týsdagur 17. november 1987síða 17

á Á Ki EEN Nr. 131 — 17. november 1987 === Framhald av sidu 8 dømi, sum sær soleiðis út: Ein trolari fer út at fiska. Hann hevur 4 tóg í degnið, sum eru 24 sm. hvert, ella, hann tógar 100 sm. í degnið og fær ein fisk fyri hverjar 60 m. hann tógar. Ein sm. = 1.852m. Fiskaríið verður tá: ; 1852 X 185.200 m: (dividera) 60 = 3.087 fisk- ar. Um vit siga, at meðal- vektin er 5 pund pr. fisk, verður tað: 3.087 X 5 = 15.435 pund. Túrurin varar í 10 dagar. 15.435 X 10 = 154.350 pund. Vit kunnu sammeta hetta við eitt garn, sum er 60 m langt. Um vit fáa ein fisk pr. garn, ella, um tað hvønn húk, so høvdu vit ikki sett aftur. So her sæst skilliga, hver reið- skapur trýstir stovnin mest. Citat endað. Hóast langt er fráliðið, síðan hetta varð skrivað, og nógv hevur verið tosað um, hvussu vit kunnu bjarga fiskastovnunum, eru veruleikin tann, at steðan heldur er versnað enn batnað. Eg kann sum dømi samanbera fiskiskapin við linu hjá okkum, heystið 1977 og heystið 1987. Leiðirnar, vit royna á, eru tær somu, men fiskiskap- urin er ikki tann sami. Í 1977 var veiðan pr. stamp í sept. 167 pund, í okt. 183 pund. nov. 177 pund og í desember 163 stamp, á 4 stk., pund. Higartil í 1987 er veiðan pr. stamp í sept. 89,5 pund, okt. 94,4 pund og november 74,3 pund. Í meðal fyri heystið 1987 er veiðan pr. stamp, á 4 stk., 84,7 pund. Afturgongdin í vekt pr. stampt er 51,1%. At eingin toskafiskur er, kemst av, at teir góðu árgangirnir, sum vóru á veg, blivu troyttir so ómetaliga hart. Vit vita, at veturin 1985-86, og langt út á summarið 1986, kom heilt nógv av små- fiski upp á land. Hvar hann bleiv fiskaður, veit eg ikki so akkurát, men innarlaga á Mýlings- grunninum og vestan fyri 173,3 er lína, 60 m = 30 favnar, t.v.s. ein fisk fyri 30. er samansjóðað, frá kynu til alheimin. Hvussu gerandisdagurin og tað ófati- liga úti í rúmdini eru samanbregdað: „gerandisletur og rúmur heimur / komin saman í ring<. Tað er ein uppliving at lesa »Grind«, og tað eydnast hevund- anum at fáa teg at halda teg gruna heilt fitt av tí, tú annars bert í lítlan mun órar. Framkomna landið Í endapartinum eru settar tær yrkingar, sum eru skrivaðar antin til ávísar per- sónar ella ávísar hendingar. Vanligar til- burðaryrkingar eru tær tó ikki, til tað eru tær alt ov vandnar og altíð fullkomi- liga í samsvari við teirra evni. Samanber t.d. yrkingina til Heðin Brú við hana til William Heinesen, og vita um tú ikki ert samdur í, at tær hver sær lýsa lív og skaldskap hjá hesum við teirra ser- merktu eyðkennum. Lít eisini at yrk- ingini til vígsluna av Norðurlandahúsin- um, og hygg hvussu hon um somu tíð er beinrakin og skemtilig. Tann langa yrkingin „Heima“ peikar aftur til nakrar av teimum fyrstu yrk- ingunum í savninum og kanska serstak- liga til „Heimkoma“, sum hon ikki er ólík, tó beiskari. »Heimkoma« var sum ein vitjanarferð heim, ein steðgur við til- vildarligum — eygleiðingum, meðan »Heima« sigur frá størri kunnleika og neyvari sundurgreining av fyribrigdum. Her verða nýttir upp í kaggar av spei- semi, tá sigast skal frá landinum, sum framvegis liggur í sjónum, >men alt var gjørt / fyri at minka sum mest um brekið<. Hver eigur heiðurin av, at landið er so framkomið, er eyðsæð: og tað var ollum greitt, at tað sum skapaði alt undrið, var dirvið og bjartskygnið pund. Í meðal fyri heystið 1977 var veiðan pr. Mykines, har lossaðu trol- ararnir upp av tí ár- hjá teimum vinnulivsmonnum, sum upp á landsins rokning tordu at seta sínar ognir í veð. Nógv annað er eisini broytt í land- inum, og sjálvt gerandisdagurin hjá teimum smæstu er merktur av »fram- stigum«: »sjålvt børnini raknaðu við / og vistu at tey skuldu hyggja / fyrst til vinstru / og so til høgru, / skuldu tey hava nakran kjans / her i livinum«. Hetta kann fatast å meiri enn ein hått, ti finnast ikki onkrir, sum hava hugt »fyrst til vinstru / og so til høgru«? Móti endanum av yrkingini gerst høv- undin næstan óndur, tá hann flytur tankarnar hjá teimum maktmiklu til teirra endaliga úrslit, eitt úrslit sum hugsunarliga ikki er longri av leið, enn at melmað hevur verið um tað: Jú, viðhvort kundi tað vera nógu fyri, og kenslan vaks so líðandi hesi árini, at í grundini var alt blivið nógu for stórt til eitt so lítið land, burturslott úti í tí stóra havinum, úti í svartasta ongum. „Hús úr ljóði“ er vekur bók, og