leygardagur 30. apríl 1988síða 20

Síða 20 tiðindablaðið Skilabesti mátin at stýra nýtslu av fiskastovnunum: Smáar skipakvotur sum fritt kunnu seljast Okkum torvar tiltok, sum tryggja skilagóða búskaparliga nýtslu av fiskastovnunum og umframt at tryggja flota- num eitt gott og trygt búskaparligt stoði. Skilabesti mátin til tess at stýra okkara nýtslu av fiskastovnum er at hava smáar skipakvotur, sum frítt kunnu seljast. Ein SUF skipan tekur ikki hugin frå fiski- monnum at fiska ella teirra sjálvsálit, sum g: ra ørturnimoti p LDUSRap ga felagsbuskaparliga fi fovnunu? g 7 Sloppið dur b fi í Sóknir: Vit hava gre pren Avgjøld á veiðuna Búskaparfreðingar hava ofta víst á, at eitt avgjald á veiðuna hevði virkað fisk nunum Eitt rætt ásett avgjald hevði 3 Innte ar so flotin kom r ett NOSK 1di s ) brukti rætta tekno Í g fiskað varð við so rakstrarútreiðslum s meguligt (Scott 1962, 1976 Anderson Hannesson 1978 lersen 1979, 1981 skipanin virka til Í ná I ig1n i 1 n usa Vitan øl V rskifti su IrK a rs er ikki gjørligt at vgjeldini rætt, og € kki tad ð € sKelvar HØR S KKI Ul optimal t ng av fiskiflotanum avgjaldsskipan er tr að av, at vinnan ikki fø meir burtur úr, enn at ta“ figgjarliga melur runt ov stórt avlop hevði elvt til ov stórar ílegur og ov lítið avlop til ov lítlar iløg- ur. Sostatt skal vinnan av- marka sítt virksemi til frama fyri, at meira keinur inn við avgjeldum uttan sjálv beinleiðis at fáa so mangar aðrar skipanir kunnu stimbrar og eggjar hon á tað fæst frægasta og frægasta sam- úrslitið burtur úr framleidsluambodu- undan einum skrivi- ra ella minni ger av, hvussu fiskast skal, ið er loyut at fiska, sigur en m.a. í niðurstoðu síni vur í bókini >Fiskirann- endurprentað hesa in í tveimum undanfarnum bloðum og ta seinasta partin í dag. ágóðan av tí. Sigast má, at hetta eru ikki hugaligar ella eggjandi umsteður at virka undir. Vanliga verður fert fram,at fyrimunirnir við ivgjøldum sum reguler- ingstiltaki eru, at sjålv skipanin ikki leggur forð- ingar í vegin fyri, at rett teknologi verður brúkt at fiska við, t.v.s. skipa- stødd, reiðskapur o.l. Eft- ir at avgjeldini eru ásett, kunnu menn finna fram til, hvussu teir sjálvir fáa sum frægast burtur úr við verandi avgjøldum, t.v.s. velja skipaslag, fiskihátt 0.1 T6 kunnu vidurskifti, tað vera sum gera, at tað er ivasamt, um tað í veruleikanum er soleiðis, d. av politiskum avgerð- im. Eitt dømi skal verða tikið fram. Sermerkt fyri fiskivinnuna eru tær ofta skiftandi = umstødurnar, hon virkar undir. Serliga eru tað broytingarnar í fiskastovnunum og marknaðarviðurskiftu- num, sum ávirka mest. Ein hjálp til tess at standa ímóti hesum broytingu- num er ein fjølbroyttur fiskifloti; við honum er tað skjótari og lættari at laga seg nýggum viðurskift- Á "2 # um. Ein fjølbroyttur floti hóskar eisini best til bygdastrukturin og ger tað betur meguligt at spjaða virksemi runt um í landinum, umframt at tað gevur monnum meguleik- ar at fiska á tann hátt, teimum dámar best og hóskar. Ein reguleringsskipan, sum er grundað á avgjeld, kann avskepla henda strukturin. Avgjeldini verða sett eftir tí tekno- logi, sum gevur mest, og tað kann meguliga ávirka valið av teknologi og skipaslagi. Hetta kundi givið okkum ein meira einsháttaðan fiskiflota. Fyri at sleppa undan hes- um hevði verið neyðugt at sett avgjeldini ymisk fyri ymiska teknologi, men verður tað gjørt, er ein av fortreytunum fyri at brúka avgjeld sum regu- leringshjálp burtur. Í staðin verður teknologi og fiskiháttur tá fyri ein stór- an part avgjerd umsiting- arliga og ikki av vinnuni sjálvari. Skipakvotur Síðsta reguleringstiltakid, sum verður viðgjert í hesi greinini, er tað, vit hósk- andi kunnu nevna skipa- 1 - A 1. 