hósdagur 23. januar 2003síða 2

2 Nr. 15 - 23. januar 2003 Nr. 15 - 23. januar 2003 3 Suðurafrikanski ag- enturin, sum nú verð- ur knýttur at morðin- um á Olof Palme, sigst líkjast Christer Pettersson, sum varð ákærdur fyri morðið, men fríkendur. PALME-MORÐIÐ Árni Joensen: Tað var Lisbeth Palme, kona svenska forsætisráðharran, sum segði seg kenna Christer Pettersson aftur sum mannin, ið hevði skotið mann sín tann 28. februar í 1986. Hann varð eisini álærdur fyri morðið, men varð fríkendur í rættinum. Nú hevur navni hansara, tíðindamaðurin Christer L. Pettersson, sæð eina mynd av tí suðurafrikanska agent- inum, sum er settur í sam- band við morðið, og tíð- indamaðurin vil vera við, at tann suðurafrikanski mað- urin líkist Christer Petters- son. Tann ókendi maðurin var agentur hjá apartheid-stýr- inum í Suðurafrika og stríddist ímóti viðhalds- fólki hjá svarta frælsisfel- agsskapinum ANC. Ein tann týdningarmesti stuðul- in hjá ANC um tað mundið var júst Olof Palme. Sambært svenska blaðn- um Aftonbladet kom suður- afrikanski agenturin til Stockholm tann 27. februar í 1986. Hann búði á Hotel Wellington. Dagin eftir morðið, tann 1. mars, fór hann úr Svøríki. Hann hevði suðurafrikanskt pass, og alt hetta kann skjal- prógvast, skrivar eitt annað svenskt blað, Dagens Ny- jeter. Í dag býr agenturin í einum øðrum landi, og hann er ikki longur á lønar- listanum hjá suðurafrik- anska statinum. Fyrrverandi ovastin í svensku kriminalløgregl- uni, Tommy Lindstrøm, sigur, at hann hevur størri álit á hesari frágreiðingini enn einari frágreiðing, sum eisini tengdi Suðurafrika at Palme-morðinum. Ta ferð- ina var talan um suðurafrik- ansku løgregluna, men hesaferð er talan um her- leiðsluna, og tað heldur Tommy Lindstrøm vera meiri sannlíkt. – Upplýsingarnar siga, at drápsmaðurin var ikki drápsmaður í sjálvum sær, men ein hermaður, sum gjørdi eftir boðum, sigur fyrrverandi kriminalov- astin. Svenska løgrglan heldur harafturímóti lítið um tær nýggju upplýsingarnar. Steðgaðu tangaskipi ES sigur nei Donsku myndugleikarnir hava gjørt greitt, at teir vilja gera alt til tess at forða fyri einari oljudálk- ingarvanlukku sum teirri, ið hendi við tangaskipin- um "Prestige", og tí er eft- irlitið við tangaskipunum, sum sigla ígjøgnum tey donsku sundini hert mun- andi seinastu tveir mánað- arnar. Fyrradagin gjørdi dan- ska sjópverjan av at steðga einum tangaskipi, sum var á veg ímóti Stórabelti við 70.000 tonsum av olju í tangunum. Skipið fekk boð um at leggja stilt, eftir at loðsurin varnaðist, at róðurmaskinan virkaði ikki, sum hon skuldi. Síð- ani hevur skipið ligið fyri akkeri sunnan fyri Falster, meðan bíðað verður eftir, at róðurmaskinan verður umvæld. Skipið, sum eitur "Kap- tein Stankov", er skrásett í Liberia, men tað er eitt bretskt reiðarí, sum eigur tað. Skipið fermdi oljuna í Estlandi og skuldi til Ant- werpen í Belgia við lastini. ES hevur nú gjørt greitt, at samveldið tekur ikki undir við amerikansku ætlanini at leypa á Irak. Grikkaland hevur í løt- uni formansskapin í ES, og grikski forsætisráðharrin, Costas Simitis, sigur, at eitt kríggj við Irak fer at gera Miðeystur meiri óstøðugt, enn økið longu er. Uttan- ríkisráðharri hansara, Ge- orgios Papandreou, heldur, at tað er óneyðugt at tosa um kríggj, so leingi vápna- eftirlitsmenninir hjá ST eru í Irak, og hann leggur afturat, at krígshóttanin órógvar arbeiðið hjá eftir- litsmonnunum. Franski uttanríkisráð- harrin, Dominique Villip- in, hevur boðað frá, at hann fer at leggja Irak- kreppuna fyri uttanríkis- ráðharrafundin hjá ES í