inni- haldið er merkt av tí eyðkenda vandna málburðinum og beinraknu myndunum hjá Gunnari Hoydal. Orðingarnar taka tíðum lesaran av bóli, eisini tí sjónar- hornið mangan er óvanligt, er onkurs- vegna rangvergt, og fær okkum júst tí at síggja nýggjan býttisskap, men eisini nýggj brigdi. Í stuttum kann savnið skírast at vera skemtiligur, speisamur álvari, og um hevundin kann sigast, at hann hevur ein feril av einum moralisti í sær. Jógvan Isaksen Síða 17 ganginum, og at teir blivu lidnir við hann, tað gongur sjón fyri segn. Teir koma at kalla ikki har longur. So, um vit til demis tóku tann kassan á Mýlingsgrunninum, sum er friðaður frá hálvum oktober til fyrsta januar tað er RV. NV. úr Mykineshólmi til R.V. N. úr Eiðiskolli, og 5 sm. út frá grunnlinjunum, og segdu sum so, at hann bleiv friðaður alt árið fyri troling, ella hann hevði havt verið friðaður, so hevði helst meira verið at fingið, bæði við troli og línu, tí í hesum kassa eru góðar smáfiskaleiðir. Innan fyri hendan kass- an plaga trolbátarnir um summarið at hava ein kassa. Um vit nú hugsaðu okkum, at tann kassin bleiv fluttur 5 sm. út frá landi, út í hin kassan, hevði tað kunnað blivið betur meguleiki hjá teim- um, sum fiska við línu um summarið. Tað eru nógvir, sum rógva út við smáum bátum, og brúka ta hýsu- leiðina. Nógv hevur verið, og verður framvegis tosað um, hvat gerast kann, at beta um steðuna hjá fiska- stovnunum, men tíverri síggjast ikki nógv ítekilig úrslit. Sjálvt um royndir hava verið gjørdar við »alterna- tivari« veiðu, t.d. svart- kjaftaskipum og djúp- vatnstrolarum, er trýstið ikki minkað at stovn- arnar, sum nú hava verið í vanda í eini 10 ár. Heldur er tað syrgiliga (og kanska heldur óvæntaða), hent, at stovnarnir, sum djúp- vatnstrolararnir = skuldu troyta, ikki toldu tað »knappliga« trýstið, so skipini nú av og á royna nakað innari, enn meining in var í byrjanini. Viðvíkjandi svartkjafta- vinnuni, hevur hon ikki givið tað stóra av sær higartil, men vóni eg, at tað fer at eydnast teimum, sum royna hesa vinnu. Greitt er, at skal vinnan hava nakran meguleika at bera seg, so má sigast, at teir, sum virka fiskin um- borð, arbeiða á rettum grundarlagi. Tað gevur Minningarorð um | Anton Einarsson, | Tvøroyri Friggjamorgunin hin 06.11. andadist Anton Einarsson å Suduroyar Sjukrahusi, 59 ára gamal. Anton var sonur Paulinu, vanliga nevnd Paulina í Sornhúsin- um, og Steffan Einars- son. Tað kom okkumilla við, tá vit fingu deyðs- boðini, at Anton var farin. Vit hevdu arbeitt saman allan tórsdagin, og var hann tá væl hýrdur og í góðum lag sum altíð. Anton fór ungur til sjós, og var hann sjó- maður inntil heilsan fór at bila, og hann mátti leggjast upp á land. — Hann fekk sær meguleika at fáa bestu góðsku og bestu urtøku. Í meðan tað blívur tosað um fiskastovnarnar, kann eg ikki lata vera við at hava eina áheitan á Leg- ting og Landsstýri: Um- hugsið væl, hvat ið hend- ir, um øll skipini fara á húsagang. Studlid fiski- vinnuni har, tað er neyð- ugt, og minnist til, at alt fyritakssemi, sum er í hes- um landi, skal gjaldast ax fiskastovnunum. Sjálvandi skulu vit hava berghol Kaldbak-Signabe, av Saltnesi til Strendur, tunnil undir Vestmanna- sundi og mangt annað, men minnist til, at fyrst skulu vit fáa alla út- lendska arbeiðsmegi av arbeiði á landi, har hann altíð var virkin til deyðin brádliga kvetti lívstráðin. Anton var góðlýðin og trúgvur móti sínum kæru. Har var altíð gott samanhald i familjuni, og tungur kennist saknurin, nu Anton ikki er meira. Góði Anton. — Nú tu ert farin, vilja vit altid goyma minnið um teg sum ein trúgvan og góðan vin, ið vildi ell- um væl. Svárur kenn- ist saknurin hjá systkj- unum, ið hava mist ein góðan bróður. Hvíl í friði! Við djúpastu kenslu Tórolv Hammerfoss á Hans Samsonsen sam- aftur landinum, og fiski- vinnuna í rættlag aftur. Síðani fara vit til arbeiðis við teimum kr. og oyrum, sum fiskastovnarnir hava at lata. Hóast nógv kundi verið at lagt afturat, vil eg enda her við at siga, at tann parturin av samfelagnum, sum hevur meguleikar at steðga skeivu gongdini, eru tey fólk, ið vit hava valt at sita á Legtingi, og tey, sum eru í Lands- stýrinum. tað er legið, at tey. heldur enn at lurta eftir tilráðingum frá fiski- frødingum og t.d. Fiski- vinnuráðnum, geva loyvi at byggja og keypa skip til at troyta hesar ovur- fiskaðu stovnarnar.