leygardagur 12. desember 1987síða 21

á las: ÁÐ 4 BAA FR | Nr. 142 — 12. desember 1987 TILBURÐIR í okkara eld 2 1906 + 1909 Tá konufólk- ini atkvøddu gjørdust menn tystir Ongantíð fyrr hava føroy- ingar innflutt so nógv rús- drekka sum nú — um- framt tað sterkara ølid, sum vit sjálvir bryggja. Ár um ár kjakast vit um rúsdrekkalógina. Tað gjørdu fólk eisini fyrst í hesari øldini. Politiskan týdning Tá fríhandilin kom í 1856, fingu allir teir nýggju handlarnir loyvi at selja rúsdrekka, eisini upp á borg. Mangar eru segur- nar um ta vanlagnu, sum rakti hús og heim av rús- drekkaávum. Menn drukku og settu jerðina í veð, og stundum teir alt. I 1903 og i 1905 sam- tykti løgtingid at heita á ríkisdagin um at gera rús mistu drekkaskipanina strang- ari. Málið dró út og mótsteðumenninir hjá Jóanesi Patursson vildu vera við, at hann sum fólkatingsmaður hevði lagt fót fyri løgtingssam- tyktini. Helst var hetta ein orsek til, at hann tapti fólkatingsvalið so syngj- andi í 1906 móti sam- bandsmanninum Oliver Effersøe. Kvinnurnar atkvøddu Tá í tíðini høvdu kvinn- urnar ikki valrætt. Men legtingið hevði, tá tað samtykti áheitanina á ríkisdagin um strangar r 1 í kk Y r UA h 8 er fur VvIO SIC SÉ = vil kvinnurnar i Føroyum at greiða atkvødu. Øll 25 år og eldri, eisini kvinnurnar høvdu atkveðurætt, tá fólkaatkveða var í no- vember-desember 1907 um ta nýggju rúsdrekka- skipanina. Stórur meiriluti Bæði landstingið og fólk tingið samtyktu áheitan ina frá legtinginum sostatt varð lóg. Eftir lóg ini skuldi hver einstøk fer oysk kommuna sjálv av gera, antin tað skuldi vera loyvt at selja og skonkja út brennivín alment ella ikki. Úrslitið varð, at stórur meiriluti var fyri at for- bjóða selu og útskonking — í ellum kommunum. Tað er sjálvandi ógjerligt at siga, hví meirilutin ímóti var so stórur — mongum dámdi tá sum nú at smakka sær á — men gitt verður, at konufólkini fóru mannsterk á val og atkveddu nei!. Tey høvdu fingið ivaleyst av hesum fullu monnunum! Sjálvt í heilt stórum bygdum var so at siga ongin atkveða fyri selu og útskonking. Onkunstaðni var munurin tó ikki so egi- liga grefligur, t.d. í Be og í Svínoy. Nógvar góðar Eitt fullfíggjað yvirlit yvir fólkaatkveðuna um rúsdrekka finst í bókini >Tilburðir í okkara eld 2« eftir Finnboga Ísakson. Hon er júst útkomin. Fýra ár eru liðin, síðani Finnbogi Ísakson skrivaði ta sera væl umtókta bind 1 í hesi rød. Tað var um ár- ini 1901-1905. Hetta bind- ið fevnir um árini 1906- 1909. Í hesari bókini, sum hevur 275 síður og ein hóp av myndum, er — eins og í bindi 1 ein rúgva av góðum segum: um Sámal Petur í Fuglafirði, sum fekk ein heilsølumann Keypmannahavn dømdan fyri svik. Um alt hóva- stákið, sum varð gjert burtur úr kongsvitjanini í 1907. Um tann klovning, sum kom í føroyskan poli- tikk.. Um ta nýggju grindareglugerðina. Og mangt, mangt annað. »Tilburdir í okkara eld 2< kostar 190 kr. innbund- in. Útgevari er forlagið Frøi. Fram- syning i Dag- | dvøljuni | Finnieif Mortensen Framsyningin var- ar til sunnudagin 20 desember, tá opið er kl. 14.00 - 23.00. Annars er opið frá kl. 9.00 til 19.00. Rit og yrkingar Nancy Vesturbú hevur á egnum forlag givið út bók- ina »Rit og yrkingar«. Hetta er eitt savn við yrkingum og ritgerðum, fyrr hava staðið í blødum og tíðarritum, eitt nú Varðanum. Á permuni er málning- ur, hevundurin sjálvur hevur gjert. „Rit og yrkingar< er 94 síður og kostar heft 120 kr. > The North Atlantic Exporter KU Fiskivinnu- árbókin á á triðjá sinni Í næstu viku kemur Fiski- vinnuárbókin 88 út. Hetta er triðja árið á rað at bókin kemur, og hon er sostatt ikki nekur døgn- fluga í føroyskari bókaút- gávu. rbókin hev ur tænt førovska vinnuliv- inum, síðani hon kom út á fyrsta sinni, og fyritøkur- Fiskivinnuá nar eru IKKI so fåar, sum 4 Fin vtalnr