leygardagur 24. februar 1990síða 5

Nr. 23 — 24. februar 1990 Føroyar ÉT Or sum Zambia - Fiskasølustjørin og nevndar- formaðurin í Sjóvinnubankan- um bílegði EF-prædikumann til aðalfund bankans. Tað eydnaðist í hvussu so er ikki at frelsa løgmann. - Vit kunnu samanbera tykkum við eitt U-land sum Zambia, sum bara vil hava eina koparavtalu við EF. Tit hugsa einans um fisk. Men tað er ikki rætt, um EF gevur Zambia eina handilsavtalu, sum bara umfatar tað eina vøruslag- ið, nevniliga kopar. Tí tað er avgjørt betri fyri Zam- bia sjálvt, ikki at verða læst niður í slíkari kopar- avtalu í allar ævir. Nakað soleiðis segði danski EF-prædikumaður- in Hans Martens á aðal- fundinum hjá Sjóvinnu- bankanum mikukvøldid á Hotel Borg, tá løgmaður, Jógvan Sundstein, hevði greitt honum frá samráð- ingunum millum Føroyar og EF um fríhandilsav- talu. Og at Føroyar á ong- an hátt vilja selja fiski- rættindi fyri handilsfyri- munir. VEKING Formaðurin í nevndini hjá Sjóvinnubankanum, Birgir Danielsen, Fiskasglustjór- in, er heitasti talsmaður fyri føroyskum limaskapi i EF. Hann veit, at upp i 300 fólk plaga at koma á aðalfund Sjóvinnubank- ans, nógv fleiri enn høvdu komið til ein vanligan al- mennan fyrilestur, og tí hevði hann boðið danska EF-prædikaranum Hans Martens hendanvegin at frelsa partaeigarar bankans. Hans Martens, sum er út- búgvin bankamaður og undirvísir donskum verk- frødingum á eftirútbúgv- ingarskeiðum, gjørdi sítt besta. Tað var sum at vera á meti, tá hann sannfør- andi greiddi frá, hvussu EFTA-londini detta hvørt um annad, sum tey trodk- ast å gåttini til himmirik- ið EF. Hans Martens segði ikki beinleiðis, at Føroyar eiga at søkja um limaskap. Hann visti millum lítið og onki um Føroyar og føroysk viðurskifu. Men prædikan kundi ikki skiljast ødrvisi enn at verri er at vera uttanfyri EF enn innanfyri. Europa hevur fyri neyðini at taka sær um reiggj alt fyri eitt, skal tað ikki enda sum eitt íðnaðarfornminissavn, am- erikanarar og japanar koma at vitja í summarfritiØini. LATA FYRI AT FAA Hans Martens legði dent á, at tey lond, sum ikki eru í EF, kunnu ikki vænta sær fyrimunir har, uttan at lata okkurt afturfyri. Hann upplýsti, at tey fátæku londini í EF hava fingið 850 milliardir krónur at býta millum 70 milliónir fólk. Millum annað fær alivinnan nógv burturav hesi innanhýsis menning- arhjálpini. Hans Martens segði eis- ini, at tað nyttar onki hjá føroyingum at líta á Dan- mark í sambandi við fría marknaðin. Tí Danmark hevur nóg mikið við at greiða síni egnu viður- skifti og fyrireika seg til 1992. Bæði Birgir Danielsen og Hans Martens gjørdu greitt, at føroyingar noyð- ast at vakna og taka eina avgerð nú. AVGERÐIN TIKIN Hvussu nógvum, Hans Martens bjargaði undan ævigari glatan og tanna- grísli úti har, EF-glæman ikki røkkur, er ilt at siga. Síða 5 | NETTOSKULD UTTANLANDS | | 1982 - 1989 | NETTOSKULD ENDURSKODA METT PR 1988 NETTOSKULD NETTOSKULD OG FEE ED | mio. kr. | 9000 | | | | | 6000 = 3 | | 3000 ENE - — - ; | - — - Li 1982 1983 1984 1985 1986 1987 1988 1989 | | Ongin hevði rættiligan hug at siga áskoðan sína í hesi stóru fjøld. Men Birg- ir Danielsen royndi at fáa samkomuna at játta ella avnokta boðskapin. Hann hevði sæð løgmann í sal- inum og spurdi, um ikki onkur politikari var, sum vildi siga okkurt. Jógvan Sundstein kendi sína vitj- anartíð og vitnaði. Men hann var ikki vorðin frelstur. Hann segði, at politiska avgerðin um før- oyskan limaskap í EF er tíkin. Føroyar fara ikki uppí. Tað verður ikki tal- an