týsdagur 9. januar 1990síða 14

Nr. 3 — 9. januar 1990 Lønarlagid er ikki eitt nationalt mál, tað er altjóða fortreyt fyri samvinnu. Eitt er á heimsmarknaði- stýra kappingar fori við studningi — annað er at skerja keypiorkuna í einum landi við yvir lóg fm] gávuvaldið at lækka tað ða betingaða altjóí lenar lagið, soleiðis at tað ikki verður hevi til hjá tí landi, ein selir sínar verur til, hjá viðkomandi at selja sínar verur her á landi. Hugsar ein um EF, tá er fyrsta treytin fyri annaðhvert einum nýtiligum sáttmála ella limaskapi, at allur kilostudningur til eitt nú fiskivinnuna verður avtik- in. Verður studningurin ikki tikin, so er heilt ein- falt lagt upp til tolláset- ingar, ið mótsvara studn- ingunum, ið latnir verða. Verða Feroyar sum marknaður fyri EF-verur gjørt afturlatið land einvisari skerjing av keypiorkuni, so skulu før- ikki vænta sær semdir í EF ella fyri tað nakra aðra staðni Eins og áhugi feroyinga EF er keypiorka við oyingar marknaður og so eru Føroy ar tað sama sæð frá einum EF-sjónarmiði Skerjing av keypiorkuni við skurði í lenarlagnum gevur okkum status sum tilafturskomið land uttan serliga áhuga hjá EF ella eðrum hugsaði handils- partnarum. Annað er so hetta syrgiliga fyribrigd- ið: »Um so øll lenin verður tikin burtur, so hevði før- yyskt utflutningsvinnuliv kortini ikki samt« Tað vildi stødugt verið neyðugt við studningi, um vit ell arbeiddu fyri einki, so livandi galið er tað Tann stuðlaði parturin av okkara gjørst løn- útflutningsvinnu selir fyri 900 milliónir og fær 600 milliónir krónur í studningi, tilsamans um 14-1500 milliónir krónur um árið. Hetta hevur henda vinnan terv á fyri at kunna svara hverjum sítt í eitt ár. Tað er greitt, at minkar ein lenarútreiðslurnar í vinnuni vid 20%, so bøtir tå um lønsemi i hesi somu vinnu å tann hått somu tid sum keypiorkan verður skerd til skaða fyri alt annað). Men einari vinnu, ið tervar og fær 6/9 (um 1v sínum neyðuga setningi sum studning, hon er frammanundan so langt frå begrebinum løn- semi, at hetta at tora at tala um økt kappingarføri í sambandi við lenar- skurð, man tykjast mong- um ovboðið. Olaf Olsen hevði ivaleyst havt meira rætt, um hann hevði sagt, at ein 20% lenarskurður hevði minkað um hallið og harvið studningstervin: Væl at merkja, um út- rokningarnar við árslok 1990 (bestilt arbeiði frå grannskoðarunum) verður við stødi í útrokningunum í juni mánaða 1989. Í veruleikanum hetta ein máti at taka inn studning frá borgarum landsins og lít- ur tú at myndini, so er greitt, at tókst tú alla len- ina burtur, so vil tað kort- ini verða tørvur á millum 100-200 milliónum krón- um í studningi. Tíanverri, soleiðis kann hetta eisini verður annar sigast, tá ikki alt verður sagt. Sum hundur um heitan greyt, soleiðis verð- ur malið runt, vavt og gitað. Í blindum ráðaloysi verður tann eina panikk- loysnin fyri og onnur eftir løgd á borðið og varpað út í fjølmidlunum: >Gitingar um at leggja stórar partar av flotanum og so nú hetta afturat, 20% skrædl í lenarlagnum. Hvat er áfatt og hví blíva landsins sjálvbestaltaðu oddafisk- ar við at vevja um alt ann- að enn henda eina og ein- falda spurningin<: Blokk- vera og studningur til blokkveru framleiðslu. Er tað tí at innlitið og fatanin er ikki til staðar, ella eru tað heilt aðrar og meira grumt álvarsligar grundir fyri hesum óhugnaliga, ið tykist fara fram. Meðan fólk eru um at nava fingið nóg mikið av russiskum perestroja, so rekist onki fyri, at ábyrgdarfólk innan før- oyskt útflutningsvinnu- virksemi ætla at taka blaðið frá munninum. Í sambandi við grein, eg hevdi í Sosialinum tann 3. jan. 1989 og í Dimmalætt- ing tann 7. í sama mánaða, grein í at kalla meira var ein hugleiðing, so var av framstandandi umbods- manni fyri vinnulívið, ið eisini er ein av oddafisk- um fólkafloksins, sagt so- leiðis við meg: >Vit vita, hvat bagir, men tað skal dyljast sum mansmorð og tað skal »skvisast« (eirindaleyst takast) yvir skattaskrúvuma til »sidste hvid« síðsta oyra«!! Hann legði afturat, tað skal eingin nýggj Fugl- túgva byggjast (línubát- ur, ið leggur veiðuna upp á Eiði) komandi fýra árini og tá tær einaferð fara at verða bygdar, so skalt tú í hvert fall ikki tjena so mikið sum eina krónu uppá eina tilika bygging.« Eitt ár er farið aftur um og sostatt hevur hesin hegtstandandi fólkafloks- maðurin hildið 25% av sín- um legna lyfti, og skattur- in er herdur langt út um begrebið »den sidste hvid«: Samfelagið stynjar í krampa og endin tykist nær. Spurningurin, ið eftir stendur er hesin: Hvat eru veruligu orsekirnar, ella er tað raplandi paranoia, ið ríður hesum fólki, ella tað kann ikki vera so gal- ið, at orsekirnar m.a. eru at samlaði niðurskurðurin (sparingin) á sjúkrahús- verkinum (har hundrað- tals missa arbeiði) ikki er nóg mikið til at gjalda rentur og avdrátt í tvey ár fyri teir báðar togararnar, ið megu sigast at vera størsta mistakið í foroysk- ari skipabygging nakran- tíð, nevniliga tær báðar Polarborgirnar hjá Jákupi í Lopra. John Smith