hósdagur 1. februar 1990síða 10

Nr. 13 — 1. februar 1990 Hetta at tað við haltari pressu hevur eydn einari ast at táa kikaran evgað og at tað á fólkið at seta fyri tað skeiva tann fjølmiðlar hatt gjøgnun hevur eydnast at nar skakað siktið og partvist nyrkaleggja veruleikan, gE) 1 er størsti vandin og størsta hottanin í einum samfelag í syndran Steðan er álvarslig — so } ] r t uvarsig, a tað er neyð- ugt at steðga hesi gongd- við tað ikki sama, skal skaðin óbeti gerast mir At tað eru itøkilig prógv im, at samfelagið er um tt syndrast, nu storir partar av bygnaði tess eru iknir av grundum og inda it leypa — hetta m sær so mikið at tað sindrið, kann til tess at verða garð, tað eigur at gjørt Sum harðast eigur at 020 rá og ávarað ímóti hesi verða ropt varsk f deyðans kos Ti tå tad er komid hartil, at samfielagsins einkult verur, tey einstøku ano- nymu, eru farin í holt við at virðismeta og seta prís á íblant síni egnu, tá kann at tað fyri ikki at av sonnum sigast, verður trupult siga ogjørligt at steðga hesi oyðileggjandi gongd Segan sigur okkum, at í prefasistisk lasunum í Spania og i Tyska landi voru tað júst hesi sum ein Gag sær og hov rir um her na hjå okkum, og tian verri í so stóran mun. at tað kennist hóttandi fólkið alt byrjaði at góðtaka dekret- ið um Í somu letu sparingar, tá byrj- aði skriðan at leypa. Eingin hevur fyri neyð- ini at minna føroyingar á tað neyðuga í at sparnir vera sum so og í sær sjálvum hevur verið og er ein fortreytin sparsemi fyri at lívbjarga sær og liva og tað er ábyrgdar- kensla og sparsemi í breið- asta týdningi í at kalla hverjum einstøkum húsarhaldi, ið er sjálvur mergurin í lag. Hetta hevur verið gjørt allar dagar og tá ið seks fólk, ið hava funnið saman okkara samfe- í Tinganesi, eru farir í holt við at leggja okkum lag á og hartil við politiskari makt og tvingsli eru byrj að at spara fyri og frá okk um, tá áttu vit at vitað, at alt ruggaði ikki rætt. 1 Vit áttu at aktað neira skálkin aftan egið havt oyra. Vit áttu at havt ver ið meira at okkum komin, enn vit eyðsjónliga hava verið tað og eru Vit eru øll so >sólarklárÉ yvir, at tað sindrið, ið tað eydnast at taka við polit iskari makt og tvingsli, tað munar so púrt einki. Ivangsuppsparingin er soleiðis eitt tiltak, ið ein- ans, einans er ein »gestus« og ein demonstratión at nýta til tess at vísa á mót- vegis teimum útlendsku figgingarstovnunum, ið hava >fíggjað< kapital- importin til Førova uttan alla vanliga skráset- Og so telur hetta til- um ing. tak eisini sum argumenta tión mótvegis statsmakt- ini donsku, hvers ráðgev- andi nevnd í síni seinastu tað at lánfiggja henda sama kapital, men nú við brovyttari frágreiðing vísir á i neyðuga adressu út av landinum sum kapi taleksport (t.v.s. afturber- ing av ónum). Endaliga so verður hetta tiltak borið fram og heimtiknum milli vist sum dømi og prógv um at politiska kverkra- takið heldur Tad er alt í lagi: »Lån- figgid tit bara henda kapi- taleksport< Men, verður henda lán- Í tikin grine 1IgEINE yvir før- oyska landskassan og å tann hátt skuldskrivad hverjum einstekum ósek- um borgara, tá verður tað sera trupult at vera tit, hetta skulu tit vita. Vit áttu