leygardagur 18. januar 2003síða 2

2 Nr. 12 - 18. januar 2003 Nr. 12 - 18. januar 2003 3 Havumhvørvismál yvirtikin 1.mai eru lóggávu- og umsitingarvaldið í havumhvørvismálum á føroyskum hondum YVIRTØKA Heri á Rógvi Havumhvørvismál eru nú klár at verða yvirtikin til at verða føroyskt málsøki. Samgongan hevur sett sær fyri at fremja eina røð av yvirtøkum hesi fýra árini við maktina í føroyska samfelagnum. Tann formelli parturin av yvirtøkuni fór fram fríggja- dagin. Tá skrivaðu Eyðun Elttør, landsstýrismaður við umhvørvismálum, og Hans Chr. Schmidt, umhvørvis- málaráðharri í Danmark, undir avtaluna. Sjálvur yvitøkudagurin verður 1. mai, tá lóggávu og umsitingarvaldið kemur á føroyskar hendur. Arbeitt verður í løtuni við at fáa í lag samstarvsavtalu millum donsku og føroysku umhvørvisfyrisitingarnar. Samstarvsavtalan verður væntandi undirskrivað fyri 1. mai 2003, verður upplýst í tíðindaskrivi. – Landsstýrismaðurin fer í næstum at seta í gildi fleiri kunngerðir, sum hava heim- ild í havumhvørvisverndar- lógini, m.a. reglur um tøm- ing av burturkasti og olju frá skipum. Seinni verður farið undir at dagføra havum- hvørvisverndarlógina. Eitt dagført lógaruppskot kann leggjast fyri løgtingið í heyst, upplýsir Oljumála- ráðið í tíðindaskrivi. Eyðun Elttør fekk fríggjadagin havumhvørvismál á føroyskar hendur. Mynd: Álvur Haraldsen. Leygardagin 18. januar hava hjúnini Ruth og Tummas Hansen í Mið- vági, gullbrúðleyp. Pápi er elstur av 4 beiggjum, sonur Hans- inu og Jógvan Hansen í Lonini í Miðvági. Bert 6 ára gamal gjørdist hann faðirleysur. Hann kom tí eisini at hava lutin sum maður í húsinum rætti- liga ungur. Altíð hava teir verið góðir og staðið væl saman, beiggjarnir, og hjálpt hvørjum øðr- um væl. Mamma er dóttir Dánjal og Jastrid Joen- sen. Omma og abbi fingu 10 børn, so stórur var barnaflokkurin á bakkanum. Mamma fór ung niðan í hús at búgva, hjá Andrias inn- an fyri á, har hon eisini tænti, til hon giftist. Tey giftust inn uppi í Lon, har tey búðu tey fyrstu 7 árini, inntil tey fluttu í húsini. Vit elstu genturnar minnast barnaárini í Lonini, sum sera rík. Ein onnur tíð var, einki elektrisitet ella sentralhiti var í lonini okkara tíð. Einki útvarp ella sjónvarp. Kúgvin, seyðirnir og hønurnar í kjallaran- um. Og so ommurnar í húsinum. Tiðin, sum í dag er ein mangulvøra hjá fólki, var tá ríkilig at hugna og lesa søgur. Mamma var fyrstu árini heimagangandi. Tó so, ikki kann sigast, at hon var arbeiðs- leys. Hon bant fyri fólk við maskinu,og rúgvan vildi verið stór, um allar troyggjur- nar vóru samlaðar, sum hon hevur lagt úr hondum. Hon var i fiskaarbeiði, legði sild. Enn í dag eru menn, sum taka til, hvussu kvikar tær vóru í hesum arbeiði. Og so var kúgv í húsinum, sum skuldi mjólkast og fóðrast 2 ferðir hvønn dag. Mamma fór seinni at arbeiða úti, fyrst á flakavirkinum, og síðan í nógv ár í handl- inum hjá Andrias. So tey yngru systkini høvdu ikki á sama hátt mammu inni allan dagin. Men hóast tað, so hevur hon stákast á sama hátt, bundið og seymað, bakað og matgjørt til okkum øll. Hon kann ikki lata vera, hon elskar at rokast. Og enn er hon til dystin fús hvørja ferð, onkur skal hava okkurt málað ella sett í stand. Og at forkela okkum og okkara við onkr- um góðum hvørja ferð, vit koma inn um hurðina. Tú følir teg altíð vælkomnan, so ofta er fult hús hjá teimum. Pápi fór ungur at sigla, var fýrbøtari við trolarum tey fyrstu árini. Eisini róði hann út í Grønlandi í nøkur ár. Seinni gjørdist hann heimamaður, fór at koyra lasbil. Mangt tungt lessið hevur hann knossað, bæði av frakt og skrell gjøgnum árini. Eisini hevði hann starvið sum kranaførari á kajuni líka til fyri fáum árum síðan. Søgufróður hevur pápi altíð verið. Okkum nýttust onki sjónvarp, tí tá pápi segði frá, var tað so spennandi, at eingin filmur kundi gjørt søgurnar meira livandi enn hann gjørdi tær. Ógloymandi upplivilsi