næstu viku. Franski ráð- harrin hevur eisn og týski starvsbróður hansara, Jos- chka Fischer, gjørt greitt, at hann er ímóti kríggi við Irak. UTTAN ÚR HEIMI Hann líkist Christer Pettersson Stýrið í tí endurskip- aða alifelagnum ávar- ar fólk ímóti at seta pengar í felagið, tí vandin fyri at missa pengarnar er stórur. ÍLØGUR Árni Joensen: Stóra norska alifelagið Pan Fish, sum varð endurskipað herfyri, skal hava upp ímóti 200 milliónum krónum í nýggjum partapeningi, men samstundis sum stýrið bið- ur um nýggjan partapening, ávarar tað fólk ímóti at seta pengar í felagið. Tá tilboðstilfarið hjá stýr- inum varð almannakunn- gjørt fyrradagin, gjørdi stýrið samstundis vart við, at sjálvt um felagið hevur endurfíggjað sína skuld, kann tað væl henda, at fíggjarstøðan fer at versna aftur. Grundgevingarnar eru lágur laksaprísur, sjúkur og tann sterka norska krónan. Tí eiga tey, sum velja at seta pengar í felagið, at gera sær greitt, at íløgan er rættiliga ótrygg, og at vandin fyri at missa pengarnar tí er stórur. Tekningarvirðið á einum partabrævi í Pan Fish er 50 norsk oyru, og freistin at seta pengar í felagið er úti tann 4. februar. Pan Fish ávarar ímóti sær sjálvum Ísraelskir gravkýr javnaðu 62 smáar handlar í palestinska býnum Nazlat við jørðina. Handlarnir vórðu bygdir uttan neyðug loyvi, siga ísraelsmenn. Búskap- arligt kríggj, siga palestinar. MIÐEYSTUR Árni Joensen: Fyrradagin javnaði ísraelski herurin 62 av teimum 170 smáhandlunum í palest- inska býnum Nazlat á Vestara Áarbakka við jørð- ina. Handilsmenninir og nøkur ísraelsfólk og útlend- ingar, sum virka fyri friði, royndu at steðga oyðilegg- ingini, men ísraelsku her- menninir róku tey burtur við táragassi og gummikúlum. Teir smáu handlarnir eru miðdepilin á marknaðinum í Nazlat, og tey flestu av teimum 2500, sum búgva í býnum, hava í fleiri ár livað av tí, sum handlarnir góvu. Men nú eru 62 av teimum 170 handlunum javnaðir við jørðina. Eigararnir fingu fyri tveimum vikum síðani at vita, at handlarnir vórðu bygdir uttan tey neyðugu loyvini, og at teir skuldu takast niður. Eygleiðarar siga, at ísra- elsku myndugleikarnir hava uttan iva rætt í, at tey neyðugu loyvini vóru ikki fingin til vega sambært ísraelskari lóg, men víst verður á, at Nizlat er í ein- um øki, sum sambært al- tjóða rætti er undir ólóglig- ari herseting, og harafturat kemur, at royndirnar vísa, at palestinar fáa ikki byggi- loyvi, tá teir søkja um tað. Palestinski ráðharrin, Saeb Erekat, sigur, at til- burðurin í Nizlat er stats- herverk og búskaparligt kríggj. Ísraelskt statsherverk Ein palestinskur handilsmaður framman fyri leivdunum av tí, sum var handil hansara. Tað er við sorg vit boða frá, at okkara høgt elskaði sonur, pápi, beiggi, svágur og pápabeiggi Gudmund Lindenskov Joensen, Tórshavn, búsitandi í Nólsoy andaðist 20. januar, 34 ára gamal. Jarðarferðin verður úr Vesturkirkjuni fríggjadagin 24. januar kl 12:30 Fyri tey avvarðandi Rannvá og Tummas, lítla Rannvá, Kathrina, Jógvan Edvard og Hanna Tey, ið ynskja at lata blómur ella krans, kunnu í staðin lata eina gáva til lítlu Rannvá á konto í Føroya Banka 512.573.3 Kunngjørt verður fyri ætt, vinum og kenningum at okkara høgt elskaði maður, pápi, verpápi og abbi Páll Poulsen Syðrugøta andaðist 21. januar, 66 ára gamal. Familjunnar vegna Margith, Andreas og Conny Iridium tænastan hjá Føroya Tele hevur fingið kundar í Togo og Sierra Leona SAMSKIFTI Heri á Rógvi Iridium skipanin virkar á tann hátt, at ringjast kann við somu telefon allastaðni í heiminum umvegis fylgi- svein til allar aðrar telefonir. Tað