um, at Føroyar skulu lata frá sær einarættin at P/F SJOVINNUBANKIN 1990 Sjóvinnubankin hevur gjørt hetta yvirlitið yvir nettouttanlandsskuldina hjá Føroyum Endurskoðaða nettoskuldin eru milliardirnar, sum knappliga komu afturat Bankin hevur roknað út, at skal skuldin, 8,5 mia. kr býtast millum oll húski (maður, kona og try børn) er rentan 100.000 kr. um árið fyri hvort. Og skal hon avdragast yvir til dømis tíggju ár, kostar hon hvørjum húski tilsamans 190.000 kr. um árið. Tað ljóðaði illa í oyrunum á sjálvsstýrisfólki, radikalum sjálvsstýrisfólk o tjóðveldisfólki, tá Birgir Danielsen á aðalfundinum hjá Sjóvinnubankanum segði, at skuldi studningurin úr danska statskassanum síðani 1982 verið rentaður sum uttanlandslán, var uttanlandsskuldin næstan 20 milliardir krónur í dag! avgera, hvgr sleppur at fiska i føroyskum sjOgvi, afturfyri handilsfyrimunir i EF. - Vit vilja hava eina fri handilsavtalu vid EF. EF kommisiénin hevur just biðið EF-ráðið um heim- ild at samráðast við okk um. Løgmadur segði, at samráðingarnar verða ukn ar uppaftur fyrsta dagin og miðað verður efur, tær eru lidnar 1. apríl í år og av talan kemur í gildi 1. juli, CISIM 1 ar Men, endurtók hann, av- gerðin er ukin: vit verða uttan fyri EF Hetta fekk Hans Mar tens at samanbera Førovar við Zambia. I Føroyum er fiskurin eitt og alt, i Zam bia koparið. Hans Martens helt, EF ger hesum lond- um eina ringa gerð vid at viðurkenna og byggja handilsavtalur á hetta hd Frekur partaeigari - Pseudodemokrati í stórsta partafelag landsins. Eini 300 fólk vóru á aðalfundinum hjá Sjóvinn- ubankanum mikukvøldiød, 66,9% av partapeningin- um, sum er 98 mill. kr., vóru umboðað. Størstu partaeigarar við umleið einum fjórðingi í part eru Føroya Fiskasøla og Tryggingarsambandið Føroyar. Adalfundurin var sum slikir plaga at vera. Frå- greiding og roknskapur blivu einmælt samtykt. Tó var ein partaeigari so frekur at loyva sær at spyrja um nevndarsamsyn- ingina. Helgi Fossådal gjørdi vart vid, at nevndar- samsyningin eigur at upp- lýsast á aðalfundi, tí tað er hann, sum skal áseta hana. Hetta stendur í partafelags- lógini, men tað høvdu bæði stjórn, nevnd og orð- stýrari langt síðani gloymt. Tað var sjónligt, at spurningurin kom illa við, men annar stjórin, Steingrim Nielsen, noydd- ist so við ringum tanna- biti at upplysa, at nevndin fær tilsamans 420.000 kr. Á tíðindafundinum fyrr um dagin vildi hann ikki upplýsa hetta talið. Yvir- høvur upplýsa bankar bara tað, teir sjálvir halda, al- menningurin eigur at fáa at vita um teir. Fimm nevndarlimir eru í Sjóvinnubankanum og er samsýningarbýtið tað sama sum hjá Fossbank- anum, formaðurin dupulta samsýning og næstfor- maðurin hálvaaðru, so fær formaðurin 130.000 kr. næstformaðurin 95.000 og hinir 65.000 kr. um árið. Orðstýrarin, Tormóður Djurhuus, sakførari, helt eisini spurningurin var óhóskandi, kallaði hann "spidsfindigan". Pseudodemokratiið kom aftur til sjóndar, tá nevnd- arval var. Ein nevndarlim- ur; Jógvan Isaksen úr Klaksvík, stóð fyri vali og varð siålvandi afturvaldur. Nevndin skeyt hann upp. Onnur kunnu sjálvandi eisini koma við uppskot- um, men orðstýrarin minti líka á, at vóru fleiri upp- skot, skuldi atkvødast skrivliga. Og tað vita part- aeigarar tekur drúgva tíð, serliga, tá døgurdin bíðar. Tiltakslimirnir, Jákup Joensen og Karin Norderg, blivu sjálvandi eisini aft- urvald. Undir ymiskum vóru ongi uppskot frá partaeig- arum, nevnd ella grann- skoðarum. Og ongin bað um orðið, tá tá var leyst eina løtu. hd