lav hava fing 3 avtalur i iag 1 uttanlands, við eini lýsing í Fiskivir irbók , H i e 1 ga 1 og P L nd: Hon er að á teroysk- um, donskum og enskum og tí lætt lesilig hjá øllum. Eins og árini framman- undan, leggur Atli Dam, legmaður, fyri við at greiða frá feroyskari fiski- vinnu, og avbjóðingun um alivinnuna, Hoydal Kjartan fiskivinnustjóri, skrivar um Hjalti fiskiloyvini, Jákupsstovu, fiskifrødingur um fiska- stovnarnar, Osmund Justinussen, formaður i Føroya Reidarafelag skrivar um væntandi fiskiskapin, Arni Olafs- sen, serkenur í føroyskum málum í danska uttan- ríkisráðnum, skrivar um tollviðurskifti, og Bjarti Mohr skrivar um framtíð- ar fiskaútflutning, fyri at nevna nakrar av teimum, ið skriva. Í Fiskivinnuárbókini er hópur av greinum og myndum um feroyskar fyritøkur, ið gera útgerð til fiskivinnuna, sum er væl umtókt uttanlands. Í næstu viku verður bókin at fáa í handlunum, men hon fæst eisini bein- leiðis frá útgevarunum. Hon kostar eins og árini frammanundan 150 kr. Kærleiks- søga í fremm- fremmandum umhvørvi TAÐ HEITA SUMMARIÐ HOGNI AV HEIÐI Skaldsegur á feroyskum eru sum lundi á jólanátt, tann fyrsta í hesum árinum komin. Tað var eisini um tað reppið at eingin skaldsega skriv 1987 men nu er so að til vaksin kom i Tad er Høgni av Heiði sum nevur krivad »1 ad u 9 HO 8 K KT í k øvudstrådurir gongdini er kærleiki, kær iskju, kærleiki, sum vinn- ur á áramuni og eðrum munum við. Kærleikin ber út um deyðans mark, lívs- neistin, kærleikin og ævin- leikin eru samantvunnin F'itt fr fturat skilir »Tad heita summarið< frá før 'Vskur bókun tie Hevundurin er í sínun segin, enn vit eru 3 Hann skrivar fullkomiliga VONVUK her á landi vakurt og opinskárað. Hegni av Heiði hevur stóran kunnleika til Suðureysturasiu. Hann hevur ferðast nógv í ser- stakliga Viet hann er giftur vietnames- iskari konu, Nhu, og er skaldsegan ognað henni. Mentunargrunnur Stu- dentafelagsins gevur út >Tað heita summarid«, sum er 136 síður og kostar heft 140 kr. Nam, og Teknimynda- rød um Jákup á Mon NÓLIOFAR Páli JÁKUP Á MON PR á FJ 2 RF ra 7 Møn mest Tåtturin man Jåkup å vera millum kendu tættir í Feroyum. og tað er ein tann kendasti táttayrkjari okkara, ið hevur yrkt hann, nevni liga Nólsoyar Páll. Feroya Skulaboka- grunnur hevur nú givið Jákup á Men út sum myndareð. Óli Petersen hevur teknað myndirnar, og tey bæði Paulivar Andreassen og Asa Magnussen hava lagt heftið til rættis og staðið fyri innganginum uppá 8 síður, áðrenn sjálv skemti- liga myndareðin byrjar Myndarødin er í litum. S« leiðis sum hon er skipað er reðin væl undirvísingini 1 i DrTuKILg men eisin il fólk fles 14 diS IKKI 1st ganga SKU i undi sa rr: i ur 1S1níf D i 5 ir }<} eður yndareðina Jákup Møn er 60 kr., arbeið heftið kostar 16 kr. og ljóðbandið 120 kr. Heftið fæst í bókabúð unum og arbeiðshefti og band í Bókamiðseluni. INESEN TOFRALAMPINN Ganda- lampan Stuttsegusavnið »Laterna Magica« hjå William Heinesen er nú komið á íslendskum og kallast »Tofralampinn« (ganda lampan). Þorgeir Þorgeirsson hevur umsett segurnar Hann hevur umsett fleiri bekur hjá William Heine- sen til íslendskt. Myndirnar hevur hev- undurin sjálvur gjørt og tær eru tær somu um vóru í donsku útgávunmi. Frímerki Karl-Heinz Schone, eysturtyskur frimerkja savnari Vii legin hava brævasamband band við kann byta iI H K Hann er lær ar á tyskum, enst lonskun Karl Hein? SKT hann er formaður arbeiðsbólk Norður lond< í fylkjunur | le g Magdeburg. Het er ein bólkur fyri frímerkja savnarar. Karl-Hein:; ur serligan áhuga fyri Fer- ovum og heiður ofta Í testrar un oOyeg norska tíðarritið >Færey Bústaðurin h K — er oheftåhugafelag „fyri ell-hláshugaði. Sýnin, ; i liga arbeidstid. ælla umpostadr. postbøks 2118, "Férshavn. (Skuldi ønkur havt áhuga. er vitjanaradr. Fútalág 43. Tórs- havn)