leygardagur 27. mai 1989síða 12

Síða 12 . . BS s0Sialurin store norske Digter Henrik Ib satiriske Ord: "Trold, vær dig selv nok! forhaabentlig aldrig komme til at passe som Program Det strider ganske imod den færøske Nationalkarakter For Færinger vil den ens berømte Vejen til Agtelse for andre bør imidlertid gaa gjennem Selvagtelse". (Jakob Jakobsen: Greinir og ritgerðir, s 26-2 7) I TI NEYÐUGA tjakinum um støduna hjá førovska HIM þá um fótafestið hjá oðskaparligum eyðkennum foroyskum Førovum eru tå seinastu Ou ng åhugaverd hugskot borin fram. Ætlanin við '1 al royna at siga ettt sindur um nøkur av im hugskotum. Við tað at summi av teimum eru ar I tork er á in ersini at Va Í h k oo Ørovskt kt. fremmandamaå k N } i hava ið i , ; Fað sl { k Á u : k k ð Í k perra kl D k inskt Íran hev 10 testi t 0 røkkur langt n má id o ettind Hesum er efur minum tykki einki hald í Y la vit í staðin fyri ljóskastaranum móti førovingum tlvum. koma straks nærri sannleikanum. Føroyskir lærarar og føroyskir myndugleikar hava innstillað og sett danskar lærarar í starv í hægra føroyska skúlaverk inum. Hesir somu føroysku lærarar og myndugleikar hava ikki hildið tað verið neyðugt at kravt, at donsku lærararnir dugdu ella skiltu føroyskt, áðrenn teir vórðu Síðan 1974 hava - tað mesta av tíðini tjóðskaparligir flokkar havt skúlamál um hendur úti í landsstýrinum ikki vist hes settir í starv her Teir hava - mær vitandi um spurning! minsta áhuga At nógvir útlendskir lærarar Obidnir og hóast før oyska likasælu hava lært seg at tala og skriva føroyskt, má roknast teimum til heiðurs spurningurin um EITT ANNAÐ ELDFIMT evni er hvussu nogv av donskum ein førovingur eigur at læra barnaskúla og í hægri skúla. Av og á hava fólk sett fram hugsanir um at broyta støðuna hjá donskum i før oyska skúlanum. Evmið er heldur torgreitt, av tí at sjónarmiðini um tað eru so ymisk. Nøkur vilja broyta skerja frálæruna í donskum. Onnur utihysa donskum ur føroyskum skúlaskapi ella vilja heilt Fil hetta er at siga, at sum er hava føroyingar liga og samskiftisliga máls í eina Ovanliga høgligar støðu í nordurlendskum samstarvi. Ein og hver føroyingur skil ir lættliga norskt, danskt og svenskt og ger seg - við sínum gøtudanska ella "skandinaviska" - lættliga skiit- an, har hesi trý norrønu høvudsmålini verða talað Mong hava eisini hylling á fjórða høvudsmålinum, ís lendskum, hóast stødan her eftir mínum tykki eigur at verða munandi bøtt. Taka vit henda veikleikan frå, er stødan í løtuni tann, at føroyingar - tí at teir umframt sítt egna vesturnorrøna móðurmál duga eitt eysturnor- rønt mál til lítar samskiftisliga standa á einum norðurlendskum skilja hinar norrenu tjóðirnar og verða skiltir av teimum. Eina so høgliga støðu hevur einki annað norðurlendskt fólk, og eitt nú skilja føroyingar nógv lættari svenskt enn danir gera Tad virdismikla við hesi serstødu er ikki fyrst og fremst tað, at hon veitir praktiskar fyrimunir, men tað at hon letur dyrnar upp til ta nordurlendsku søguligu, bók mentaligu og mentunarligu heildina. Og her er hósk- andi at taka fram myndina av tí norðurlendska trænum. Rótin á hesum træ er fornmálið og fornbókmentirnar Krúnan er nútíðarmálini og nútíðarbókmenurnar hjá krossvegi, ——TUWUUUmUmUmUmUmUUTAKKKKA Lt ——————— Hanus Andreassen Tad er ikki Ovar..gt at hoyra førovsk hasum fremmandamalinum til viXs sum dyra og norðurlendsku tjóðunum. Danir, norðmenn og sviar eiga ein stóran part av krúnuni, men hava mist tað máls liga sambandið við rótina. Íslendingar eru næst rótini Um teirra samband við krúnuna, ikki-islendska partin av henni, ganga ymisk tíðindi, so her skal eg ongan dóm fella. Men føroyingar eru soleiðis fyri, at teir kunnu skilja og síggja rót og krúnu í senn. Vit eru ment at lesa fornmálið so dánt, hampuliga væl, um vit kýta okkum. Samstundis eru vit fór fyri at lesa danskar og norskar bókmentir lættliga. Og tíma vit, og kýta vit okkum eitt sindur, kunnu vit eisini lesa Gunnar Ekelef og Edith Sødergran - á svenskum. So hóast vit bara eru 45.000 menniskju og okkara bókmentir bara ein jardarsnøkil en so her skal eg ongan dóm fella. Men føroyingar eru soleiðis fyri, at teir kunnu skilja og síggja rót og krúnu í senn. Vit eru ment at lesa forn- málið so dánt, hampuliga væl, um vit kýta okkum. Samstundis eru vit før fyri at lesa danskar og norskar bókmentir lættliga. Og tíma vit, og kýta vit okkum eitt sindur, kunnu vit eisini lesa Gunnar Ekeløf og Edith mentunart And MK, SKUIOJOIK enla, Kveistra fralæruna í hesum ella one yðuga €STETIKK Sødergran - á svenskum. So hóast vit bara eru 45.000 menniskju og okkara bókmentir bara ein jardarsnøkil en so her skal eg ongan dóm fella. Men føroyingar eru soleiðis fyri, at teir kunnu skilja og síggja rót og krúnu í senn. Vit eru ment at lesa fornmálið so dånt, hampuliga væl, um vit kýta okkum. Samstundis eru vit før fyri at lesa danskar og norskar bókmentir lættliga. Og tíma vit, og kýta vit okkum eitt sindur, kunnu vit eisini lesa Gunnar Ekeløf og Edith Sødergran - á svenskum. So hóast vit bara eru 45.000 menniskju og okkara bók mentir bara ein jarðarsnekil enn, standa vit á eini sýn, haðani tað sæst inn í allar norðurlendskar hagapartarn- ar Niðurstaðan er í fyrsta lagi tann, at vit føroyingar eiga at læra eitt av teimum trimum eysturnorrønu mál unum, norskum, donskum ella svenskum, til lítar Nokta vit okkum henda møguleikan, taka vit okkum burtur úr tí norðulendsku heildini. Í øðrum lagi er