hósdagur 21. januar 1988síða 10

Síða 10 - - Jahlaðjð 12Di&01 Prát við Høgna av Heiði: Føroyskum skaldskap! ørvar eina nyrealistiska framsokn Okkara rithøvundar hava Mannali slysingar, lysingar eru. eru bert hálvar og bret aðar. ja, tær minna um gomul A frik a-kort. har har ongar kvVns ] på, } 5 stórir hvitir blettar síggjast Vit áttu heldur at eggjað teimum rottu rithovundunum at skriva pornografi ella erotiska realismu sk ugva alla ta vánaligu pornografiina til og á viks. Tað vildi eg mælt ollum teimum for oysku skøldunum til, men tó ikki so, tey vanrøkja kærleikan og alt hitt í livin- um, sum ikki hevur minni týdning, sigur Høgni av Heiði í samrøduni CJ: Tå eg las skald søguna »Tad heita summ arid«, så eg, at tú nýtir nógvar myndir, tå ið tú skalt lýsa okkurt Ja, myndamálið er upprunamálið. Tá ið tey fyrstu tosandi menniskj uni vildu lýsa okkurt gjella, nýttu tey myndir úr gerandislívinum ella úr náttúruni. Tey hevdu ikki ell lýsingarorðini, sum vit hava nú. Myndamálið gevur harafturat víðari ræsur fyri listaligari skap- an. Hví verða hverki land ella býir í skaldseg- uni nevnd við navni? Eg vildi ikki stað binda hendingarnar ov týðiliga, tí flestu hendingarnar kundu eins væl farið fram í onkrum eðrum landi í triðja heim tær inum, og soleiðis havi eg roynt at givið lesarunum eina kenslu til viðurskift- ini í tí triðja heiminum sum heild, skilir tú Ein av hevuðspersón- unum er konufólk og kenslur hennara verða lýstar sera gjella. Eisini hevur tú hættað tær at lýsa lívið í Viet Nam Hvussu kanst tú sum mannfólk vita, hvussu konufólk fela, og sum fer- oyingur skriva realistiskt um eitt fremmant fólka- slag við eðrum siðum og hugsanarhátti? Minnist meg rætt, var tað Aksel Sandemose, sum helt, at fyri at kunna lýsa ein drápsmann, mást tú sjálvur vera dráps- maður. Sandemose mundi halda, at tú kanst skriva um tínar egnu lívs bert royndir, um skaldskapur in skal hava nakað sann Eg haldi ikki, avmarka skriv leiksvirði vit kunnu ingina so nógv. Um so skuldi verið, hevði eitt nú Dostojevskij ikki kunnað skrivað sítt stórverk tann hátt at svikið B k £ sing 8 rður me Ss era góð saliar eðislig sing 3 einur iråps inn! ;g hansara pínsl Ti Dostoievskij dr 1p ngan. Men kanska hevði an hyggju at gera nugsaði ger vleiðingarnar ] uganun Su rithøvundar va, sur Kunnug sett sær Su ál bert at skriva um sínar lívsroynd r, men ikki er tað vanda- leyst heldur, tí hending arnar fara skjótt afturum, og tá mást tú skriva endurminningar, og tá ert tú longu broyttur til ein annan persón enn tann, tú skrivar um. Nógvir rit- hevundar skriva um barnaárini og halda, at teir skriva um seg sjálvan, hóast vit vita, at óvita hugsanin er heilt eðrvísi enn vaksnamannahugs anin, sum roynir at endur skapa barnaárini Ein rithevundur kann sjálvandi bera lívs- royndirnar hjá eðrum menniskjum víðari, uttan at sannleiksvirðið minkar Ella má ein rithev- undur vera konufólk, tví- kynjingur ella fáa kyn- transplantatión, skifta kyn, fyri at kunna lísa kenslurnar hjá konufólki nóg væl? Vónandi ikki Kunnleiki til onnur menn- iskju fæst gjøgnum veru sam samtal og eygleið- viðhvert kanst tú meir á einum eð- ing, ja, 1vdúka menniskja, enn tað Tað um rum sjálvt hevur varnast sama kann sigast TAÐ HEITA SUMMARIÐ 2 kunnleikan til nnur fólkasleg. Gløgt er gest- sins eyga, sigur yrðatakið Kunnleiki mín til Viet Nam. tess segu og fólk