hava túrarnir úti í nátturuni hvørt summar verið. Tá beiggj- anir báðir fóru við seyði norð á Fjallavatn, og øll skreiðan var við. Og um sumrarnar i hoyna, úti á trøðni, í summarhúsinum og í ánni. Sanniliga dagar, sum standa sum perlur á okkara lívsvegi. Sum foreldur hava tey verið einastand- andi, og vit kunna tí ikki takka teimum nokk fyri allan tann kærleika og stuðul, tey hava givið okkum seks systkunum. Eg vil við hesum orðum ynkja tykkum báðum hjartaliga tilukku við gullbrúðleyp- inum, og góðan byrð í framtíðini. HáP Gullbrúðleyp – Deyðarevsing er ókristilig undir øllum umstøðum, men vit liva í einum heimi, sum ikki er Guðs ríki, og tí verður tað ofta støðan hjá tí einkulta menniskjanum, ið er avgerandi, sigur Hans Jacob Joensen, bispur DEYÐAREVSING Heri á Rógvi Deyðarevsing er ókristilig. Hesum er ovasti føroy- ingurin innan kirkjuna, Føroya bispur, ikki í iva um. Sjálvur er hann eisini hart ímóti hesum slagi av straffi. Fyrr í vikuni prentaðu vit samrøðu við Anniku Sølv- ará, forkvinnu í Amnesty Føroya deild, um hetta sama evnið, og vit hava nú eisini spurt okkum fyri hjá bispi. – Deyðarevsing er ókristilig undir øllum umstøðum, men vit liva í einum heimi, sum ikki er Guðs ríki, og tí verður tað ofta støðan hjá tí einkulta menniskjanum, ið er avger- andi, sigur Hans Jacob Joensen. Oftast kann tað vera ein samvitskuspurningur hjá tí einstaka menniskjanum at taka støðu til, metir bispur. Hóast deyðarevsing greitt er ókristilig, so verður hetta framt í kristnum londum, og bispur heldur hetta hava nakað at gera við, hvørja støðu fólk hava til rættvísi og rætt. – Tað liggur heilt greitt í kristindóminum, at Guð tekur og gevur lív. Vit hava eisini eitt boð, sum sigur, at tú mást ikki sláa í helt. Men hetta boð er komið frá jødum, sum oftani vóru í kríggi, har ein givin konsekvenstur jú er at taka lív, sigur Hans Jacob Joensen. Sjálvverja Bispur heldur, at tað í síðsta verður tað einstaka kristna menniskjanum, sum skal forsvara sínar syndir og liva við sínum gerðum. Støðu- takanin hjá tí einstaka byggir ikki altíð kristilig virði, metir bispur. Hóast boðið frá Guði, so verður tað av fleiri aksep- tera at sláa í hel. – Tann vanliga fatanin hevur verið tann, at er tað fyri at verja seg sjálvan, so verður tað hildið at kunna rættvísgerast at taka lív frá øðrum, sigur Hans J. Joensen. Bispur er skjótur at leggja afturat, at deyða- revsing ikki kann rættvís- gerast á henda hátt. Deildar meiningar eru millum trúgvandi kristin um tað at sláa í hel. – Vit kenna tað frá pasifistum, at teir nokta at gera hertænastu, tá hetta kann innibera at luttaka í kríggi, og hetta vil so innibera at sláa í hel. Hinvegin kann ein hugsa sær, at tað hevði illa borið til at niðurbart nasismuna og allan hennnar ræðuleika uttan at nýta vald. Tað verður sostatt eisini ein spurningur um alterna- tiv, sigur Hans J. Joensen. Sjálvur er bispur sum nevnt hart ímóti deyðarevs- ing. Hann metir tað vera betri hóskandi, at staturin rindar kostnaðin fyri at halda fangar handan rimar. Ikki minst tá hugsað verður um, at ósek fólk kunnu hugsast at verða revsaði við lívinum. Eisini vísir bispur á, at hesin revsihátturin ikki hevur virkað so fyribyrgj- andi, sum tað kanska hevur verið ætlanin. — Tann einasta verjan fyri deyðadómi kann vera, at fólk hava tvey alternativ, ið eru deyðarevsing ella lívlangt fongsul, og hetta eru báðir ringir kostir, sigur Hans J. Joensen. Men persónliga støðan hjá bispinum er greið: – Sjálvur havi eg onkun- tíð hugsað um, hvussu tað mann vera at geva inn- spræningina. Hetta hevði eg ikki kunna klárað. Gongur tú inn fyri deyða- revsing, so mást tú eisini verða klárur til at útføra straffin, metir bispur. Bispur: Ókristiligt at revsa við deyða – Tað liggur heilt greitt í kristindóminum, at Guð tekur og gevur lív, sigur Hans J. Joensen, bispur, sum sjálvur er hart ímóti deyðarevsing C M Y K 3 2