týsdagur 27. februar 1990síða 22

Síða 22 tíðindablaðið Táttayrking í rættinum Eitt skifti herfyri var eitt mál frammarlaga í fjøl- miðlunum nakrar dagar, eitt mál, ið snúði seg um upphavsrættin til ein sang hjå einari Fridbjørg Sandi. Eitt púra tydningarleyst mål, Jensen av sum i sjålvum sær als ikki svaradi til tann åhuga, fjølmidlarnir vístu ti. Málið er hetta. Tón- leikabólkurin Harkalidid hevur givið út plátu og band við m.a. einum lag, sum Fridbjørg Jensen hevur gjørt. Harkalidid hevur hartil nytt orðini, sum Fridbjørg hevur yrkt sum grundarlag fyri ein- um nýggjum sangi. Fríð- bjørg kallar sítt lag Himmalvegurin, Harka- liðið sítt fyri Óvegurin. Ég havi skilt málið soleiðis, at Fridbjørg bæði er ónogd við at Harkaliðið brukara hennara lag uttan at jØja um loyvi ella siga he ni frá, og at teksturin h larkaliðnum beinleið is rgil hennara, le it nygg) orð og setn in. ir eru broytt á tann h it Ovegurin fær ann- V %bjors 1 L + n håda £ 5 Í alv | H evur NBC Nord- pvyright Bureau ið sær av rættindu! h rfólki aftan tyr St ion hevur ognarrætt til orð og lag, og so må or in annar brúka tey utt- ar iovvi, og í hvussu so er ut an at gjalda fyri seg ðrenn eg fari víðari, hávi eg hug at nevna hetta: Her er talan um eina ósemju fjølmiðlar sisamillum, og vísir í fyrsta lagi tann innbygda logikk í fjølmidlasamfe- lagnum, at miðlarnir altíð vísa sær sjálvum so stór- an ans. Tí bæði Himmal- vegurin og Óvegurin eru skaldsliga og musikalskt bagatellir. lóast hetta í grundini er eitt púra týdningar- le: st mål, ið valla hevur uppiborid alment kjak, so m: eg viðganga, at tað hevur malið í høvdinum á mær alla tíðina síðan. Og tað sum hevur malið, er be —Æ—— turtursæd frå at ar- beiða, so er eisini nógv arnað á skránni so sum dunsur, sjónleikur osfr. ppihaldið er skipað so- le Jis, at ein býr á legum, s: nan við mongum eð- nasjonalitetum. Tað 4 veður etið, sovið og ar- bit kollektivt, so megu- leikin fyri góðari, áhuga verdari samveru er til staðar. letta er so eitt tilboð € ) stendur i bodi og s kanska fer at geva nóg æði í roynd U £ jedi! gun j. MA( hetta við óavmarkaðum rættindum til ein sang — orå og lag. Tvær uppfatanir av hugtakinum list metast í hesum máli. Onnur er tann, ið sprettur úr ti borgaraliga hugaheimi num um list sum handils Orðið hevur ikki politiska merk ; ert vøra borgaraligt ng her, men samfelags liga merking. ið sipar til borgarastættina, ið ettir fronsku kollveltingina tók geraðu stættunum, kirkjt dali. Hin uppfatanin listini er tann fólksliga yrkjarin letur publi m fáa sítt verk at brúka eftir Før- ovska táttayrkingin — sa- tirisk yrking við konkret- um móttakara/evni hoyrir til í hesum fólksliga listarhugtaki, og hevur onki við pengar at gera. Tó nokkso nógv við æru oftani. Eg havi ikki sæð tað sjónarmiðið nevnt í hesi marghåttligu søk. Óvegurin er i veruleika- num ein tåttur, gjørdur i hevdvunnari feroyskari tradition. Tåttayrking er ein serføroysk listargrein, ið kann brúkast við størri og minni hegni. Teir hegnigastu táttayrkjarar- nir hava skapt tey størstu listaverkini vit eiga å før- oyskum måli. I ti liggur eitt mentanarligt virdi av egnum huga. stórum týdningi. Eitt annað virði — ein onnur funktión — í táttayrking- ini var (og er) kjakið. Táttayrking er eitt form- um fyri kjak og almennar meiningar í skaldsligum formi. Tættir hava aktu- alitet sum eyðkenni, hvat innihaldi viðvíkur. Hvat formi viðvíkur hava tær m.a. júst tað eydkeni, ið Harkaliðið brúkar: tátta- vrking byggir á kend log og kendar vendingar í orðunum. Tí teir skulu brúkast og verða gjørdir í formum, publikum kennir seg aftur Hartil form- um. ið mangan beinleiðis ður. Eftir ng er tað vidgjørt mein- hetta hevur gjert, í minar! júst Í 1arkai id góðum samljóði vid van- ligan føroyskan sið. Dømini eru legio. Nóls- oyar Páll gjørdi tað í síni tíð, og tað var ikki við mýkindum, Janus við Gjónna hevur yrkt tann kenda Símunartátt og fleiri aðrir kunnu nevnast Í okkara tíð hava fyrst og fremst studentakabarett- irnar og V4 sendingarnar livað uppá ein nýggjari form fyri táttayrking oll vakran t Tór havn tú Feroyalands mið Aksel parodieraði í ein- árini osir. 3 rkti einaferð eir steða var sum Forgard um tatti um I VUSSU og illa viðfarin byurin var Hans J. Hejgaard eigur lagið. Skuldi