leygardagur 6. januar 1990síða 11

É g | Nr. 2 — 6. januar 1990 Ber als ikki til hjá Almannastovuni at spara so nógvar milliónir bæði í umsiting og veitingum, siga Marjun Sigurðsdóttir og Heri Joen- sen, deildarleiðarar á stovninum, ið oftast skal taka um endan heyst gjørdi Almanna- stovan eitt uppskot til figg]- ætlan fyri stovnin. Tað var avmarkað so nógv sum gjør- ligt. Eingi nýggj játtað størv skuldu setast, og aðrar spar- ingar skuldu eisini verða. Hetta helt stovnurin vera forsvarligt, og tað var eisini hetta uppskotið, landsstýrið legði fyri figgjamevndina. Men tá fíggjarlógarupp- skotið kom aftur úr fíggj- arnevndini, var jåttanin ul Almannastovuna - eins og tl aðrar stovnar - nógv skerd. Milliónir eru tiknar av her og har. Og tað eru skerjingar, ið als ikki kunnu fremjast, halda Heri Joen- sen og Marjun Sigurðsdótt- ir, deildarleiðarar á Al- m nnastovuni. ey hava lis”) fíggjarlógina saman vi) Sosialinum. TORFØRT AT SPARA Upprunaliga mælu Al- mannastovan til, at stovn- urin sjálvur fekk góðar 18 mió. krónur í ár ul sjálvan stovnin. Men so komu boð um at gera nýtt uppskot, ið bleiv ul góðar 17 mió. krónur. Tað merkti ikki, at nakar skuldi sigast upp á Almannastovuni, men nøk- ur Øsett størv, ið annars vórðu játtað, skuldu ikki setast, og íløgur skuldu ikki gerast í nýggja útgerð. Men nú eru tvær mió. krónur skornar av játtanini aftrat. 8-10 STØRV - Tað má fáa avleiðingar fyri talið av starvsfólki, tí 75-80 % av upphæddini fara ul lønir. Eitt sindur kann Al- mannastovan kanska spara í vanligum umsitingarút- reiðslum, men tað eru fleiri fastar útreiðslur sum húsa- leiga og teldur, og tær út- reiðslurnar kunnu ikki broytast. Tey meta, at skerjingin svarar til lønir hjá 8-10 fólkum, men so er vert at minna á, at meginparturin av starvsfólkunum hevur hálvt árs uppsøgn, og so long tíð gongur, áðrenn sparingin kann síggjast aft- ur í lønarutreidslunum. FUND LØGMANN Leidslan å Almannastovuni fer i næstu viku å fund vid løgmann fyri at hoyra hans- ara hugsan um, hvat lands- stýrið ætlar. Stovnurin sjálvur heldur seg ikki til at VIÐ siga, hvørji starvsfólk tað ber til at vera fyriuttan. Og verða fólk uppsegd, fær tað m.a. taavleiðing, at ikki nóg nógv fólk verða til at røkja skyldurnar hjá stovninum, ið frammanundan trýtur fólk. Almannastovan hevur eisini fá starvsfólk sammett vid almannastovur aðra- staðni, ið ikki hava so nógv- ar uppgávur sum Almanna- stovan. EINGIR NYGGIR STOYNAR Bústovnarnir And- við á undir veikraverndini eru fíggjarlógini fyri Almanna- stovuna. Í mun til jåttanina í fjør er skerjingin ikki so stór. Men í veruleikanum 1.1 skal sparast nógv á ti økinum, ti starvsfólkini á teimum stoynunum iMmgu í fjør føroyskar sáttmálar, og tað hevði við sær, at lønirnar hækkaðu. Sum játtanin er, kanneingin nýggjur stovnur undir Andveikraverndini byrja í ár. Játtanin ul ellis- og røkt- arheim er minkað tiggjar mió. krónur í mun til í fjør, sjålvt um dlønimar hjá starvsfólkunum eru farnar upp. Marjun Sigurðsdóttir - - SA S0SIalurin vísir á, at starvsfólkatalið á hesum heimum er nógv lægri enn í grannalondum Okkara. AÐRIR STOVNAR Ymiskir forsorgarstovnar" eru sett ul 15,664 krónur. Al- mannastovan metti, at hesir stovnar måttu hava 18 mi6. krónur. Tað eru stovnar sum vardu verkstaðirnir i Klaks- vík og í Vági, frítíðarheim og Heilbrigdið á Velba- stað. Barnaheimið kann vænta sær færri pengar í ár, tí jált- anin til barnaforsorg er ikki hækkað. Av somu konto verður stuðul veittur for- eldrum, ið hava brekað børn heima, og ul stuðulspeda- gogar. Ein konto, ið eitur mio. DAGSTOVNARNIR NOGV SKERDIR Almannastovan hevði roknað við, at dagstovnar - herundir stuðul ul komm- unur við dagrøkt - í ár skuldu hava um 42 mió. krónur. Tann upphæddin er komin heilt niður á 30 mió. krónur, ið er átta mið. minni enn i fjør. Hvussu tað skal bera til, duga tey å Al- mannastovuni ikki at HEIMAHJALPIN FER AT MINKA Og so koma vit ul Heima- hjálparaskipanina, ið hevur fingið fýra mió. krónur minni, enn Almannastovan mælu ul. Hvussu heimahjálpin skal spara er ikki komið fram. Eingi stig eru í hvussu erenn tikin ul at gera nakran sáttmála, ið kann minka um lønarutreidslurnar, soleiðis sum landsstýrið einaferð ætlaði. Heimahjálparar bera ótta fyri, at tað må hava tá avleiðing, at lítil heimahjálp verða veitt til reingerð, ul at ganga ørindi og túr við gomlum, men bara ul rgkt. Men samstundis skal sker- ast niður í sjúkrahúsverk- inum á tann hátt, at inn- leggingarnar verða styttri, og ud má geva heima- hjálpini meira arbeiði. Tí ivast tey á Almannastovuni stórliga í, at Heimahjálpara- skipanin á nakran hátt kann klára seg við ta upphædd, sett er av á fíggjarlógini. MUGU LOGIR Almannastovan bað um at fáa 50 krónur tl 'vanliga forsorg”, men hon er skerd niður í 38 mió. BROYTA mio. krónur. Av ti kontoini verður lauð m.a. ul hjálpitól, ul endur- bugving og ul umbygging av húsum hjá brekadum, so tey kunnu verða heima. Eisini verður stuðul veittur av hesi kontoini til ferðir í sambandi við sjúku, bráð- feingis hjálp til fólk í penga- neyð, ein hjálp, ið bert verð- ur veitt einaferð, og bert tá mett verður, at fólkiri so kunnu klára seg. Í semastum hevur Almannastovan hild aftur vid at lata stuðul, sum m.a. smærri vinnurekandi hava 10 nógv hen: nenda fingið, tá tey eru farin á húsagang. Vanlig forsorg er eisini stuðul tey teirra, sum av sjúku, vinnuloysi og ødrum orsøkum ($ 9) ikki hava nakra inntøku. Lógin sigur greitt, hvar kann fáa henda stuðul, og tú krevur tað lógarbroyting, um lægri upphæddir skulu veitast, og ueytirnar skulu verða aðrar Men forsorgarlógin er ríkis lóg, og skal hon broytast skal broyuingaruppskouð bæði fyri løgungid og fólk atingið. Eingin stig eru Ul at gera slíkar broytingar út- yvir, at ein nevnd er sett at endurskoða almannalógirn- ar, og henda nevnd hevur higartil bert havt ein fund. Og so leingi lógin ikki er broytt, verða verungamar tær somu. Tá Almannastovan mett, at vanlig forsorg skuldi hava 50 mió. krónur, varð ikki talt uppi, at