leygardagur 21. desember 2002síða 7

12 Nr. 246 - 21. desember 2002 Nr. 246 - 21. desember 2002 13 Henrik Old Fyri at politiska kabalin skuldi ganga upp, tá lands- stýri var skipað, so var ein av neyðloysnunum at nýtt familju- og trivnaðarráð sá dagsins ljós. Hetta serliga fyri at bøta um korini hjá barnafamiljum og teimum lægstløntu, og fyrstu tiltøk- ini vísa seg nú sum jóla- gáva til fólkið. Tiltøk sum líkna mest teimum í neyð- ugt var at seta í verk tá kreppan leikaði harðast á. Tað fyrsta er at hvørt húski skal gjalda kr. 500 eyka í sjónvarpsgjaldi, ein hækk- ing uppá 33% sum er met. Men hetta var bara byrj- anin. Hjá tímløntum kvinn- um, sum skulu í barsilsfar- loyvi minkar útgjaldi í barsilstíðini munandi, eftir at seks mánaða regilin er tikin burtur. Ikki ein gang fekst undirtøka fyri einum uppskoti um at seks mán- aða reglan skuldi halda fram einans fyri tey tíma- løntu. Onkur helt at tað fóru Tjóðveldisflokkurin og Miðflokkurin at stemma fyri - men nei. Samtíðis verður boðað frá at mjólkaprísurin verður hækkaðar við 50 oyru liturin. Sjálvandi krevja nýføðingar hjá tímaløntum og lágløntum ikki tað sama sum hjá okkum øðrum. Harumframt var ein ser- liga jólagáva til útjaðaran. Frá nýggjárinum av skal ferðaseðlaprísum hjá Strandferðsluni hækkast við minst 15%´um, so ikki kann sigast annað enn at fyrstu familjupolitisku til- tøkini royndust væl. BÓKAÚTGÁVA Forlagið Sprotin hevur givið út bókina »Føroyask blaðsøga 1852-2002«, sum Arnbjørn Dalsgarð hevur skrivað. Í ár eru liðin 150 ár síð- ani fyrsta avísin kom út í Føroyum. Í hesum sam- bandi skrivaði Arnbjørn Dalsgarð eina greinarøð í Fregnum, og við hesum tilfari sum grundarlag hev- ur hann arbeitt víðari. – Afturat hesum tilfari kemur so eitt útgreinað yvirlit yvir allar avísirnar, sum eg eri komin framá undir kanningararbeiðin- um, umframt ein stutt lýs- ing av tíðindaflutninginum í Føroyum fram til 1852, tá fyrsta prentaða avísin kom út, sigur Arnbjørn Dalsgarð í innganginum í bókini. Bókin kostar 159 krónur Vilhelm Nielsen er farin Mikumorgunin tann 18. desember bórust boðini, at Vilhelm Nielsen, fyrrverandi løgtingsmaður úr Sandavági, var farin. Sjálvur var eg í tinginum henda dag, undarligt kendist tað at síggja merkið á Tinghúsvøllinum í hálvari stong, tí bygda- og skyldmaðurin var farin. Vilhelm var yngstur av 8 systkjum, tey hvíla nú øll í Harrans navni, foreldur teirra vóru Dánjal Petur, skómakarin, og Anna Sofía úr Bartalstovu. Tann 28. august fylti Vilhelm 90 ár - eg var og heilsaði upp á Vilhelm hetta kvøldið - hugaligt var át lýða á, tá Vilhelm so livandi greiddi frá sínum fyrsta túri undir Vestmannasundi, P/f Vágatunnilin hevði bjóðað hesum stríðsmanni ein túr undir Sundinum á føðingardegnum, eisini greiddi hann frá, tá ið Haldor Hansen, sáli, og hann løgdu fram uppskot um heingibrúgv um Vestmannasund. Sera væl hevur Vilhelm fylgt við, hvussu ar- beiðið at borða undir Vestmannasundi hevur ging- ist, hvørja viku vitjaði hann Dánjal á Sjúkra- kassanum fyri á telduni at síggja, hvussu langt ar- beiðið var komið. Eg minnist Vilhelm best frá síni trúgvu tænastu sum deknur í Sandavágs kirkju, hesa tænastu tók hann upp eftir faðir sín, og røkti trúgvur hesa tænastu til ellisár, sera hugnaligt var at sita og líða á, tá Vilhelm við síni eyðmjúku rødd, sunnudag eftir sunnudag, las lestur. Eisini gjørdu Marianna og Vilhelm eitt stórt arbeiði við sunnudagsskúlan í Sandavági og somuleiðis fyri Meinigheitshúsið. Vágafólk