. Hetta tóktist ljóða sum ein loysn fyri leiðaranum, sum hevði bert ta viðmerking, at „tað eru nógv, sum gera t<. Tað kann kortini ikki ikki vera meiningin, at Havnin loysir bústaða- trupulleikar hjá borgar- unum við at mæla teimum til at flyta niður. Eg fekk varhugan av at Sosiala deild ikki var serliga sinn- að at hjálpa. Eg fekk eisini at vita, at tey, sum longu búgva í íbúðum hjá kommununi ikki kunnu uppsigast, meðan tey rinda leiguna, hóast tey hava fingið feturnar fyri seg og eru hampuliga fyri. Eg fekk bert boð um at koma á Sosialu deild eina ferð um mánaðin, og tað havi eg gjørt uttan úrslit. Hetta ber kortini ikki longur til hjá mær, tí eg skal innleggjast í hesi viku. Eg havi fleiri ferðir svarað uppá lýsingar í blødunum, men eingin er sinnaður at leiga til fólk við børnum«. Henda móðir hevur ver- ið ússalig í trý ár og varð innlegd á landssjúkrahús tvær ferðir, men lækn- arnir kundu ikki finna útav hvat bagdi. Í sein- astu viku fór hon aftur til barnakanning, og tá hon varð „skannað“, upp- dagaði læknin, at hon hevur stóran knykil í lív- móðirini. Barnið liggur skeivt fyri og kann ikki vendast og kvinnan hevur nógva pínu av hesum. Læknin segði fyri henni, at hon mátti undir skurð- viðgerð nakrar mánaðir eftir fødingina. Læknin, sum kennir til tær våna- ligu umstødurnar, mælti henni til at senda barnið á barnaheim. »Tad skal standa ógvuliga illa til, um eg fari at senda barnið frá mær«, segði móðirin fyri Sosialinum. >Ég stúri mest fyri, at barnið verður tikið frá mær, tí lógin sigur, at eg ikki kann búgva við barni í einum kamari«. Henda móðir greiddi osialinum elsini fra royndun sinum a likningarvaldinum og Al mannastovuni. Hon eigur rætt til sjúkradagpening men av ialt 6.860 kr., hon hevur fingið higartil skatturin tikið 5.502! Hon hevur roynt at fáa rætting á stovuni hevur Almanna „Ég havi ringt ofta fyri at spyrja nær rættingin fór at koma, men nú havi eg givið upp, tí tá eg tos aði við eitt mannfólk har byrjaði hann at rópa og banna í telefonina, segði seg ikki vera barnagentu mátti leggja rerið á. Eitt av starvsfólk unum á Sosialu deild bleiv eisini óð inná meg, tá eg kom har, og segði at tað nyttaði einki fyri meg at koma á Sosialu deild, tí her komu so nógv og øll segdu tað sama. Onnur, eg havi tosað við, hava kortini verið fitt og fyri- komandi, men svarið er altíð tað sama: vit kunnu einki gera«. Móðirin segði at enda: >Ég ivist ikki í, at tey, sum skulu umsita lógir- nar, vilja fegin hjálpa, men tey tykjast sjálv ógvuliga frustrerað og næstan líka hjálparleys sum vit, ið biðja um hjálp- ina«. 0.s.fr Eg etj.- Javnstødunevndin nýggja log Nyggja javnstødunevnd- in, sum varð sett i sep- tember seinasta år, ar- beiðir nú vid nyggjari javnsteðulóg, id er lagað til føroyskar umstødur og føroyska arbeiðsmarknað- inum. Hanna Joensen, for- kvinna i javnstødunevnd- ini, segði fyri Sosialinum, at enn var ikki greitt nær tann nyggja login bleiv lidug. Mett varð, at tann nýggja lógin var neyðug, tí javnstødunevndin fær nógvar klagur um kyns- diskriminering á arheiðs- marknaðinum, men .-ann ikki viðgera klagurnar, tí nevndin hevur einki hald í verandi lógum, sum kundi styðjað hesar klagurnar. Javnsteðunevndin, sum var frammanundan, kom ongantíð reiðiliga í gongd, men verður kortini brúkt sum modell fyri ta nýggju nevndina. Tá ið nevndin fór undir arbeiðið, mátti hon byrja við at gera nýggja reglugerð um ar- beiðshættir og annað. Henda reglugerð varð góðkend av Landsstýr- inum í desember seinasta ár. »Vit vita, at tað er rætti- lig kynsdiskriminering í Føroyum, serliga innan- fyri skattalógina<, segði Hanna Joensen fyri Sosialinum. >Eitt nú verð- ur altíð roknað við, at ein maður fortjenar meira enn ein kvinna. Hennara inn- tøka verður løgd afturat hansara, ikki ovugt. Eiga tey bern, fær hann barna- frádráttin, hóast hansara innteka er minni. Hevur kvinnan sítt egna virki, er tað upp til skattamyndug- leikarnar at avgera, um tað er hennara virki ella ikki. Hon kann bert ser- skattast við undantak í lógini, ikki í kraft av lóg- ini. Sostatt er kyns- diskrimineringin innbygd í okkara skipan, og hetta kunnu vit ikki liva við longur«. Hanna segði eisini, at javnstødunevndin vildi ikki skriva upp lógir eftir eðrum londum, men at neyðgut var at laga tær foroysku umsteður og tær serligu fyritreytir, sum eru á føroyska arbeiðs- marknaðinum. Sum dømi nevndi hon norsku javn- steðulógina, sum er tann mest útbúgvna av skandi- navisku lógunum. Norð- menn hava t.d. javnstødu- umboðsmann, og lógin krevur kynskvotering á arbeiðsmarknaðinum. >Vit er bangin fyri, at koma vit við lóg sum lík- ist teirri norsku, fer hon als ikki at verða góðtikin í Føroyum. Vit kunnu t.d. ikki rokna við, at fáa kynskvotering lógarfesta her vegna tær serligu umsteðurnar á feroysku- um vinnulivid«. Hann segði, at í letuni arbeiddi javnstødunevnd- in nógv við íslendsku lóg ini tí at í henni er nógv, sum kunnu Feroyingar taka heim til sín.