týsdagur 9. august 1988síða 14

Síða 14 . - SE s0Sialurin Luftskiftisskipanir viður- kendar sum heilivågur — móti ovurvidkvæmi av ymsum slag — kanska eina- mest móti trongd ella astmu, elvdari av smákyktum, so- nevndum «midum«, sum eru so vanligar í dusti innanhýsis Luftskiftisskipanir fyri einar 20 túsund krónur eru nú viðurkendar av danska heilsustýrinum sum heilivágur. Sostatt fáa túsundtals donsk húski í næstum hes- ar skipanir innlagdar ókeypis. Talan er um astmarakt fólk, fólk sum eru ovur- viðkvæm mótvegis so- nevndu »midunum«, sum eru i nærum øllum húsa- dusti. Danskri serfrøding- ar siga, at hetta beista kyktid, id annars er vand- aleyst í allar aðrar mátar, nærist og trívist í ólukku- máta í donskum heimum Vandaleys sum so, men íkki fyri fólk við anda trongd, og kemur ikki broyting i, so gongur ikki long tíð til 12. hver dani hevur ås 1 Jens Korsgaard, lung naserfreðingur á komm unusjukrahusinum i År hus, fegnast um vidurken ningina av luftskiftisskip- anunum sum heilsubót og hann er visur i, at hetta eisnamalt kann lekja nærum allar teir astma- sjúklingar, id hava hesa sjúku av miðunum REINA OG FRISKA LUFT UPPA RESEPT Hes sami Jens Kors- gaal sum ivaleyst er tann heiminum, ið best evur á midum í hús g hvussu hes- ar á búðarumhver- við ødi i 1984 eina dokt tgerd um evnid og hevur eisini i åravis stad remst i striånum móti hesum evarska smáu skaðakyktum Hetta hevur hann eitt nú gjert við at skriva sjúk- lingunum resept uppá luftsskiftisskipanir, men í mesta lagi ein av 10 sjúk- lingum fingu hesa hjálp frá myndugleikunum Øllu hinum varð hetta nokt kommunurnar hevd. ikki ráð til slíkt Men við nýggju viður- kenningini frá heilsumyn- dugleikunum hevur Jens Korsgaard fingið viðhald og kommunurnar skulu nú gjalda tað tað kostar at veita hesum astma- sjúklingum „luftskiftis- heilsub6tina«. Hetta er té treytad av at serkunnleikin Á økinmim SJ / NJ * at } = NN | = | ; | N |N i 4 | GN - » Bú x ( pa PP > á / í $ / Í OR } 5 = = ; Á 25 Luftens vandindhold, Husstøvmiden er ca. 0,3 mm. Den a ever i støv og hudaffald og er i sig selv helt uskadelig for hverken stikker ne | merne K« r luft, sor 1 mkalde allergi r kannað og váttar, neira lagi av hesum ikyktum eru i íbúðini sjúklinginum, at het ta ikki kann broytast við vanliga góðum reinferi og at hesi kykt eru hevuðsat- voldin til viðkvæmissjúk- una BETRI AT FYRIBYRG- JA Teir bådir Jens Korsga- ard og ein annar serfrød- ingur å økinum, Ronald Dahl, ivast ikki í, at hesin óhugnaligi veksturin av hesum smákyktum í don- skum íbúðum stendst av teirri nógvu og tettu bjál- vingini, sum er vorðin alt meira vanlig í Danmerk, serliga aftaná sonevndu oljukreppuna. Tí saman við tættleikanum og min- na luftskiftinum verðru eisini meira ráligt, hóast hetta kanska ikki kennist so, tí tað altíð er flótt inni, er og disses affaldsprodukter esker 2— — . 4 Z N X } á LA 8 á > ÞÁ — ) N 4 r Í 2 — } N Få + |} [I 14» > í / / / på Fr, e ikke overie Hver tolvte af os vil få astma En katastrofe er under udvikling, fordi vores boliger er blevet alt for tætte, siger læger Af Emil Rolsted Hver tolvte dansker er godt på vej til at få astma. Årsagen er den allergi-fremkal- dende husstøvmide. Den breder sig foruroligende i vore boliger, fordi vi har fået tætnet dem så godt, at de er blevet for fugtige — Det er som at bo i plastikposer, siger overlæge, dr. med. Ronald Dani, Lungeklinikken, Århus Kom munehospital. — Det er en moderne boligka- tastrofe, som er Í fuld gang, siger 1. reservelæge, dr. med. Jens Kors- gaard Deres beregninger víser, at nár katastrofen er fuldbyrdet, vil otte procent af befolkningen være astma- likere, fordi de er blevet allergiske over for husstøvmiderne i deres hjem. For fem år siden var to pro- cent allergiske over for miderne, op tallet stiger hurtigt Da et bredt udsnit af danske boli- ger i 1977 blev undersøgt for mider var 80 procent af dem under fare grænsen og 20 procent over fareg rænsen Nu, ti år efter, er det blevet lige omvendt. 