hósdagur 21. juli 1988síða 10

Síða 10 tíðindablaðið Nr. 82 — 21. juli 1988 HETTA ER EITT STRÍÐ FYRI RÆTTINUM AT LIVA Tann 11. juni 1963 rann sakaði log reglan høvudssk MUSÍOUUNAQ hjá A NC í Rivonia, sum er ein forstaður til Jo- hannesburg, og handtók har fleiri Í Á NC-limir. Rivonia-sakin byrjaði i | oktober 1963, og Mandela varð førdur | úr fangatippi sinum, og bleiv saman | við hinum ákærdur fyri sabotagu og | SaMansSverjing við tí fyri eyga at | fremia kolli elting og fella stjornind, | og fyri at hjálpa útlendskari hermegi at gera Innrás i Til- Sudurafrika samans vóru 9 ákærdir Hevuðsvitnini hjá ákæruvaldinum høvdu næstan oll í langa tíð framm- . anundan sitið i avbyrgdum fanga- tippi. I rættinum tann 20. april i 1964 byrjadi Mandela verjuna við eini rødu, har hann segði, at hann var ein av stovnarunum av Umkonto we Sizwe (tað er: spjót tjóðarinnar) sum er sabotage-bólkurin hjá ANC Eg eri hevuðsákærdur. Ég eri universitetsútbúgvin. og virkað havi fleiri ár sum sakferari í Johannesburg Tambo. Nú demdur í 5 ára saman við Oliver eri eg fangi fongsulsrevsing fyri at fara úr landinum uttan at hav a ngið loyvi, og fyri at elva til verkfallið síðst í maí 1961 Fyrst vil eg siga, at tað sum ákæruvaldið sigur um at stríðið í Sudurafrika verður stýrt av útlendingum ella kommunistum ikki er beint Alt tað. eg havi gjørt, bæði sum einstaklingur og sum ein av leiðarunum hjá fólki mínum, havi eg gjert undir ávirkan av tí, eg sjálvur havi upplivað í Sudurafrika, og ikki av tí, ið fólk aðrastaðni hava sagt Suim unglingi í Transkei hoyrdi eg teir gomlu í mínum ættarbólki siga segur úr gomlum degum. Millum ann- að fortaldu teir um kríggini, sum fedrarnir fóru í fyri at verja fosturlandið. — uge aði eg, at eisini eg at sleppa at tæna minum følki, og geva mitt til frælsisstríð- ið. Hetta er tað, ið liggur aft- anfyri alt ið eg havi gjert í samband við tær ákærur, ið nú verða reistar ímóti mær. Síðani skal eg siga eitt sindur um tað at nýta harð- skap. Okkurt av tí ið rættur- in hevur hoyrt hesum við- víkjandi, er satt, annað er ósatt. Eg fari ikki at nokta fyri at eg havi lagt ætlanir um sabotagu. — Hetta er tó ikki gjert í óumtonktum framfýsni, ella tí at mær dámar harðskap, men eftir gjelliga umhugsan av polit- isku hon er steðuni. soleiðis sum blivin eftir at tey hvítu í so mong ár hava trælkað, mergsogið og kúgað fólk mitt Eg standi við, at eg eri ein teirra, ið stovnaðu Umkonto hevði til eg varð 1962. Or stovnaðu We Sizwe, og at eg nógv at siga har handtikin í august sekirnar til at vit hendan felagsskap vóru tvinnar. Fyri tað fyrsta vóru vit sannferdir um, at tann politikkur, stjórnin hevur ført, ger at harðskapur ikki longur er til at koma uttan um sum politiskt våpn hjå afrikanska følkinum, og at uttan so at ein leiðsla var, ið vísti at hon tordi og megnaði at leiða og beina tær sterku kenslur, ið bylgjast í fólki okkara, fór so nógvur harð- skapur og yvirgangur at bresta á, at enn ikki eitt kríggj hevði kunnað elvt til líka sterkt hatur og líka nógvan beiskleika millum fólkaslegini. Fyri tað næsta kendu vit, at uttan harðskap var ikki meguligt hjá afríkanska fólkinum at fera stríð sítt móti meginregluni í hvíta yvirvaldinum. Allir lógligir mátar at berjast móti apart- heid vóru eftir hondini bann- aðir við lóg, og vit stóðu í eini steðu, har vit annaðhvert máttu góðtaka eina fram- haldandi kúgan ella standa fastir móti stjórnini. Vit valdu at gera ímóti lógini. Í fyrstani syrgdu vit fyri at bróta lógina soleiðis, at vit sluppu undan harðskapi. Tá eisini hetta varð bannað, og tá ið stjórnin við makt royndi at knúsa eina og hverja and steðu móti tí politikki, hon førdi, tástaðni avgjørdu vit at meta harðskapi við harð skapi Men tann harðskapur, vit valdu at nýta, var ikki tað sama sum yvirgangsvirk semi. Vit, sum stovnaðu Um konto, vóru allir limir í ANC, og hevdu livað við í traditión- ini hjá ANC um ikki at nýta haråskap, men at samráðast, til vit funnu eina loysn á po- litiska strínum. Eftir okkara tykki var Suðurafrika fyri alt fólkið ið búði har, og ikki bert fyri tað eina fólkaslagið, tað veri seg svert ella hvít. Vit ynsktu ikki kriggj mill- um fólkaslegini, og