at havt sagt okkum sjálvum, at her ruggar slettis ikki rætt, tá hetta dekretið um ingar yvir spar- fíggjarlógina 1989 og nú 1990 (ár 1 og ár 2 undir Sundstein), so fullkomiliga hevur tikið undan steði undir okkara vanligu sparingum (tað sindrið, vit kundu leggja til síðis, tá alt annað var goldið), nevniliga tilveru- grundarlagið sjálvt, okk- ara dagliga arbeiði og tann lønin, vit fingu fyri hetta dagliga arbeiði. Vit áttu tá at havt sagt okkum sjålvum, at her var okkurt heilt spinuandi galið, so galið, at tað átti at verið lygu. Vit attu at havt varð- veitt rætta siktið (okkara vanliga innbygda skepsis) og ikki latið okkum telað av indoktrineringfloymi- num úr Tinganesi, har Ut- varp Føroya og SvF tru- liga hava borið hesi tid- indi, hetta telandi slutur, pástandir og tvass vavt í eitt hylstur av tí slagnum av seriøsiteti, ið einans liggur í einari stemmufer- ing, ið er so púrasta óávirkað av teimum tíð- indum, hon ber fram. Hálvar og heilar lygnir, ja, beinleiðis møsn verða bor- in fram av útvarps- og sjonvarpsmonnum, uttan mikið sum blunka, uttan at hesir so mikið sum mobilisera tað sindrið av intellekti, teir frá móður og faðirs síðu eru utgjørdir við. Vit áttu at havt ansað okkum betur og standandi her í og oman á hesi skriðu, so er tað ein at hesir so spurningur, hver ið myndar stersta vandan indoktrinering dekretin úr Tinganesi, ella teir, ið boðini bera landsstýrismanningin ella teirra sendiboð — teir pro- føroysku teimum høvudsmidlunum Utvarpi Føroya og SvF — ti eitt er givid og vist, til- samans fessionellu journalistarnir i bådum eru hesir bådir partarnir vid at forkoma okkum sum samfelag, sum fólk og sum tjóð At Føroya Fiskasøla gevur ut sitt (av fiski- monnum figgjada blad) er tað ikki so nógv at undr- ast á — men at føroysku fjølmidlarnir bera hesar i nogvum førslurnar forum undan- inn í hvert heim sum ævigir sannleik- ar, er átaluvert. Uttan ein spurning og sum um tad var lisið ur sjålvari Halgu- bók, soleiðis hevur Okk- ara Millum fingið bíbliu- status í okkara verð. Og havandi í huga hesa ser- stødu hjá hesum serliga blað so fari eg at vísa nettupp til hetta blað (síða 18, talvu nr. 6 í Okkara Millum fyri des. 1989), tá ein roynd skal verða gjørd at fáa flutt kikaran, so- leiðis at vit aftur verða for fyri at síggja veruligu or- søkirnar til at nøkur fólk úti í Tinganesi taka lut i størsta dupultspæli og brotsverki nakrantid mót- vegis føroyska samfelag- num, mótvegis tí einstaka føroyska borgaranum At byggja eitt samfelag er ein long, long prosess, at knusa ein bygning er løtuverk Faka vit ein samansett- an bygning burtur ur all- ari rødini, ið verður sorlað av hesum seks vinnulívs- stýrinslakajum úti Í Heilsu- greið Tinganesi t.d verkið, so eru vit yvir, at svavingin har, stór uml. 40 mill. kr. ár. fær ta avleiðing. at kanska 100 borgarar ger ast arbeiðsleysir, hundrað familjur ella eini 400-500 fólk verða rakt, tí at tey ikki meira eru javnbjóðis borgarar í okkara samfe- lag. Ut við eitt hálvt tús- und av teimum, ið annars eru partar av okkara sam- felag, eru tað ikki longur. Við ongari trygdarskipan man tað fara at tykjast logið, hetta at flyta sápu og klæði til