80 procent er over fare- grænsen, og kun 20 procent er under den Alle kan blive allergiske over for miderne, hvis de udsættes længe nok for tilstrækkelig mange af dem. In gen kan føle sig sikker. Undersøgel- ser af beboere í de mest midefyldte hjem viser dog, at det »kun« er hver tolvte, der udvikler egentlig mide astma. Vejen til at undgå miderne er kraf- tig ventilation om vinteren, så luft- fugtigheden kommer ned B Læs side 6 í 4. del: Ventilationsanlæg som medicin Yvirlækni Ronald Dahl: Íbúðir okkara eru vorðnar so fløskutættar at lungna- virksemið er darvað ålv arsliga. men meiri væta er kortini i inniluftini og midurnar trivast ti sum ongantid fyrr. Annar eimur, gass, tub- baksroykur, dust og lukt- ur av ymiskum slag verð- ur nú eisini meir iavbyrg- dur inni í íbúðunum. Het- ta nervar íkki minni and- aveik fólk og árinið á lunguni má sigast kunna vera stórt, tá hugsað verður um at lunguni út- brett eru á stedd við ein hampa fótbóltsvell Sum er er negdin av midum í 8 av 10 donskum heimum 100 í hverjum grammi av dusti. Hetta er í meria lagi og er hetta avgjørda håmarkid sum Jens Korsgaard og hans ara serfreðingar vilja góðtaka Ronald Dahl fegnast um, at tað nú ber til at hjålpa teimum midu-ov urvidkvæmu vid luftskift- isskipanum, men tydn- ingarmeiri er vid fyribyr- gjandi tiltøkum at minka um talið á nýggjum sjúk- lingum. Henda vanlukka, sum gerst sterri og sterri dag frá degi má steðgast og hetta sigur hann gerst bert við betri luftskifti í húsunum KUNNU FYRIBEINAST UM VEITURIN Frægast er at fara í hern að móti midunum um vet urin tí tá er vætuinnihald ið í luftini minni og fyr iat lívbjarga sær skulu tær hava í minsta lagi 45% rel. luftvætu. Fyri at røk- marki, skal øll luftin i íbúðini skiftast hvønn tima um roknad verdur vid, at eitt vanligt húski við sveitta og mat- gerð gevur frá sær 12 litr- ar av vætu um degnið Hetta kostar sjálvsagt nakað í mistum hita ella olju, men við luftskiftis- skipan, sum endurvinnur hitan úr brúktu luftini eru hesir midu-drápsdag- ar á hávetri lítið dýrari í olju enn vanligt. Framherjarnir miðunum í Danmærk hava í heili fimm ár kravt,a t mekaniskar luft- skiftisskipanir skulu vera sett í ell nýggj hús og at hesar skulu ver toll- momsfríðar eins og tryg- darbelti til bilar ka nesum móti Nr. 89 — 9. august 1988 Dr. med. Jens Korsgaard: Luftskiftisskipanir eru i íbúðunum tað sama sum trygdarbeltini í bilunum. BÝR SJÁLNUR Í ÓTOTT. UM HÚSUM Jens Korsgaard hevur sjálvsagt luftskiftisskip- an í síni íbúð og Ronaldl Dahl býr í einum eldri »åtøttum« húsum. Hann nýtir meiri olju, men hann heldur hetta vera góða verju móti midunum og tí ovurviðkvæmi, tær elva til Vísindamenninir fegn- ast um, at tað endiliga er komið so langt við fatan- ini manna millum av midu-heilsuvandanum og at heilsumyndugleikarnir nú veita astmasjúkling- um fíggjarligan stuðul til hesi tól, men vóna eisini, at ynski og kreav teirra um luftskiftisskipanir til geil, frísk sum sjúk, verðru eftirlíkað Um ikki, so verður 1 av 8 dønum astmasjukur áðrenn langt frálíður. Kelda Bo-godt teigurin í Århus Stiftstidende Japansk dygd, tå hon er best... * 4-takts bensinmotor . Oo generatoraniegg Sveisianlegg På G Tr Ss traktorar * Plenutraktorur og ” 4-takts páhangsmotorur Kavasleingjari Roynið ein HONDA — og fáið prógvið! Forhandlar Carl á Lag P!f TIf. 14922 Yviri við Strond 21 see