minnast Vilhelm, sum ein arbeiðs- saman og rokutan arbeiðsmann, um heystarnar rann hann sum ein unglingi við skinnum bæði tíð- liga og seint, á Vilma dugdi hann alt, hann skrúv- aði maskinurnar sundur og saman, hann bant við maskin, hann seymaðu burturúr skinnum, hann førdi sín roknskap fyri virkið, ja har dugdi Vilhelm alt. Vilhelm og Marianna høvdu diamantbrúðleyp í apríl í ár, nógv vóru tá og heiðraðu diamant- brúðarparið, tey hava bæði verið merkt av sjúku ta seinastu tíðina. Áðrenn sjúkan fór at gera um seg, vóru tey tíðum at síggja hond í hond í Sanda- vágstúni - henda bygdarmynd er nú ikki meir. Vilhelm og Marianna áttu fýra børn: Paula, Sólgerð, Sofus og Ann, tit hava mist ein góðan mann og pápa, má Harrin styrkja tykkum í stóru sorg tykkara. Hvíl í friði Jóanis VIÐMERKINGAR Fyrstu familjupolitisku tiltøkini sett í verk Jákup Sólstein formaður í Føroya Reiðarafelag Við tað, at formaður Før- oya Skipara- og Navigatør- felags, Ellintur Abraham- sen, ferð eftir ferð - seinast í "Degi og Viku" 19. de- cember 2002 - setir fram skuldsetingar móti Føroya Reiðarafelag um, at Reið- arafelagið ikki heldur seg til gjørdar avtalur og eisini einvíst skal hava gjørt broytingar í tí sáttmála, undirskrivaður varð 19. jan. 1999, sær felagið seg noytt til at koma við rættleiðing til tað, ið framført verður. Hin 12. januar 1999 gjørdu 5 partar avtalu um nýggjan 2 ára sáttmála. Hesir vóru: Føroya Fiski- mannafelag, Maskinmeist- arafelagið, Føroya Motor- passarafelag, Føroya Skip- ara- og Navigatørfelag og Føroya Reiðarafelag. Við tað, at samráðingarfólkið hevði sitið í 48 tímar út í eitt og allur sáttmálatekst- urin móti endanum varð skrivaður av nýggjum, kom uppskot frá semingsmann- inum John Rajani um, at partarnir undirskrivaðu eitt eintak av einsljóðandi sátt- málum, fyri formelt at hava endað samráðingarnar. Hann vísti síðani á, at við tað at so rúgvusmikið tekst- og taltilfarð var gjørt, var vandi fyri, at onkrar villur, ið onki høvdu við sjálva avtaluna at gera, høvdu snýkt seg inn í undir- skrivaða eintakið. Hann setti tí sum treyt fyri at enda semingina, at partar- nir samdust um, at tað skuldi verða møguligt eftirfylgjandi at "rætta møguligar villur og skeiv- ar orðingar". Hetta vóru allir partar samdir um, og so varð undirskrivað. Tað vóru rættuliga nógv- ar villur, ið vóru staðfestar, og hesar vóru fráboðaðar semingsstovninum, sum síðani gjørdi neyðugu rætt- ingarnar og sendi feløgun- um nýggja sáttmálatekstin 4. februar 1999. Síðani tá hava limir Føroya Reiðara- felags havt og virkað eftir einsljóðandi galdandi sátt- málum við Fiskimanna- felagið, Maskinmeistara- felagið, Motorpassarafe- lagið og Navigatørfelagið. Men formaður Føroya Skipara- og Navigatør-fe- lags, Ellintur Abrahamsen leyp frá gjørdari avtalu og kravdi, at "undirskrivaða eintaki incl. villur og skeiv- ar orðingar" skuldi verra galdandi, og harvið hevur hann og felag hans-ara gjørt tað sera trupult at finna nakað samráðingar- grundarlag, nú sáttmálin er farin úr gildi. Spurningurin er, hvønn sáttmála tosað verður um. Hann hevur eisini, nú beint undan sam- ráðingunum, biðið fútan staðfesta "skeiva sáttmál- an". Føroya Reiðarafelag kann og fer ikki at seta sítt trúvirði uppá spæl. Tað skyldar felagið teimun manningarfeløgum, ið ikki hava gjørt sær dælt av støðuni, og tí ikki kravt nakað, ikki varð avtalað. Um limir í Føroya Skip- ara- og Navigatørfelags kunnu liva við, at felag teirra førir