leygardagur 28. november 1987síða 23

Nr. 136 — 28. november 198/ — Grieg fyri klaver og symfoniorkestur I morgin kl. 16.00 verður tann stóra heyst- konsertin hjá Føroya Symfoniorkestri A Martin um. A konsertini fer Kavtaradze at FSO. Tey fara Norðurlandahúsinun Mouritsen russiska/danska Spæt orkestrin ln stjórnar Nina a klaver saman við at spæla >Klaverkonsert- ina hjá Grieg<, Konsert fyri klaver og or kestur í a-moll, opus 16 7 Um hetta Verkið framdi Grieg un summarið 1868. meðar hann var í summarftri Danmark ey bæd konan komu til Keyp mannahavnar í juni mán aði og fóru bein: norður til Søllerød í eitt lítið búgva urtagarðshús at Lítlu dóttrina lótu tey eftir hjá unum inn í Keypmanna havn. vertoreldr Vinmenninir Emil Hartmann og Edmund Neupert hevdu leigað teimum húsini fyri summ- arið. Smá vóru tey tvey rúm. Her var ligt, og Nina Grieg segði frá, at Grieg als ikki skundaði sær at fáa kon- sertina frá hondini — fór ikki tíðliga upp og spákaði sær langar túrar. >Hann for spakuliga avstað, bert riðar- kendi á sær, at hann skuldi hvíla seg væl, roykti sær eina sigarett og durvaði. Ongar trupulleik- ar kendi hann hanga sær á herðunum, hverki lista- ligar ella adrar«. Konsertin varð fyrstu ferð framførd í Keyp- mannahavn tann 3. apríl 1869, og árið eftir í Christiania, nú Oslo. Verkið var ognað norska klaverspælaranum og tónaskaldinum Edmundi Newpert, og hann var eis- ini solistur við frumfram- førsluna. Aftan á konsertina skrivaði Neupert til Grieg: „Leygardagin ljómaði tygara gudaborna verk í stóra salinum í Casino. Móttekan, eg fekk, var stórfingin. Longu aftan á »kadencuna« í fyrsta part- inum reistust áhoyrarar- nir við lógvabrestum. Teir tríggir ummælararnir Gade, Hartmann og Rubinstein stóðu uppi í klivanum og klappaðu. Rubinstein letur heilsa og sigur, at hann er púra ov- farin at hoyra eitt so gávuríkt verk; hann gleðir seg til at hitta tygum«. mæta tonaverk verður sagt: 8! Í Rom várið 1870 ry 1tianin 1janina hjå LASZt Rom á vári 1870 skrivar Grieg: >Ég var so heppin at eg júst tá hevði fingið frumritið til laverkonsert ina ira tonasetaranum Leipzig Winding og eg vóru sera spentir um hann mundi spæla konsertina frá blað Sjálvur helt eg tað ikki vera meguligt, men Liszt hevði aðra hugsan Hann segði: >Wollen Sic spielen?« Eg skundaði mær at siga ei, eg dugdi hana ikki, (eg hevði heldur ongantíð vant hana). Liszt tók so frumritið, fór yvir at klaverinum og segði við (t.e. Liszt) fara a num sínum sermerkta smíli, meðan hann vendi sær at ellum, sum inni vóru »Nun, dann werde ich Ihn en zeigen dass ich auch nicht kann<. Hann setti seg so at spæla. Eg má viðganga, at hann spældi fyrsta partin í skjótara lagi, so hesin fekk ein feril av bráðræsni yvir sær; men seinni, aftan á at eg hevði fingið hevi til at siga honum ferðina, spældi hann soleiðis sum bert hann dugir tað. Tað gav at bíta, tá hann kom til >kadencuna<, sum tekniskt er nakað av tí torførasta, so spældi hann hana uttan himpr, full- komið. Hansara keipur og andlitsbrøgd eru skemtilig. Hann situr ikki bara og spælir, men pråtar og ummælir samstundis. Hann tveitir av munni andbornar viðmerkingar, nú higar, nú haðar, nikk- ar, tá okkurt fellur hon- um. Í adagiopartinum og kanska serliga í finaluni, tá bar av bæði hvat spæli viðvíkti og rósandi orðum. Eg fari ikki at gloyma eina serliga hending. Móti endanum av finaluri minnast tit kanska, at næsta temaið verður end- urtikið við stórari styrki. Í allarseinastu taktini, har fyrsti nótin í temanum g verður broyttur til gis, klaverið í einum stórum skalalopi fer um medan stóran part av klaviatur num stedgad hann snøggliga 24 r SLIST x fulla hædd, fór fr inum og fór glorvandi høvd ørmunum upp um gjøgnum kleysturhøllina, medan hann brøladi tem- adi. Tå hann kom til g-id, g- rætti hann armin fr sum ein rómverskur imperator og rópti: >G, 8 nicht giss! Famos! das ist so echt DBanKko:!