hósdagur 15. mars 1990síða 7

Nr. 34 — 15. mars 1990 ! Odåmlig serstøda Síða 7 Hvussu ber tað til og hví hava Føroyar nú knappliga, júst sum vit vóru komin í rætta part- in, aftur tikið eina aðra stóðu í Suðurafrika- spurninginum? Hví eru vit aftur í andstødu til hini Norðurlondini? Hví eru vit aftur í andstødu til allan tann demokratiska heimin minus Bretland spyr Jóannes Dalsgaard í "Sjónarmið" í dag. Landsstýrið hevur gjørt av at seta tiltøkini móti Suðurafrika úr gildi. Henda steða er tikin, tí gongdin í Suðurafrika hevur tikið eina meira positiva og dåmliga vend, sigur løg- maður við sjónvarpið. Henda gongd kemur væl við hjá teimum skipum, sum við samgongunnar vælsignilsi hava brotið altjóða politisku semjuna við tiltøkum mótvegis Suðurafrika. Skipini skuldu annars verið givin við fiskiskapinum nú fyrsta mars, men so hendi tað, at Frederick De Klerk loysti Mandela úr fongsli og lýsti ANC lógligt at vera. Hetta gjerdi, at Sundstein, løgmadur við góðari sam- vitsku kann seta »tiltøk« Føroya úr gildi — ella sum hann sjálvur málber seg — sleppur undan at seta tey í gildi. Norðurlond og tiltøk Men legmaður hevur ikki meira enn boðað frá, at gongdin í Suðurafrika nú er so mikið positiv, at orsek er til at strika okkara »tiltøk«, fyrr enn norðurlendsku uttanríkisráðharrar- nir á fundi í Ábo verða samdir um, at haldast må fram við tiltøkunum móti Suðurafrika. Teir halda seg til áheit- an Mandela á allan heimin um ikki at linka tiltøkini enn. Hetta merkir, at føroyingar enn einaferð eru í eini ódámligari sersteðu í Norðurlondum. Steða okkara fer at vekja undran og misnegd í Norðurlondum, men tað tykist ikki ørkymla landsstýrið ella landsstýrisflokkarnar. Hvussu ber hetta nú til og hví hava Feroyar nú knappliga, júst sum vit vóru komin í tann rætta partin, aftur tikið eina aðra steðu í Suðurafrikaspurningin- um. Hví eru vit aftur í andsteðu til hini Norðurlondini? Hví eru vit aftur í andsteðu til allan tann demokrat- iska heimin minus Bretland (sjálv- andi!)? Nu ella aldri Stødan er tann, at Nordurlond sum heild halda seg til sjónarmiðini hjá ti svertu andsteðuni. Vit í Feroyum kenna hesi sjónarmið frá tí vit hoyra Nelson Mandela, Desmond Tutu, All an Boesak og onnur bera fram í sjón varpinum ikki minst í teimum fram úrskarandi tíðindasendingunum hjá BBC. Hvat siga so hesar andsteðu- rerslur? Tær siga: — Haldið for Guds sakir ikki uppat vid tillokun: m, fyrr nn vit hava fingið nøkur minstu krøv eftirlíkað. Oll Norðurlond uttan Føroyar halda seg til áheitan Mandela um ikki at linka tilløkini enn Hesi krøv eru: Allir politiskir fangar skulu loys- ast ur fangahúsi. Undantaksstoðan skal verða sett úr gildi Ávísar politiskar broytingar skulu gerast til bata fyri tey svertu Ítokiligar ábotur skulu verða gjørdar á ávísum økjum, ser- stakliga innan almanna-, heilsu- og utbugvingarverkid til gagns fyri tey svørtu. Teir svertu andsteðuleiðararnir siga nú ella aldri. Linkar heimurin trýstið nú, so verður tað í hvussu so er ikki í bræði, at gongd kemur á politisku ábeturnar. Alternativið er meiri hatur, meiri harðskapur, meiri úthelt blóð og meiri neyð. Føroyingar andøva ímóti Hvussu ber tað til, at vit ella rættari sagt okkara landsstýri enn einaferð kemur okkum út í hesa steðu — eina steðu, har vit sum einasta norður- lendska tjóð andeva ímóti breðra- tjóðum okkara í einum tí stersta mo- ralska og demokratiska spurningin- um í okkara eld? Hví enda Feroyar undir leiðslu av hesari samgonguni fyri aðru ferð í altjóða skammikrók- inum, meðan grenlendingar, íslend- ingar, danir, norðmenn, sviar, samar, álendingar og finnar frítt kunnu líta heimin í eyguni? Spurningurin er ikki heilt einfald- ur. Men tað tykist, sum um lands- stýri okkara hevur eitt grundleggj- andi ødrvisi sýn uppá Suðurafrika enn onnur iond og aðrar stjórnir í demokratiska