er mest skip, sum gera sær dælt av hesari skipanini. Har hvørki NMT ella UHF røkkur virkar Iridium. Onkur hevur kanska lagt til merkis, at fyri tíðina eru nakrar lýsingar fyri Iridium. Júst hetta sama Iridium hevur verið at sæð í lýsing- um í bløðum fyri nøkrum árum síðani, og nú er aftur okkurt at frætta um Iridium. Talan er um ein fylgi- sveinatelefonskipan. Eftir at Iridium fór av knóranum, varð fyritøkan endurreist við nýggjum eigarum fyri tveimum árum síðani. Føroya Tele er eitt av umboðnum fyri Iridium í Føroyum. Magni Olsen, sum starv- ast deildini fyri Strategi og virkismenning hjá Føroya Tele, sigur, at Føroya Tele metti hetta vera eitt spenn- andi nýtt øki, og teir eru av álvara farnir undir at royna at reka kommersielt virk- semi eftir eina royndartíð. Í Afrika Magni Olsen upplýsir, at tey í løtuni koyra eitt pilot- prosjekt í Afrika. – Vit royna eina avrokn- ingarskipan á nøkrum skipum í Afrika saman við Iridium, har vit eisini lána útgerð til skipini, men tey gjalda fyri ta tíð, tey tosa, sigur Magni Olsen. Hesi bæði skipini eru Doulos í Togo og Anastasis í Sierra Leona. Hesi bæði skipini eru skip hjá kristn- um felagsskapum, sum sigla nógv runt millum lond. Dulos hoyrir til sama reiðarí sum Logos II, ið var í Føroyum í 2001. Við Tel-Log, sum av- rokningarskipanin hjá Iridium eitur, kann hvør á skipinum hava sítt egna loynital sum frámerki, og harvið verður lættari at gera upp, hvør skal gjalda hvat fyri at ringja. – Avrokningarskipanin er nógv betri enn við øðrum skipanum, og tað er einki fyri at halda skil á hjá reið- arínum og manning, sigur Magni Olsen. Bíligt Samanborið við eitt nú Immarsat er Iridium skip- anin rættiliga bílig. Sjálvar telefonirnar eru kostnaðar- miklar – prísurin liggur um 20.000 kr. Gjaldið fyri hvønn mánað er 148 kr. Kostnaðurin fyri at ringja er 4,50 kr./min til aðrar Iridium telefonir allar tíðir á døgninum. Verður ringt til eina "vanliga" telefon, skalt tú av 8,43 kr/min. Saman- bera vit hetta við, at tað eitt nú kostar tólv krónur at ringja til Brasilia úr Føroy- um, so er hetta ikki so øgiliga nógv. Góðskan er eins og við øðrum fylgi- sveinasambondum við eitt sindur av seinkan. Iridium bjóðar tvey sløg av telefonum. Eitt er ein far- telefon, sum ikki er so nógv størri enn vanligar GSM fartelefonir. Hin er ein telefon at seta fast í einum stað, og hin minnir nógv um nakrar av teimum fyrstu NMT telefonum, ið komu til Føroya fyrst í nítiárunum. Skipanin rúmar eisini dataflutningi og smærri tekstboðum. Føroyskar telefonir í Afrika Fólkaflokkurin og Sambandið tosað um samstarv Sambandsflokkurin og Fólkaflokkurin hava tosað saman um samgongusamstarv um vikuskiftið POLITIKKUR Heri á Rógvi Líkt er til, at ikki alt er so gott millum Tjóðveldis- flokkin og Fólkaflokkin í samgonguni, eftir at Tjóð- veldisflokkurin ætlaði at atkvøða fyri misáliti móti Jørgen Niclasen, fyrrver- andi landsstýrismanni. Eftir hvat Sosialurin skil- ir, so var fundur millum umboð fyri teir báðar flokkarnar leygarkvøldið. Fundurin varð róptur fyri at vera óformellur, men tosað hevur eftir øllum at døma verið um eitt møguligt sam- gongusamstarv. Einki úrslit spurdist burt- urúr, og tað skal hava verið spurningurin um løgmans- embætið, ið hevur verið avgerandi. Hesin sami spurningurin var orsøkin til, at tað slitnaði millum partarnar, tá partarnir royndust at semjast um eina samgongu saman við Javnaðarflokk- inum eftir valið í apríl. Síðani Jørgen Niclasen misti sessin hjá sær orsaka av trýstið frá m.a. Tjóð- veldisflokkinum hevur stevið í samgonguni ikki