seg fram á slíkan hátt, verður upp til teirra at avgera, men tað er greitt, at hetta er ikki við til at skapa gundarlag fyri góðum samstarvi. Rættleiðing til Ellint Abrahamsen Rættvísis stríðseingil mikli -stongdar løðugrindir ríkmenni níðskir,blindir- í herna móti marglætisgykli stríðseinglar margir í tali -glerheilar í seyðaskinni sjálvsøknis myrkur í sinni- ljóseinglar sigra á vali fagnaðareinglar á ferð -stálhjørtu andsheimin fylla tingsliga trogið fylla- undurverk einglaljómur ger frælsiseinglar gleðiboð bera -ríkmenni søkka í mold bjart skyggir jólafold- í smáttum sóleinglar verða friðareingilin boðini ber -ríkmenni missa valdið innar í armóðstjaldið- sjá leyvur og smalur sáttast her stríðseinglar harðmæltir kvøða -frælsislúðrar- javnrættarandi solidariteturin stinnur standi !- tey kúgaðu kunnu seg frøa ! verndareingil ásjón von -á skuggasíðum frøast í sinni nívdu grøðast- í fylgi himna kongason Sólmundur Joensen des.-02 Stríðseinglar Bók um føroysku blaðsøguna - Men jólahald verður sum vanligt jólaaftan, sigur fyristøðumað- urin, Tordur J. Nicla- sen JÓLATILTØK Vilmund Jacobsen Tað er komið dátt við hjá búfólkum og avvarðandi á Eysturoyar Røktar-og Ell- isheimi, at leiðslan í ár hevur avgjørt ikki at skipa fyri tí stóra jólaborð- haldinum, sum hevur verið fastur táttur á hvørjum ári, undantikið eitt skifti fyrst í nítiárunum, tá ið kreppa herjaði alt samfelagið. Fyristøðumaðurin, Tord- ur J. Niclasen, harmast eis- ini um, at neyðugt skuldi vera at taka hesa avgerð, men vísir á, at hetta er ein "konstantering" av givnu umstøðunum í ár. Hann váttar, at grund- gevingin fyri ikki at hava jólaborðhaldið í ár eins og undanfarin, er sparingar. - Vit hava ein fíggjar- karm, sum vit skulu halda okkum innanfyri og meta ikki, at pláss er fyri hesum tiltaki í ár. Fyristøðumaðurin vónar tó, at tiltakið kann verða tikið uppaftur komandi ár - til gleði fyri búfólk, teirra avvarðandi og starvsfólkið annars. - Avgerðin er tikin í sam- ráð við leiðsluna, og búfólk og avvarðandi hava fingið boð um, at jólaborðhaldið verður ikki á hesum sinni. Eini 200 fólk plaga at vera við til jólaborðhaldið á Eysturoyar Røktar-og Ellis- heimi, sum hevur verið væl fyriskipað út í minstu smá- lutir. - Her hava búfólkini havt høvi at bjóðað tveimum av sínum nærmastu við, og saman við starvsfólkum og teirra avvarðandi hava vit verið eini 200 í tali, sigur Tordur. Hann vísir á, at búfólkini hava goldið ein part av tiltakinum, men hóast hetta, kostar jólaborðhald- ið, sum er eitt stórt tiltak, væl av peningi. Fyristøðumaðurin sigur, at hann hevur ikki merkt nakað serligt til, at fólk ikki skilja støðuna, men á- sannar, at nøkur búfólk hava víst á, at tey harmast um avgerðina. - Tað geri eg eisini, og eg skilji tey væl, sigur hann. Hann vísir á, at líka so nógv, sum tey gomlu gleddu seg yvir hetta tiltak - líka so hørm eru tey, nú jólaborðhaldið ikki verður á hesum sinni. Umframt døgurðan, hev- ur hetta verið eitt minniligt kvøld á Eysturoyar Røktar- og Ellisheimi, við ymiskum undirhaldi og sølu av luta- seðlum. Og tó... Men búfólk og avvarðandi fáa kortini høvi at vera saman á jólum, tí jólaaftan verður gudstænasta, og síðan verður borðreitt við kaffi. - Her eru øll hjartaliga vælkomin, sigur Tordur. Hann vísir á, at jólaaftan verður eisini ein serligur døgurði fyri búfólkunum, og eisini tá eru avvarðandi vælkomin at vera saman við teimum gomlu. - Her verður jólatræ, jóla- sangir, jólaevangeliið og