hesir báðir saksekt Aksel??? Sjálv- sagt ikki! Tað man hava dámt teimum væl. Hetta er ikki bara ein traditión at yrkja soleiðis, men ein listargrein, ið stundum hevur skapt av størstu listarverkum i Føroyum. Fær Fridbjørg rættarvidhald verður hetta bannað hereftir. Motivini hjá Harkaliðnum kenni eg ikki, men teir hava gjørt sín tått út frå aldargamlari hevd, ið á ongan hátt kann sammet- ast við stuldur. Í mínum hugaheimi brýtur tað við foroyska siðvenju at krevja sín rætt á henda hátt til eina yrk- ing ella eitt lag. Hevdin er eisini eitt juridiskt hug- tak, hóast eg ikki ætli mær at koma mær upp í eitt juridiskt kjak við nak- ran. Kvaliteturin í hesum sangum, ið heldur enn ikki ósmæðið verða kallað „verka, tekur eisini hugin frá mær til slíkt. Eitt sind- ur sjálvhátíðarliga tykir mær reaktiónina at vera. Fridbjørg er kanska firt- in, tað er so mangur, og hon kann kenna seg illa viðfarna í táttinum, tað er so mangur, sum hevur fingið beiska viðgerð í ein- um tátti — summir hava verið sera óndir — men við at krevja pening aftur fyri og við at krevja ognarrætt til sang sín, so verður Nr. 24 — 27. februar 1990 Tysdagin kl. 21.55: Privatdetektivurin Enskur filmur um tann 31 åra gamla Eddie Ginley. Hann er einsamallur, eldri beiggi hansara er giftur ið gentuni, sum hann sjálvur elskaði. Eddie er frásegu- Liverpool. Hann maður í einum klubba í Týsdagin kl. 18.05: Meistaratjóvurin Norskur filmur frá 1970. Hetta er ein ævintýrleikur, har ævintýrarin Ole Høi- Tysdagin kl. 21 .20: gongur og Sam Spade og Hammett og Raymond Chandler). F Eddie heldur sin fødingardag soleidis: Hann setir eina lysing i eitt blad, har hann sigur droymir um detektivarnar u - Philip Marlowe (Dashiell seg vera privatdetektiv. Dreymurin gerst veruleiki. Hann fær svar og í frakka fer hann til arbeiðis Scansat/TV 3 land stjelur frá teimum ríku og gevur teimum fátæku. Einki mark er fyri frek- um tilburðum Kúlur, sum drepa Si RS & 3 "bmi EN SN Julie London og Robert Taylor Am. western frå 1958. Mikudagin kl. 18.05: Pør i hjørtum Jennifer arbeidir vid eini grein um vøkru fotomodellina Scottie, sum eftir harda kapping hevur fingið eitt nógv eftirspurt arbeiði. Í eini veitslu hjá fotografinum Nate, verður fotomodellin Diane stungin niður. Tann seki er beinanvegin horvin. Jennifer, sum var við í veitsluni, fer at kanna hetta morðið gjøllari. Hon upp- dagar eisini, at onkur roynir at sleppa at avmynda hana og Jonathan í heimi teirra. ——————————————WEIiWIi€—iI—iWIWW/——————WWEXEWIY um hon fær rættarviðhald — ein fundamental og ald- argomul feroysk traditión brotin. Um Fridbjørg hev- ur uppiborið tátt vil eg onki siga um. Men við ein- um so teksti ókommen- V ið 1 IK KÍ et banalum (boðskapurin teradur!) einum framborðin lagi, ið annað enn onkisigandi eftirgerð eftir amerikansk- ari country-traditon íteir Fyrrverandi byrsumaðurin, Steve Sinclair, sum nú er vorðið bóndi, fær trupulleikar tann dag- in. bróðir hansara kemur úr býnum við einari spildurnýggjari skammbyrsu og einari vakrari dansarinnu. Skjótt hevur Tony verið í skotbardaga og hevur dripið ein mann. Hann ger alt meira um seg, og Steve. es McGraw. Mikudagin kl. 19.05: fólkið vil fáa hann av vegnum. Men tann einasti, sum møguliga er førur fyri at vinna å honum, er beiggi hansara — Leikarar: Robert Taylor, Julie London, John Cassavetes, Donald Crisp og Charl- Robert Parish hevur leikstjórnað. leika hansara — hann rændi eisini Norg- es Bank. Medan hann flyggjadi undan løgregluni, var hann fyri mongum løgn- Rejsemagasinet Hin kendi skemtarin og sjonleikarin Wesenlund Ljung hittast i einum toki og fara at siga hverjum ødrum frå ferðum, tey hava gjørt. Viveca brukar interrail, medan Rolv betur dámar at hava tað vóligari og eitt sindur fínari. Uttan at vita av tí, hava tey hitt hvønn annan á ferðum og vit skulu síggja brot úr nøk- rum ferðum, Puerto Rico og Isla Catalina Rolv teirra og Monaco. fyrstu hundrað ameri- konsku countrykompon- istarnir kundu saksøkt Fridbjørg) hevur hon reitt sera væl upp fyri sær til at kunna fáa tátt. Tað at kunna brúka kend orð og log er treytin fyri einum virðismiklum slagi av skapanarvirki í | Skal til táttayrking avtakast Føroyum rætturin og svenska Viveca Foroya Rætti nú? Tað kann ikki bera til! Eyðun Andreassen