arbeiðsloysið helst fór at økjast. Einasti arbeidsloysisstudul i Før- oyum er at fáa etur for sorgarlógini MISSA DAGPENGAR Dagpeningalógin skal eis ini broyast, men tað er ein føroysk lóg, 10 skjótari er at broyta. Ætlan landsstýrisins er at broyta lógina, so mammur, sum arbeiða heima burturav, ikki fáa dagpening í sambandi við barnsburð. Tær kunnu tó tá, eins og fyrr, tekna dag- peningatrygging sjålvar og so fåa dagpengar. Játtanin ul félkapensi6n er hægri enn í fjør, og tað hevur samband við, at tey eftirikøntu eru fleiri. Men játtanin er 12 mió. lægn enn skotið varð upp. Tað hevur samband vid, at lógin, 10 heimilaði penisonistum al 52.000 krónur í inntøku, utian at skattur varð tíkin av, nú verður sett úr gildi aftur. Marjun Sigurðsdóttir og Heri Joensen vænta, at tað verdur torført hjá Almanna- hava Framhald á síðu 17 Tað var ein álvarsom samkoma, sum væl fyrireikað møxti til fundin. Tey óttast ikki bert fyri sjálv at missa arbeiði, men eisini fyri, hvørjar avleiðingarnar verða av, at sjúkrahúsverkið skal spara so nógv. Eingin hevur roynt tað áður, og tí kennir eingin heldur avleiðingarnar stórum sparingum, eisini á sjúkrahúsunum, rinu ikki við. Og ein helt: — Hví skal sparingin serliga raka gomul og sjúk? Tað er ikki sjúkra- húsverkið men fiskivinn- an, ið hevur fert landið út í hesa ringu steðuna! Onk- ur hevði eisini ta viðmerk- ing, um ætlanin var at flyta hesi problemini sum øll onnur problem út av landinum. Byrjið við bíðipengunum Lógvabrestirnir dundu, tá Karl Johansen, formaður í Havnar Arbeidsmannafe- lag, fanst at landsstyri- num fyri at seta fleiri stjørar. Og ikki minst tå hann hartadi tad fyri ikki at røra lønina hjå lands- stýrismonnum og bíði- pengarnar til fyrrverandi landsstýrismenn. Sum nevnt eru tey nógv, serliga sjúkrasyst- rar, sjúkrahjálparar og tímalentar, sum óttast at gerast arbeiðsleysar. Tað er jú sagt, at neyðugt er at siga nekrum fólkum upp, um sparingin skal merkj- ast, ti 75% av øllum pengunum fara til lønir. Tað var tó lítil uggi i at fáa at vita, at einki tal er sett á, hvussu nógv fólk skulu uppsigast, eingi nevn eru nevnd, eingin dagur ásettur. Finnið tykkum arbeiði sjálv! Tað er ikki so legið, at fleiri óttast arbeiðsloysi Ein stórur partur er ungar kvinnur, sum fleiri sita í nýggjum húsum. — Hava tit hugsað um oll tey, sum missa arbeið- ið? Kunnu tey, sum tit sláa beinini undan, vænta sær nakra hjálp? varð Olaf Olsen spurdur og gav sítt einasta greiða svar: Tað verður eingin eyka trygd til tey, sum missa arbeiði og eru full- fer, segði landsstýrismað- urin, sum segði seg vóna, at ongum nýttist ganga leingi uttan arbeiði. Hann legði afturat, at tey, sum nóg tilkomin vóru, mint- ust árini, tá neyðugt var sjálv at finna sær arbeiði. Tað fall ikki í góða jørd, tá hann segði, at komandi ar beiðsleys vórðu noydd til sjálv at útvega sær ar- beiði. Fólk fóru heimaftur í líka ringum hýri, sum tey koma á fundin. Sum ein segði móti endanum: — Vit hava einki fingið at vita um nakað randi