byggir á fleiri ára kanning av viðurskiftunum. Ha tosað við hundrað tals etnamesarar, las teirra 1 Í år, og í 1986 fekk eg so høvi at vitja landið eir månadir, har eg san in við nøkrum danskarum ferðaðist í bili allan tann langa teinin oman gjegn um landið. Á hesum ferð- um kundi eg so við egnum eygum síggja nógv av tí sum eg fyrr bert hevði hoyrt ella lisið í bókunum Vit grulvaðu til demis niðri í mannholunum í Cu Chi, sum lýstar í skaldseguni. Ég var í hvit- um buksum, tá ið eg fór niður í holurnar, og kom uppaftur í brúnum buks- um og hálvdeyður a klaustrofobi. Viet Nam ber enn í dag greflig sár eru frá krígnum, so ikki er heilt torfert at síggja kríggið fyri sær. At enda má eg nevna konu mína, sum er haðani, og sum hevur hjálpt mær í nógv um ivamálum. Alt hetta skuldi minkað nógv um vandan at gera stór mis- tek. Eg veit ikki, hvussu tað hevur eydnast, tað mugu onnur dema um Lat meg harafturat siga, at nógvir ikki so vietnamesarar eru nógv eðrvísi enn vit, og tað kann við- hvert vera líka torfert at føroving, sum uttan eitt, sum hevur hug- tikið meg mest, er, hvussu 1 1ysa em innan tu hevur vist, at eitt gott kynsliv hevur nógv af týða fyri kærleikan og bæði í bandi og samfelag. Nær trivnaðin hjúna- og hvussu komst tú til hesa niðursteðuna? 'að skal eg KKI tá ið eg á Ég gjørdist sert for fardur ingum árum frætti gjegnum aðrar bekur, hvussu torfert tað var hjá hinum kyninum at náa tí fullu gleðini av tí kynsliga. Har stóð at lesa gjerdar kanningar vistu, at minni enn helvtin av øllum tjúgu ára gomlum gentum hevði upplivað ta sokallaðu orgasmuna, meðan nær um hver fimtan ára gamal drongur hevði. Og at einans triðingurin av konufólkunum fær orgasmu undir samlegu, yvirhevur. Her er okkurt spinnandi galið, helt eg, og síðani fór eg at hugsa um hver atvoldin kundi vera, og hvenn týdning og hverjar avleiðingar hesin ólukku standurin mundi hava Fyri fyrstu ferð í fer- oyskum bókmentum verður ein samlega lýst, uttan at vísindaligar og um sum „ljósið verður slókt<. Nógv tos stóðst av hesum, og summi skíra tað pornografi. Hverjar viðmerkingar hevur tú til tað? Ég plagi sjálvur at kalla tað erotiska ” 1 eal- Nr. 8 21. januar 1988 øg? i al Heidi ut skaldsog rr } 7 í i van? ri roja % 3 Í Á {Ss HASRAD NAns- smil men tað er líka mik- ð. Tað hevur minni at siga, hvat tey kalla tað nen meira at siga, hvat tey meina við tað Orða- ætt merkir »pornografi« skøkjulysing og kemur úr rrikskum men lag fatanin era: kynslysing ella sam- egulysing, har einki verå- ir dult ella krógvað. Og av slíkum slag eru mínar lýsingar, tað skerst ikki burtur. Eg siggi, at Dag- blaðið hevur skírt bókina pornografiska, men eg haldi, at ein og hver edrú- ur lesari dugir at síggja munin á mínum lýsingum nan vaniga og teimum óektaðu, mangan perversu myndunum, sum tær spekulerandi kapitalist- isku pornofyritekurnar sum ikki ímóti geva borðreiða við — og Dagblaðið higartil hevur havt nakað Hesum er vert at gætur. Ná, men so koma vit til tað, sum fólka meina við, og har tykist ein vanlig áskoðan at vera, at so óduldar lýsing ar eru ónærisligar ella ljótar, og »pornografi« verður tá eitt ókvæmis- orð, sum tey blaka við. Til hetta plagi eg at siga, at im tað veruliga er ljótt at sa eina samlegu, sum hon er, so má tað vera unst tíggju ferðir ljótari at hava eina samlegu! Hesir fíggindar fría orð- sins munnu ikki halda tað