týsdagur 9. mai 1989síða 6

Síða 6 - tiÅmÅnt A.Å 0 RIGET Heilsutænastan må umskipast Vit hava ikki rokkið oll málini, alheimsstovnurin hevur sett viðvíkjandi heilsu fyri oll ár 2000, segði Pál Weihe, arbeiðsmedisinari WHO hevur sett 38 mál upp og gjørt viðmerkingar til hvert teirra. Hetta verk hava Elisabeth Thor- steinsson, August G. Wang og Pál Weihe týtt til føroyskt og gjørt vid merkingar til serligu før- oysku vidurskiftini undir hvørjum måli sær. Pål Weihe greiddi frå hesum i fyrilestri sinum å sjukra- systrarådstevnuni A summum økjum eru vit væl fyri sammett við málið WHO hevur sett Eitt nú er miðal livitíðin hjá førovingum høg í mun til illa stillað Hin vegin vita vit ikki. um munur er bólkar okkum nógvar áh lond millun Sum heild vantar nógv hagtel. og 1gaverdar kanningar kundu verið gjørdar. Hví er miðal li tíðin hjá kvinnum 79. men bert 73,3 hjá um Tey gomlu eiga at arbeiða eftir førimuni Tey, sum farin er um pensiónsaldur, hava våna- ligastu møguleikarnar Feroyum at brúka meguleikar, ið teir heilsan loyvir. Tey avgera ikki sjálv, nær tey verða pensionerað. Tey gomlu eiga at verða við og brúka síni evni, tey eiga í minst meguligan mun at gerast viðskiftafólk, men eiga at sleppa at virka og búgva so leingi sum gjerligt í sín- um gamla umhvervi, segði Pál Weihe Hann nevndi Hjálpitóla- miðsteðina sum eitt gott tiltak at beta um steðuna hjá teimum brekaðu Byggifreðingar og onnur, ið fáast við fysiska um hvørvid, eiga at hava tey brekaðu í huganum í sín um arbeiði, og felegini hjá teimum brekaðu, likam líra g sálari voEN ey 1 doyggja elli geras i n verjum iv ferðslur UKKUTI Båd bolkar g un ) artig Tad he nog rbeids inlukk land er INÍUKKI I€IKU SHK num er fy ferð ø Barnadeyði einastu U 1 verid fleiri devdfødd arin: hava størri pinkubarnadeyði i Feroyum enn í Danmark Munirnir millum Føroyar og grannalondini koma serliga frå hægri tali av deydføddum og teimum, ið doyggja fyrsta lividag. Talið av bernum, ið doyggja ikki ársgomul, minkar í hverjum og er farið at nærkast tølunum í grannalondunum. Upplýsing neyðug móti royking Tá talan er um at minka um krabbameinstilburðir nar eigur fyrst og fremst at verða minkað um tubbakksbrúkið Hetta kann verða gjørt við stød ugari upplýsing Tad verður eisini hildið at avisur Kostur Kár 1 elva til krabbamein í sodning- ariagnum Lutfalsliga nógvar 35 og 64 ára } kvinnur fáa krabbamein } Sjúkrasystrarnar = møttu upp í stórum tali til fyri- lestrarnar unum. Heima eru tað ofta børn, ið verða fyri van- lukku. Tey stinga seg ella fáa kemisk evni í seg ella á seg. Tað ræður um at geva foreldrunum innlit í, hvat er serliga vandamikið fyri bern og annars at fáa allar framleiddar verur trygg- ari. Fleiri ferðslu- vanlukkur Tað eru tey fyrstu árini ferðslunýtari, at ólukkurnar Hjá barninum tey fyrstu árini, tað fer út sum henda at ganga, hjá ti sum sukklar mest í skúla aldri, hjá knallertnýtara í ungdóminum og hjá líerarum í aldrinum 18 Helvtin av bil 18 til Pál rði dent á at gera 20 ár vanlukkunum raka gamlar menn við upp meira Få Vis ferðslu Fleiri og fleiri sjålvmorå Seinastu árini er talið av TAN X ak Va ( % % x k 1 ð einkult € K ð k ind fingið ip Und t átti eisini Planlegging Pál Weihe helt tað neyðugt, at bæði vanlig fólk, politikarar og ráð leggjarar eru við til at meta um heilsuligu avleið vera ingarnar, áðrenn avgerðir tiknar. T.d verið eitt verða kundi ráð ella ein nevnd, sum tryggjaði, at liar Størri avge dir eisin vor irel ind týr il innahelisund | imband ð It ngarnar í er I t I€IK r } } t r 5 X t i rðve ) 1 Við te og halda tran upp 1 år. | børnini verða vand til heilsugóðan livshått, vilja tev seinni verða før 1Imot1 fyri at standa heilsuskadiligum freistingum, t.d. í atburði i ferðsluni, við royking og ruseiturmisnytslu Loggåva, tålma kann heilsuskadiligum livshåtti, kann møguliga verða fyri nakað tilvildar- ligum broytingum, sum liður í tilvildarligari polit- iskari semju, segði Pál Weihe. Ti ræður um at fáa sum ein bygna, sum tryggjar áhugan fyri, at heilsu- skaðiligur livshåttur verð- ur minkaður Tosað var eisini um rús- drekkamisnýtsluna Meira eigur at verða gjørt fyri at upplýsa teir bólkar, sum eru sterstu misnýtar- arnir, serliga teir ungu menninar. Tær viðgerðir, tað almenna hevur stuðlað og givið, hava hjálpt mongum. Nógv verður gJørt, men meira kann ger ast og uppiysast. og alt verið hetta arbeiðið átti at betur 8 imskipað an Hvat er góð heilsa Ferovum verður amtelag1ð bro É at kanna te hava fyr: heils et S kað At fir nn it t OKI g øduna KK i I IK 8 Nr. 53 — 9. mai 1989 Verjuleys móti innfluttum matvørum hnn er matvørulogin ikt farin at virka í Føroy og hetta ger, at vit eru rættiliga verjuleys imot innflutningi av vánaligun Pál Weih: demi at matvørum nevndi sum dagmerking er innfluttum eingin eggum Vá matverulógin fer at virka fer at bera til at seta líka strong krøv til innflutta matveru sum hini Norður londini seta Feroyingar flest búgva væl, men á stórplássunum vaksa Fann nervar trupulleikarnir bilferðslan bústaðarekini, og bústaðartrotið stora ger af bugva i vånaligun Ti er tad nog kjallaraibudum umráðandi it kipa staðarekini verða Heilsutænasta úti um landið í t A 5 rd, Og K leggja yrgland heilsutæ Hetta bendir á, at polit iskur áhugi er fyri at byggja heilsu tænastuna primeru Heilsutænastan í Feroy um er hampuliga góð, men hugsast má um at sjúkra húsverkið krevur uppgár ur, sum kunnu umskipast ella rekjast betur staðni. Hetta krevur, at hugsað verður meira um, hvussu fakfólk verða út- búgvin. Sama arbeiði má heldur ikki gerast fleiri staðni enn neyðugt. aðra Samstarv Góð heilsa er ikki bert úr- slit av góðum heilsuverki, men góð heilsa byggir m.a. á, at nógv onnur eki samarbeiða við heilsu í huga. Metingar um heilsu árin eiga at verða við í út byggingum á ellum ekj- um, so sum vatn, vegir, hús, á sosiala økinum 0.s.fr Tad er eitt rimuligt måt fyri førosyka heilsuverkið at seta sær, at tænastu stødid skal batna stødugt Nil tess at tryggja hetta er neyðugt at skipanir verða við skiftafólini (sjúklingarnir settar á stovn, har