mandlugreytur, og búfólk- ini fáa eisini jólagávur, sigur Tordur. Hann vísir á, at nógvar hugnaløtur eru á Eystur- oyar Røktar-og Ellisheimi gjøgnum árið, og í vikuni vitjaðu børn úr Tofta skúla, har tey gingu St. Lucia. Seinni fingu tey greyt og okkurt leskandi. - Vit hava nógv tiltøk gjøgnum árið fyri búfólk- unum og teirra avvarðandi. Jóladøgurðin er bara eitt av hesum, men hann hevur so verið tað størsta tiltakið av sínum slag, sigur fyristøðu- maðurin, Tordur J. Nicla- sen, at enda. Í komandi blaði fara vit at venda aftur til Tord og Eysturoyar Røktar-og Ellis- heim. Jóladøgurðin á Eysturoyar Røktar- og Ellisheimi spardur burtur NÝGGJÁRSKONSERT Kyndil 28. desember skipar Kyndil fyri nýggjárskonsert í høll- ini á Hálsi. Í ár eru fýra tónleikarabólkar umframt Hanus G. Johansen við, og er alt sum bendir á, at vit fara at fáa eina rimmar nýggjárskonsert í ár Teir fýra bólkarnir eru: deja vu: Mannað við ungum evnaríkum tónleik- arum, sum allir hava valt at fara uttanlands á tónleik- araskúla fyri at ogna sær størri førleika sum tónleik- arar. Deja vu er við á fløguni Livandi tónleikur, sum kom út í summar. Deja vu er millum teir bólkar her á landi, sum ger teir bestu sangirnar (melodiirnar), og eru fólk við innliti samd um, at vit her hava ein lov- andi popp/rock bólk. Krit: Krit er tann bólk- urin, sum í løtuni er best umtóktur mllum tey ungu. Teir eru við á nýggjastu fløguni hjá Tutl, og hava teir eisini fyri stuttum gjørt rættiliga vart við seg í Is- landi. Krit er mannað við sera ungum tónleikarum, og spæla teir harðan rock. MC Hár: MC Hár eru kendir fyri nokk so nógv ymist. Teirra ekstra- vangansu, provokatiónir, pallshow við dansi o.ø. Ein sera livandi og undirhald- andi bólkur, sum spælir harðan men glaðan rock. Tú kanst altíð rokna við onkrum serligum, onkrum óvæntaðum, tá MC Hár er við, men tú hevur allíkavæl onga hóming av, hvørjum teir nú koma við. Tó kanst tú vera vísur í, at onkur provokatión er á skrá. Tí siga vit: Eingin rættiliga rockkonsert í Havn uttan MC Hár. Tangz: Tangz vóru nógv frammi í samband við Prix Føroyar, men hava vit ikki hoyrt so nógv til teirra seinastu tíðina. Men teir trína nú aftur á pall við sínum rock tónleiki við ikki sørt av funk blandað í. Tangz man vera orkestrið um okkara leiðir, ið spælir og ger tann mest orginalan tónleikin. Annað sum eyðkennir bólkin er, at teir eru stak góðir tónleikarar. Hanus G. Johansen: Han- us er ein av okkara tónleik- aralegendum, sum berg- tekur við sínum sermerkta sanghátti og sínum ser- merkta sangvali. Líka sum Evert Taube syngur Bell- mann, so syngur Hanus um Poul F. Hanus er altíð góður, og borgar tað fyri góðsku, at hann er við. Ikki dýrt Tað fer ikki at kosta nógv at fara til nýggjárskonsert í ár. Kyndil hevur sett at- gongumerkjaprísin til 100 krónur í forsølu og 120 krónur við dyrnar. Hetta fyri at geva so nógvum til ber møguleikan at sleppa til konsertina. Atgongumerkini er løgd til sølu á øllum Shellstøð- um kring landið, Kiosk Vár í Saltangará, Kunn- ingarstovuni í Havn og 3- aranum í SMS. Bussar koyra Tað ber til hjá øðrum enn havnafólki at fara á nýggj- árskonsert. Bussur koyrir úr Sørvági klokkan 23.00, úr Vestmanna 23.30. Hesin bussurin fer aftur úr Mið- býnum (við City) klokkan 04.30. Bussur fer úr Fuglafirði 22.30, og støðgar hesin á øllum vanligum støðgi- støðum á veg til Havnar. Hesin bussurin fer frá aftur høllini á Hálsi klokkan 04.00. Vælmannað nýggjárskonsert C M Y K 13 12