fríggjadagur 9. mars 1990síða 13

ER VU Nr. 30 — 9. mars 1990 | Kk = Eftir Mette Bleken Kløvstad Í nátt vórðu tendrað liv- andi ljós í Tallin, høvuds- staðnum í Estlandi. Fyri 46 árum síðani bumbaðu russar Tallin. Heimsbard- agin var næstan komin at enda. Týskararnir tóku seg aftur úr Tallin og Estlandi. Men russar vildu sýna megi sína, og tað gjørdu teir á ein slíkan háu, at enn í dag eru í Tallin merki av yvirganginum. Miðskeiðis í býnum stendur Nikolaikirkjan, tignarlig og nyumvæld Men grannalagið eru toft ir, oydilegging. Bumburn- ar raktu nógv íbúðarhús, operahúsið brann næstan í grund og kirkjan fór so illa, at tað tók nøkur tíggjuár at umvæla hana. SØGULIG NATT Náttin 9. mars i 1989 var søgulig i Tallin. Félka- fylkingin skipadi fyri minningarhátíð við hvít- um logandi kertuljósum um allan býin, í gllum vindeygum. Stór manna- múgva var við Nikolai- kirkjuna. Fólkafylkingin hevur brúkt hesa nåttina sum myndaevni á ársplak- atini og í álmanakkanum fyri 1990. Estlendingar gloyma ikki 9. mars og í ár er aðru ferð, tey sleppa at tosa um tað, sum hendi. Í almennu ségubókunum, lygnini, sum skúlanæm- ingar hava lært síðani kríggið, stendur, at týskar- ar oydiløgdu og settu eld á Tallin. Men várið 1989 varð provtøkan í søgu av- lýst. Tað mesta, sum stóð í søgubékunum var jú lygn. NYGGJ SØGA Og nú komu søgufrøding- arnir undan kavi. Evald Laasi var tann fyrsti av teimum eldri, Edgar Savi- saar almannakunngjørdi, hvussu nógv blivu fyri- beind og burturflutt og hin ungi Mart Laar stakk djúp- ari í sárið. Hann avdúkaði og kunngjørdi ræðandi tøl um burturflytingar í út- legd, bumbuálop og hóp- dráp. Hann segði, at tað vóru als ikki týskarar, sum bumbaðu Tallin 9. mars 1944. Týskararnir høvdu longu tá gjørt nóg = = *iðindat aA 1011 AVA Logandi ljós fyri friði í Estlandi stóran skaða. Hesa náttina lupu russar á og oyddu stóran part av gamla Tall- in. - Vit minnast 9. mars við ljósum í vindeygunum og her uttanfyri fara at savnast nógv fólk. Vit eiga at læra av søguni, vit fara at syngja estlendskar sangir og líta frameftir, siga Mari og Andres Tar- and, eini hjún, sum eru í leiðsluni fyri estlendska frælsisstríðnum. Tey búgva í húslonini beint við Nikolaikirkjuna og bumbuholið, sum enn er har sum eitt sár, men eisini sum eitt sjónligt og týðandi minni um stalin istiskan yvirgang Nú verður søgan um Estland og Eystursjávar- Síða 13 Stór mannfjøld var í miðbýnum í Tallin nåtuna 9. mars í fjór. Fyri fyrstu ferð kundu estlendingar alment minnast russiska bumbuálopið i 1944, eitt álop, sum søgubøkurnar løgdu týskarar undir Í nátt logaðu aftur túsundtals hvít kertuljós í Tallin (Mynd: Fólkafylkingin í Estlandi). londini skrivað av nýggj- um, og fólk í Estlandi skriva nýggja søgu hvønn dag. Í hesum mánaðinum, 46 ár síðani bumbuálopið, 41 ár síðani tann seinasta av teimum veruliga stóru burturflytingunum í útlegd var 24. mars 1949, verða fleiri demokrauskir flokkar stovnaðir. Ljósini eru tendrað 9. mars og iva- leyst verður 1990 seimasta árið, einans flokkur ræður i Tallin og Estlandi. (umsett: hd) Videofilmar kunnu nú leigast frá Video 90 á Shell stødini á Argjum. 1 filmur 35,- kr. 2 filmar 65,- kr. 3 filmar 90,- kr. Video 90 Tradargøta 41 160 Argir - tif. 19802