2 ! Hø — þa hd Nr. 49 — 30. april 1988 kvotur. Ahugin fyri hes- ini hevði hetta havt við um reguleringsháttinum sær, at fiskurin varð kom fram fyri um 10 árum síðani og er viðgjerdur í nógvum bókum og rit- gerðum t.d. Christy (1973b), Moloney and Pearse (1979), Scott (1979), Crutchfield (1979), Stokes (1979), Cunning- ham (1980. 1981), Clark (1980), Frost og Lekke- gaard (1981), Cunningham (1983), Doucet (1984), Cunningham et.al. (1985), Frost (1985) og Hannes- son (1985). Skipanin byggir á, at ávísir fiskimenn/skip hava rættindi at fiska eina avmarkada nøgd (kvotu) av fiski. Samanlagt kunnu allar kvoturnar meguliga svara til eina ávísa veiðu- nøgd, og meguleikar skulu vera fyri frítt at kunna selja ødrum partar av kvotuni ella alla kvot- una. Tær einsteku kvot- urnar skulu vera smáar, so eitt skip skal hava fleiri av teimum fyri at fáa eina ársvinnu. Hetta hevði kunnað elvt til ein virknan marknað fyri kvotum, og meguleikarnir hjá hverj- um einstekum fiskimanni at laga seg til ta drift, hon- um best dámar og hóskar, hevdu verið betri. Við tíð- veiddur við tí veiðuhátti og teknologi, sum gevur mest av sær bæði til vinn- una og til samfelagið. Tað, sum sermerkir og er tann stóri fyrimunurin við skipakvotum, er, at tann grundleggjandi or- sekin til ovuriløgur og bú- skaparligt vitloysi verður gjørd til einkis. Eigarin av eini kvotu veit, at hann hevur rætt at fiska sína kvotu, (t.v.s. ta nøgd hann hevur fingið tillutaða ella hevur keypt rættindini til), men tó heldur ikki meir. Hetta eggjar hann til og gevur honum megu- leikar fyri, at leggja rakst- urin soleiðis til rættis, at hann fær sum frægast burturúr. Tað henta við hesi skipanini er, at hetta samstundis eisini førir við sær, at fiskastovnarnir verða troyttir samfelags- búskaparliga skilagott; skipanin stimbrar til skilagóðar iløgur og rakst- ur av skipunum, heldur enn til ovurnýtslu og oyðsl av samfelagsvirð- um. Ein tann kendasti og mest brúkti hátturin at regulera fiskastovnarnar við er, at roynt verður á Neyðugt er, at allir partar vinnan imsiting og politikarar eru hugaðir fyri nyskipanum, hava hugflog at finna fram til væl virkandi loysnir, og ikki minst hava vilja og dirvi at seta tær i verk, skulu vit bøta um støduna hjå fiskastovnunum og fiskivinnuni, sigur Andras Kristiansen - sk - sg Mi SJ ymsiskan hått at fyri- byrgja, at veidan fer upp um eitt håmark (TAC), sum fiskifrødingar hava mælt til. Pope (1982) og Hoydal (1984) geva eina lysing av, hvussu fiski- frødingar koma fram til hetta hámarkið Ein skipan við skipakvotum kann uttan trupulleikar henda framferðarháttin. Latin stórvegis lagast ti verða loyvi, sum samanlagt svara til eina tilmælta hámarksveiðu Um tað nú seg, at ov seinni stór negd er loyvd, kunnu myndugleik- arnir keypa ein part av Visir kvotunum aftur. Er har aftur ímóti ov lítið av kvotum latið, kunnu myndugleikarnir selja/lata nakrar krónur afturat. Sostatt skuldi tað kunnað latið seg gjert at skipa so fyri, at tann mest hóskandi negdin av fiski verður veidd. Býtið av skipaskvotum A hvenn hátt kvoturnar verða latnar vinnuni, er avgerandi fyri, hver ið fær ágóðan av tí munandi b