heiminum. Meðan tey flestu síggja sanktio: politikkin sum ein moraiskan og hi maniteran spurning. LYKISL hann 1 ví landsstýrissamgonguna bert at vera ein spurningur um pening og vinning — um nær ein sleppur framat fiski- rikidømi Namibia og Suðurafrika. Tað man ikki vera av tilvild, at ein tann fyrsta viðmerkingin til frælsi Mandela kom frá einum samgongu- manni undir viðgerðini av fiskivinnu- málunum. Nú Mandela var leysur, ráddi um at vera fyrstur at troyta veiði- og joint venture meguleikar- nar. Løgmadur målbar seg lítið eðr- vísi í síni viðmerking tann dagin Mandela varð loystur — kanska ball- aði hann sítt vinningssjónarmið eitt sindur betur inn. Tað gjerdi hann so í hvussu so er ikki seinni, tá hann skuldi greiða frá, hví landsstýiið strikar tiltøkini móti Suðurafrika. Thatcher og vit Tað man heldur ikki vera av tilvild, at mest sum øll grundgevingin fyri at sleppa tiltøkunum var reint búskap- arlig. Sambært løgmanni var nú held- ur einki at óttast fyri í framtíðini, hóast vit aftur eru farin í part við fíggindanum. Tað, sum Margaret Thatcher sleppur væl frá, sleppa vit eisini væl frá! Her kemur tíðin helst at vísa, at legmaður hevur rætt. At hevna seg tykist ikki at vera stílurin hjá ANC í Suðurafrika líka so lítið sum hjá SWAPO í Namibia. Tað er soleiðis ikki landsstyrissamgonguni men sáttarpolitikki SWAPO at takka, um vit sleppa at útbyggja fiskivinnusamstarvið við Namibia Tað kemur okkum neyvan aftur um brekkur heldur ikki í framtíðarsam- starvinum við eiti svart stýri Suðurafrika, at landsstýrið strikar tilrøkini í ótíð móti ráðum Mandela Sostatt er einki at stúra fyri sæð frá sjónarmið Jóannes Dalsgaard skrivar tí peningaliga og vinningsliga sjónar miðinum Tá Mandela um vónandi ikki alt ov leingi setur seg Sudurafrika, fer hann at hava ráð at bera yvir við Feroya landsstýri Kanska gjørdi tað heldur ikki tann stóra munin fyri Mandela og fólk hansara, at feroyingar lagaðu sín sanktiónspolitikk eftir peningavinn- ingssjónarmiðum. Siríð ANC og Mandela gjerdist valla hverki longri ella styttri av, at feroyingar fyri letu- vinning fyrst brutu altjóða tiltekini móti Namibia/Suðurafrika fyri síðan at samtykkja lóg, sum skuldi síggja út sum um vit ætlaðu at halda hesi tiltek fyri síðan aftur at snara tað so- leiðis, at eingi tiltøk kortini verða sett í verk yvirhevur. forsetasessin í Reiðarar seta krøvini Soleiðis reka vit feroyingar realpoli- tikk og Nelson Mandela og fólk hans- ara hevur hetta so valla nervað. Tað kann ein og hver síggja og Mandela varð jú leysur, uttan feroysk tiltek, vil onkur samgongumaður ella kvinna kanska siga. Tað er helst púra rætt. Men hvussu við okkum sjálv- um? Hevur alt hetta spælið einki nervað okkum sjálv — okkara sjálvs- virðing, okkara samvitsku mótvegis triðja heiminum? Hava vit ikki eisini okkum sjálvi at hugsa um, tá ið vit taka politiska steðu og politiskar av- gerðir í moralskum spurningum? Skulu allar avgerðir í hesum landin- um í allar ævir verða treytaðar av krevum frá føroyskum reiðarum? Skulu politikarar okkara ikki eisini hyggja í eyguni á sær sjálvum við hvert? Hver má svara fyri seg, men neyv- an er tað heilsugott fyri sálina og fyri okkum sum fólk, at tey stýrandi leggja alt sum eitur politiskur moral- ur og sóma til viks, hverja einastu ferð nakrir reiðarar halda seg hóma ein meguleika fyri vinningi. Neyvan er tað gott fyri okkara ungdóm, at Vit, tá vit hitta breðratjóði á máli, noyðast at ganga við káinsbrái, með- an breðratjóðirnar ganga við fattum enni og tí fasta brái, sum tann góða samvitskan gevur Hvussu samgongufólk. tá tey um x P a 1 = é . pa vónandi ikki alt ov langa tíð, fara at biðja Mandela og Nuiomi um Kvotur, kunnu lýta teimum run! uttan at blunke, er mongum ein gáta Joanncs Dalsgaard i ———n#iiÞIN——wWiiidteanl i Få mener mm "<——————WI—ié "NI ——iIVÞVWIW—— Wii