vit royndu tað dýrasta vit vóru ment at sleppa undan einum kríggi. Men tann beiski veru- leikin var, at 50 ára stríð utt- an harðskap ikki hevur givið afrikanska fólkinum annað enn meira og meira kúgandi lóggávu, og færri og færri rættindi. Vit umhugsaðu 4 ymiskar mátar at nýta harðskap: Sabotagu, guerillastríð, yvir- gangsvirksemi ella kollvelt- ing. Vit valdu at nýta tann fyrsta háttin til fulnar, áðr- enn vit tóku steðu til, um vit skuldu fara víðari Tann upprunaliga ætlanin varð gjørd við atliti at polit isku og búskaparligu steðu landsins, soleiðis sum vit eft ir besta ferimuni sou hana Vit mettu at Sudurafrika i stóran mun var bundið at, og ikki kundi klára seg uttan út- lendskan kapital og uttan- landshandil. Vit mettu at ein væl tilrættalegd oyðilegging av el-verkum og tarnan av jarnbreytar- og telefonsam bandinum fór at ræða út lendskan kapital av landi- num, gera tað verri at fáa verurnar ur ídnaðardeplu- num til havnirnar til ásettu tíð, og við tíðini tálma bú- skapi landsins og fáa veljar- arnar at umhugsa sjónarmið síni av nýggjum. Í samband við álopini á bú- skaparligu sambindingarlid landsins, skuldi so eisini fremjast sabotaga å stjørnar- bygningar og onnur imyndar- lig tekin um apartheid. Hesi álop vóru ætlað at virka kveikjandi upp á fólk okkara. Harumframt kundi hetta virka sum trygdarventilur hjá teimum, ið ganga inn fyri harðskapi, verið ítekilig próvfersla fyri stuðlumokk- ara um at vit hava valt at taka menskari stig, og okkum við at aftur, tå stjórnin nýtir harðskap verja sláa Harumframt hugsaðu vit okkum, at um tað eydnaðist okkum at savna fjeldina til mótsteðu, og hetta førdi til at stjórnin fór at svara við at herða ágangin, uttan mun til hvenn hann rakti, fór hetta at vekja samhuga í eðrum londum, og økja trýstið á suðurafrikonsku stjórnina Hetta var tað vit ætlaðu Umkonto skuldi fremja sabo- tagugerðir, og limirnir fingu strong boð um, at teir undir ongum umsteðum máttu drepa ella særa fólk, tá ið atsóknirnar vórðu tilrætta lagdar ella framdar Av royndum sannaðu vit, at opin uppreistur fór at geva stjórnini óendaligar megu- leikar fyri at myrða lands- menn okkara frá hond, men júst tí, at sudurafrikanska jørdin longu hevði drukkið blóðið frá ósekum afrikanar- um, kendu vit tað sum okk- ara skyldu at fyrireika okk- um til, sum frá leið, at nýta harðskap, júst fyri at verja okkum móti harðskapi. Sluppu vit ikki undan kriggi, vildu vit búgva okkum til at stríðast soleiðis, sum best bes aruleika år rs ið t K 4 i Væ K 1 K í K # i 4 F i ð i kær 4 ir 4 AN mnistaflokkur i Fø i fegi viðgera ndan spurningin, og koma inn á politisku hugsjónirmín g rokni við at trúliga ar, eftirsum € fer aft ikæruvaldrå royna at benda á, at eg havi roynt at innfera marxismu í ANC. Hetta málskravið er ósatt. Hugsjónarliga trúar játtanin hjá ANC er enn sum áður afrikansk-tjóðskaparlig Tad er ikki ein hugsjón, ið kann lýsast við orðunum „Rekið hvíta mannin havid«. Afrikanska tjóðskap AN hevur hugsan arhugsjónin sum stendur fyri, ina um frælsi og somu megu leikar fyri øll fólk sum aðal hyrnisstein, sum tað eisini stendur skrivað í frælsisyvir Hon er á ong in hátt nøkur uppskrift upp a ein lysing okkara sosialistiskan Henda yvirlýsing krevur nýggja sundurbýting av jerð ini, men ikki ognarteku. Hon krevur ognarteku av bankum og monopolidnadi, ti at bert eitt fólkaslag eigur tann stóra monopolidnadin, og fremja vit ikki eina slíka ogn arteku, verður hetta eina fólkaslagið framhaldandi at kunna ráða, eisini sjálvt um tann politiska maktin varð javnbýtt Um kommunistiska flokkin er at siga,at um eg havi skilt politisku mål teirra rætt, so vilja teir hava ein stat, sum er grundaður á tað marxist- iska grundsteðið. Sjálvt um flokkurin hevur góðtikið ar- beiðið eftir frælsisyvirlysing- ini sum eina fyribilsloysn á teimum trupulleikum, sum hvíta yvirvaldið hevur skapt, so síggja kommunistarnir frælsislysingina sum eina byrjan og ikki sum eitt enda- mál. Hevuðsmálið hjá ANC var at skapa eina eind, og vinna afrikanska fólkinum øll politisk rættindi. Endamálið hjá kommun- istaflokkinum var hinvegin at fáa kapitalistarnar vekk, og í staðin seta eina stjórn av - stat