Rumenia, tá ið tað longu nú er talan um neystødu og arbeiðsloysi her beint imillum okkara egnu. Tad hevdi verid meira rætt at feia fyri egnum durum og fyrskipa inn- savningum til neyð- goymslur og trygdar- grunn til okkara egnu, sum í komandi døgum av politiskum valdshuga verða stoytt út úr okkara samfelag. Eitt heilt fólk, um trý túsund fleiri í tali enn vit telja, eru uttan hús og heim og fæði bara í Thatcher-London, og har gongur tað jú strálandi. Kortini, henda sorgarleik er tað sum so ikki stórt vit kunnu beta nakað um. Men skulu vit bara lata okkum bjóða og skulu vit bara gerast avrundaðir áskoðarar, tá ið eitt hálvt- túsund medborgarar bert innan henda eina partin av samfelagsbygnaðinum verða eirindaleyst offrað til tess at skrava saman pening til rentur og av- dráttir av vitleyst skeiv um iløgum einari vinnulívsstýring. sum er 6/9 úti av kós, tá tað kem- hjá ur til lønsemi innan hesa somu vinnu. Henda fría og frælsa vinna, ið annars kundi hvílt í sjálvum sær og meira til, um ikki 80 av hverjum fiskaðum pund- um fóru av landinum — nei, ikki bara sum råvøra, men sum trimmað og inn- pakkað rávera á einum nakað nær ikki etandi góðskusteði. TI TAÐ ER HETTA OG HETTA ALEINA, ID ER OR- SØKIN TIL HESAR »SPARINGAR«, ti tad er og var av hesum åvum, at tad sambært vista yvirliti, id er gjørt av einum stats- autoriseraðum grannskoð- arafelag og undirskrivað tann 27. juni 1989, at tað yvir landskassan vóru tiknar og fluttar um 21 mill. kr. til Bacalao við Aksel Hansen, um 15 mill. kr. til Polarfrost við Jákup í Lopra, um 16 mill. kr. til Handils- og Frysti- virkið við Olaf Olsen, um 5,2 mill. kr. til Lynfrost við millum annað sama, um 10,2 mill. kr. til Snar- frost við Ívan Johanne- sen, um 12 mill. kr. til Frost í Lorvík við Os- mund Justinussen, um 10,4 mill. kr. til Stranda Flakavirki, hvers høvuds- eigari er Feroya Fiska- sela, og so 3,5 mill. kr. til Norðís við Petur Reinert og ikki at forgloyma 3,5 mill. kr. til Nyk Jógvan Ingvard Olsen. fiskimálaráðharra. Burtur úr hesum yvirliti yvir 20 flakavirki, eru hesi oman- fyri nevndu tikin við tram Blaðið Okkara Millum hevur fingið ein bíbliu- kendan status í fjølmidl- unum um, tí at >feroysk vinnu- lívsstýring< ivaleyst er myndað av monnum, ið eru at finna blant hesar her omanfyri nevndu. Vit finna eisini nevndarfor- mannin í Feroya Fiska- selu, nevndarlim í Feroya Fiskaselu umframt nevndarlimir í bankunum báðum um eina og somu tíð, hesir bankar, ið hava fyribilsfíggjað hallið í fiskivinnuni og síðan so síggja vit, at hesir somu menn nú sum nakað nýtt mynda Feroya landsstýri og soleiðis til fulnar prógva ta utsøgn, id Inge- borg Vinther, formadur i Føroya Arbeiðarafelag, bar fram í Sosialinum hós- dagin tann 12.1., har hon ákærir landsstýrismenn fyri inhabilitet. Eisini sæst, at tað eru tríggir av Þesum inhabilu, ið manna trimannabølkin, ið skal leggja >struktur- broytingar« um føroyska fiskivinnu á tingborð tann 9. februar 1990. Afturat hesum, so sæst eisini, at fíggjarmálaráðharrin teknar seg fyri 10,2 mill. kr. svarandi til fjórðingin av tí, ið verður tikið frá heilsuverkinum í eitt ár, fiskimálaráðharrin tykist at hava verið fyri vanbýti. S.