« schwedisches (Bank« var venskur punsjur.) og síð „Der mir neulich ani heilt pianissim« Smetana hat etwas davon geschickt Fad skal viðmerkjast. at Smetana var rættiliga leingi í Gøteborg sun konsertmeistari). fór aftur yvir at inum, endurtók alla strof una og endaði Síðani segði hann við serliga inniligari áherðslu, meðan hann rætti mær frumritið: »Fahren Sie fort, ich sage Ihnen, Sie haben Zeug dazu, und lassen Sie Hann 1 Klaver den sich nich abschrecken!« Hetta seinasta hevur sanniliga týdning fyri meg. Fyri meg ein —um eg so má siga vígsla. Ofta, tá vónbrot og beiskleikar koma, fari eg at hugsa um hesi orðini, og minnini um hesa letuna fara at hava eina undursama megi til at styrkja meg í mót- gongu døgum; tí trúgvi eg fult og heilt«. Pianisturin Oscar Mey- er, sum var hjástaddur, leggur okkurt afturat tí, sum Grieg sigur: „Tað hendi seg, at Liszt legði eina modulatión burturúr og spældi bræsin eitt orkesturfortissimo í dur í staðin fyri í moll. Tá Grieg vísti á mistakið, hugdi Liszt illsliga at honum, tók ein blýant og setti grovar viðmerkingar í frumritið. Kveitti so at Grieg og helt fram at spæla«. Nøkur ummæli Í februar 1872 varð konsertin fyrstu ferð framførd í Týsklandi. Hetta var í Gewandhaus í Leipzig, og var Erika Lie solistur. Konsertin fekk vánaliga mótteku. Ein ummælari segði a-moll konsertina vera ávirkaða av ikki færri fimm tónaskeldum. Johann Svendsen staddur í enn var Leipzig og hoyrdi I skrivaði bræv til Grieg og als ikki er samdur 3 nevnda ummælara »] tur hovr« E íðir Vvgar KIaVEerk sert. I tad var gjørlig so hevði hon hækkað upp aftur ta hámeting og virð ing, eg havi fyri tyg Alt er so lýsandi klárt og fult av uppruna, so væi ljóðfert, at eg heiti hetti verk sum eitt stig long fram á menningarleið tyg ara y risin St nt 1 } x 181 KONSEert! ve vmisKiiga mett S eldhugaðir. aðrir turris ugr og sakligir Mondrad Joenser um Konsertina Minni meira x odary ad og beinleiði kund neyvan nakar gudaborir íblástur verið umsettur ti veruleika Friskligari hava vit sjáldan mett ein um ungum listamanni gróðurkvæma og ikki minst: vakrari og klárari hansara lyndi í tónum er helst ongantíð ein so sterk náttúrukensla fingin fram úr tí stirvna og bundna sonatuforminum« Onkur ummælari, t.d. Cherbuliez, hevur í enn sterri mun peikað á musi- kalska tilfarið í konsertini. Hann skrivar: »Sermerkt fyri konsert- ina er, hvussu óbundin og sjálvsteðugur Grieg er hvat strevi og lag viðvík- ur; hetta stavar frá nýtsl- uni av norskum fólkatón- leiki, og tá serliga í sein- asta satsinum. Um vit samanbera hana við tað bundna mynstrið í teim virtuosu og romantisku klaverkonsertunum frá hesum sama tíðarskeið- inum, so hevur henda fyri- munin í tí samantrongda tematiska og í »gjøgnum- føringspartinum«. T6 kann ikki noktast, at fyrsti satsurin ber á bráð at líkjast fyrsta satsinum í klaverkonsertini av Schumann. Hóast klass- iska bygnaðin við trimum satsum, so sýnir hetta verkið eitt persónlig hug- flog, og tá serliga tann ríkiliga nýtslan av undir- temaum«. Okkurt fyri øll Annað verkið á skránni er Coriolan ouverturan av L. van Beethoven. Hetta er tignarligt verk, stórfingið og romantiskt vakurt kunn bæði temain annat friðleyst og hitt blitt skulu avmynda lyndiseyð kennini hjá Coriolanus Síðani kemur ein > and eggjand fr og fridsælt LFU Ráðgevingin í Dr. Jakobsensgøtu 16 hevur opiå tysdag og hósdag kl. 16.00 - 18.00. Tlf. 15015. LFU hevur telefontid månadag, mikudag og fríggjadag kl. 16.00 — 18.00. Tlf. 10220. KFUK Síða 23 neiti 1 rei0a ahnoyrar fjøld. Um nøvn Gullbrúdleyp Mánadagin 30. november kunnu hjúnini Amanda og Dánjal Joensen, Vatns oyrum, halda gullbrúd leyp. Ungmannadeildin hevur fund mánakveldið kl. 19.30 og Várgleði metir týsdagin kl. 16.00. Tit ringja — vit skriva Ringið teiefon 11820