verið tað besta, og støðugt hava tíðindi um minni gott samstarv verið frammi sum tíðindi og leysasøgur. Tískil er tað heldur ikki so langt av leið, at Fólka- flokkurin kunnar seg um, hvørjar samstarvsmøgu- leikar flokkurin hevur. Eingin vil tosa Sosialurin hevur dúgliga roynt at fingið tíðindini váttaði, men hetta hevur ikki borið til. Eingin vil alment siga, at talan vóru um samráðingar. Eingin teirra, ið sigst hava verið við til fundin, vil gera nakra serliga viðmerking. Alfred Olsen, næstformað- ur í Sambandsflokkinum, sigur, at ein tílík hending sum tá Jørgen Niclasen fór úr starvi gevur møguleikan til prát, og umboð fyri Sam- bandsflokkin hava prátað nógv við Fólkaflokkin, men hann avsannar, at talan hava verið um nakrar samráðingar. Formaður fyri tingbólkin hjá Fólkaflokkinum,Óli Breckmann, vil hvørki vátta ella avsanna, at fólk úr flokkunum báðum hava tosað saman, men so leingi, teir eru í einari samgongu, gera teir einki við at tingast við annan flokk um møgu- ligt samstarv, sigur hann. Á tingfundinum týsdagin gekk prátið heitt um evnið. Formaður Tjóðveldis- floksins segði seg eisini hava hoyrt leysasøgurnar, men hann tók tað róliga. Hann sigur, at Tjóðveldis- flokkurin heldur seg til gjørdar avtalur. Sama støða Formaður fyri Javnaðar- flokkin sigur seg kenna hesa støðuna aftur. Hetta váttar, at hetta ikki er fyrstu ferð, at Fólkaflokkurin ger sovorðið. – Hasar søgurnar eru eisini komnar fyri mítt oyra. Hetta er fyri sovítt sama støðu sum í síðsta valskeiði: Hvørja ferð størri trupulleikar stungu seg upp í samgonguni, so var Fólka- flokkurin skjótur at tosa við okkum, sigur Jóannes Eid- esgaard. Hann sigur, at Fólka- flokkurin ger hetta fyri at tryggja seg sjálvan, og hetta gera hann best við teimum átta hjá Sambandsflokkin- um, soleiðis at roknistykki gongur upp. – Hetta er taktikkur. Teir vilja gera mótpartin moyr- an, men mítt ráð til Sam- bandsflokkin má vera, at tey ikki skulu lata seg brúka av Fólkaflokkinum, sigur Jóannes Eidesgaard. Sambandsflokkurin og Fólkaflokkurin tosaðu um samgongusamstarv um vikuskiftið, og hetta er ikki fyrstu ferð, at Fólkaflokkurin roynir hetta, sigur formaður Javnaðarfloksins. Mynd: Savnsmynd Nýggj telefonbók 1. mars verður nýggja telefonbókin borin út SAMSKIFTI Heri á Rógvi Í løtuni verður arbeitt av øllum alvi við at gera nýggju telefonbókina lidna. Telefonbókin 2003 verður eftir ætlan borin út 1. mars og næstu dagar- nar aftaná. Tað er Teleforlagið, sum er partur av Føroya Tele, ið stendur fyri at samskipa útgávuna, men útgevari er móðirfelagið. Jens Pauli G. Nolsøe, leiðari fyri Teleforlagið, sigur, at allir fastnetfel- agar hjá Føroya Tele og Kall fáa bókina ókeypis. Onnur hava so møgu- leikan at keypa sær eina fyri hálvtrýss krónur. Nýggja telefonbókin verður prentað í 33.000 eintøkum. Bókin fer at líkjast teimum undan- farnu við gulum síðum, kortum og øðrum. Eingin dós Teir felagar, ið tað ber til at leita fram í nýggju tele- fonbókini, eru allir fast- netkundarnir í Føroyum og fartelefon kundar hjá Føroya Tele. Fólkini við dós – far- telefon kundar hjá Kall – fáa í hesum umfarinum ikki møguleikan at síggja sítt egna nummar í tele- fonbókini. Bjarni A. Bjarnason, stjóri fyri Kall, sigur, at evstamark til at sleppa við í telefonbókina var í des- ember, og tá vóru teir ikki klárir við teirr nummør- um. Kall er í holt við at gera eina elektroniska telefon- bók við teirra numm- ørum. Hendan verður klár 1. februar, og Bjarni A. Bjarnason upplýsir, at teir fara at lata hesa telefon- bók til nummar.fo og finn.fo. C M Y K 3 2