týsdagur 5. juli 1988síða 7

Nr. 75 — 5. juli 1988 tíðindablaðið Politisk Viðmerking: Lønir í tænastu- vinnuni forbrongla og skapa misnøgd Totala timalønin er nógv hægri í granna londunum Mangan hava menn, sum fáast við útflutn ing og hevuðsvinnu okkara, víst á, at út- reiðslusteðið er hogt sammett við útreiðslu steðið í teimum londun um, vit kappast við á altjóða fiskamarknaðun- um. Hesir menn meina sjálvandi tað, at arbeið- aralenirnar eru ov høg ar Við bara at sammeta tímalenina hjá okkum og tímalenina aðra- staðni — sum ofta er ein lágmarkarlen — er okkara hægri. Men hav- ast skal í huga, at ofta er talan um lágmarkar- lenir, tá sammett verð- ur, og ikki tað sum van- liga verður útgoldið. Tað liggur nevnliga ofta omanfyri. Annaðhvert, tí arbeitt verður akkord, ella tí at undir- felog, ella deildir á ar- beiðsplássum, hava samráðst seg fram til hægri lenir. T.d. kann nevnast, at lenin hjá kvinnum í danska fiski- ídnaðinum 4. ársfjórð- ing í 1987 var kr. 86.50 Hjá monnum kr. 89.05 Harafturat skal havast in í 1986 var í Danmark 97.54 kr. Í Noreg 125.67. Og í Sveríki 111.61 kr. So sum heild er neyvan talan um tann stora munin, tá tað snýr seg um grannalond okkara Umframt hesar nevndu viðmerkingar nar hevur ein partur av andsteðuni serliga Dagblaðið — ferð eftir ferð funnist at teimum høgu timalønunum, „sum vinnulívið må knógva undir«. Sagt verður, at lenarkravið varð so stórt seinast og næstseinast, tí lands- stýrissamgongan hevði „díkt fólk undir í av- gjøldum«. Gloymt verður, at undir seinasta lands- stýri minkaði reallenin við meira enn 20 pro- sentum. Tí var sjálv- andi eisini talan um sterri lønarkrøv. Og skuldi tað almenna ikki verða fullkomiliga drenað fyri fólk, var neyðgut við lenar- vekstri bæði til starvs- fólk og skúlafólk Og ti kemur ein lønarvøkstur sjålvandi eisini at raka samgongan samtykti nakrar inntekulógir sum nú síggjast aftur í t.d. Oljugrunninum ein grunnur, sum nú lænir pening til Idn- aðargrunnin, Menning irgrunnin og Húsaláns grunnin. Og nú eisini í samband við ektan stuðul til hevuðsvinn ina Men tað legna er, at tá talað verður um út reiðslusteðið, ella tær stóru lenarútreiðslur nar, verður bara tosað um lønaritreidslurnar hjá vanligum arbeiðar- um — tímalentum — og kanska eisini almennum starvsfólkum. Og øllum kunnugt liggja hesir báðir hevuðsbólkar lægstir, tá talan er um lenir. Óneyðugt er at viðmerkja, at neyvan nakar lenarbólkur í Norður-europa hevur so ósteðugt arbeiði og tí ótrygg lenarviðurskifti sum júst tey, ið starv ast í hevuðsvinnu okk- ara. Hinvegin verður antíð tosað um út- reiðslusteðið — ella ong lenarlagið — í privatu beinleiðis og óbeinleiðis út frá tí sannroynd, at fær ein bólkur meira, so skal ein annar bólkur hava eins nógv Siga vit, at tey, sum starvast í hevuðsvinn- uni eru á tí lenarsteði, sum er hóskiligt fyri føroyska samfelagið, so liggur lenarlagið í pri vatu tænastu vinnuni ær og tríggjar ferðir so hegt sum tað av rettum átti at verið. Men tað er lítið at gera við henda hálvaaðru, tv Hesar trupulleikarnar hava ikki bara vit at dragast við. Teir eru eisini kendir í nekrum av grannalondunum, hóast teir kanska ikki eru so eyðsýndir og rekka so langt niður í yrkisstiganum. Eisini í grannalondunum er tað almenna drenað fyri fólk á fleiri ekjum, tí privatar fyritekur keypa tey fyri eina nógv hægri len Tad er logið, at nesin spurningurin ongantíð verður tikin fram, tå sa | 4 KTIVal um utreidslustødid nda gongdin er alt hon eina misnøgd, sum vit síggja í ti at fólk rýma frá t.d. tí al- menna, sum so ofta skal gjalda privatum tænastufyritøkum fyri somu tænastur, men fyri ein hægri prís Eisini sæst tað í ektum lenarkrevum og í tí at fólk rýma av skipum og úr hevuðsvinnuni. Ein óheppin gongd, sum átti at fingið eina álvarsliga umreðu -n j Í huga, at í summum aðrar bólkar tænastuvinnuni, sum Eg 28 « I londum eru t.d. arbeiðs- Øll vóru greið yvir, at sjálvandi hevur eina | keyparaavgjeld. Eitt nú = neyðugt var at tálma stóra ávirkan á alt tu eidslurn: | í Noreg. Totala timaløn- nýtsluni, og landsstyris- lenarlagið annars. Bæði eftir ellum | Lenudviklingen for arbejdere í forskellige lande 1981-1986 Totale lønomkostninger i øre pr. time for industriarbejdere „ Vest- Dan- Nor- Sve- Fin- Eng- Fran- Hol- tysk- USA Japan land land 7770 5355 8960 5855 mark ge krig land 3975 7360 7685 6730 8685 9640 7135 9210 11035 7602 9383 13039 8021 9696 13871 8309 9858 14189 rige land 7095 8020 8540 5860 7860 9240 8655 6795 8530 9830 8910 7015 9795 6075 8948 10844 9767 8151 10191 6442 9293 1139110459 8837 10543 6951 9754 12567 11161 7463 — = | 1981 ...... 1982 ...... 1983 „se, TL 1985 1) .... 1986 2) .... 4895 5270 6215 7343 7799 7986 1) Forelebige tal. 2) Sken.