fríggjadagur 9. mars 1990síða 12

Síða 12 RN SOSialUrin John Kenneth Galbraith og Stanislav Menshikov: »sturheimurin og Japan mugu strika gamla skuld hjá Eystureuropa — annars kann yvirgangurin frá planbuskapi til frían marknað gerast óúthaldiligur fyri tann vanliga borgaran »Teir fyrstu >byggimeistararnira 1 nýggja eystur-europeiska marknað- arsamfelagnum verða uttan iva fyrr- svartamarknaðarhandlarar ] pekulantar hvat el os > > "| buskaparfrød ingu: nyggjari tid ø = æ þar; 7 Hóttanir Galbraith sigur gangstíðarskeiðinun liberalar DUSKAap og marknaðarfrælsi eru sterstu hottanirnar tær at tanr gerst 1 IK ar! oo loysi økist. Bert eitt er heilt vist teir virknu luttakararnir í tí nýggja marknaðinum verða fólk, ið fyrr antin ar beiddu við svartamarkn aðinum í eystanlondun um, ella samvitskuley einstaklingar úr Vest heiminum ggja ho til eina skjóta fortjenasti Hetta tvdir, at marknað- urin eystanfyri verður samuvitskuleysir ir Vesturheimt- skjótum vinn- sum fara at test vid eitt gjøgn iv perestrojka rður lógligt mugu rinda skatt, og tá skal minnast til, at i løtuni tendur oløgligi buskapur in fyri ikki minni enn 84 ruttotjóðarúrtekuni! E-europa eitt marknadarøki Menshikov sigur, at tå lilin vidkar FYStur verður europa bert ein órur marknaður, serliga sturlendskar brúks- og teknifroðiliga Jslu. Fyri at kunna keypa hesar verur, verður X neyðugt við øktari figgjar- rku. Ti mugu tjóðirnar fyri samstundis eis- framleiða og selja til marknaðir Fjekkoslovakia útflytur longu maskinur og maskinpartar, og tjekk- iskir bilar kunnu gerast Poland hevur fyrr flutt út land- útflutningsvera. bruksvørur av nógvum haldi ikki, eystur-tyskart »F í “5 markið úr E-Berlin, um naðin Ungarr hevur 1 framleitt bussar til ameri kanska marknaðin. Sovjet hevur útflutt korn og aðrar landbrúksverur til V-Týskland, skinn umframt og diamantar. Vandamálið hjá Sovjet- samveldinum er, at landið bert hevur útflutt råvøru, t.e. olju, natúrgass og ann að råevni. »Nu mugu vit upparbeiða ein førleika til at góðska vøruna«, sigur Menshikov. >Vit mugu verða kappingarførir inn- an verugóðsku og stuðla stórum útboði av grossist- um. Samhandilin lítil frameftir bendir á, at Marx og Lenin ikki fat aðu, at konufolkaklædi, kosmetiskar Galbraith verur og flottir bilar fóru at verða stersti tørvurin hjá sosial istisku brúkarunum i framtidini. »Men lat okk- um ikki gera ov burtur ur støddini av handlinum millum eystur og vestur. Vit nógv mugu at ein einasti var rýmdur yvir staðið hinumegin við múrin var Bronx- býarparturin í New York« (John Kenneth Galbraith) »Skandinavar liva 1 einum fjøl- broyttum og javnvigadum buskap- arligum og politiskum samfelagi, sum lættliga kann mennast til tað ideella framtíðarsamfelagið « (Stanislav Menshikov) ð irkenna at SOSlalist KU Ondini Ong: ntíð ava havt stóran leiklu iltjodahandilin, ti innan te i planbuskapur hevur lutvist bygt á sjálv bjargni«. Galbraith metir millum Eystur-europa ødrumegin at samhandilin og Vesturheimin og Japan verður småligur leingi framyvir Galbraith meinar eisini, at V-Europa, USA Japan eiga at geva lán, veita trygd og strika gamla skuld, soleiðis at og tilfeingið av mati og ein- føldum brúksverum verð ur sterri í Eystur-europa, ti annars er stórur vandi fyri, at yvirgangurin frá einari marknadarskipan til eina aðra gerst óút haldiligur fyri íbúgvarnar Í hesum sambandi bendir :>nshikov á, at tær treyt- ir, altjóða figgjarstovnar og grunnar . ta fyri lån- unum, hava stóra.. týdn- ing. IMF, Altjóða Valuð. grunnurin, hevur t.d. játt- að Polandi lán, men sam- stundis verða sett ávís krev um inflatión, arbeiðs- loysi, avtøku av virkjum 0.0. »Just hetta åleggur ibugvunum óúthaldiligar byrdar. IMF må gerast ein globalur stovnur, og ikki bert verða stýrdur av nekrum fáum tjóðum sum nú< Skandinavíska fyrimyndin Galbraith metir, at hóast ein kann fegnast um 8 neyðugt vid realismu og avisum SKepsis motvegis teimum, sum halda, at ein skjot umlegging frå stalinistiskum planbu- skapi til marknadarbu- skap er gjørlig. Sjålvur vónar hann at gongdin kann halda fram uttan at hon verður ov skjót. »Endamålid«, sigur Gal- braith »er ikki ein full- figgjad kapitalisma, held- ur tann gylti midjuvegur, sum hevur virkad so væl i sosialdemokratisku lond- røktarstarvsfolk: Nr. 30 Sjukrasystrar Røktarheimsassistentar og Sjukrahjålparar í tíðini frá 1. juni til 30. sept 8. mar, VV unum i Skandinaviu«. Menshikov tekur undir vid hesum og sigur, at av øllum tjóðum hava tær skandinavisku tjóðirnar rokkið longst á framburð- arleið. >Teirra búskapur er blandaður og ymiskum Búskaparliga, politiskt, sålarfrødiliga og kensluliga liva teir nærri tí framtíðarsamfelagi, eg loyvir nógvum ideo- logium. kundi hugsað mær. Tað er møguligt, at eystanlond 1 idealis« rada Skandinaviu og vesturheiminum yvir hugmynd hevur. Eystureuropearar hava livað undir eini skip- an, sum einki legði í brúk- aran. Vesturheimurin er hinvegin vorðin identisk- ur við risatilboð júst til brúkararnar Eystur- europearar fara tó at enda at síggja, at tað er væl meguligi bæði at hava brúkarasamfelag og eitt væl útbygt vælferðar- og heilsusamfelag«. etj.- (Kelda: Aftenposten) arheimið sekir eftir summarfritidaravloysarum fyri 1990. Skrivligar umsóknir saman við avritum av prógvum og møguligum viðmælum skulu sendast leiðaranum á Lágargarði Stoffalág 84 Box 1188 110 Tórsahavn osialur