leygardagur 24. mars 1990síða 14

Síða 14 > tivadi leyða hen ir n atutør. EIS in t r >, h f ) $$d. J ori non 1 seg vera røaaa 1U KOilivel Í Var h dd ni. Men sannlíkast er 1 rð KÍ á L r I > Y i IVIÓ ga k 199 g 1 K Inu x x Í u g | 3 15 j K KI HV h kk dá 5 A KK; | enn S C mber h P N; } x dag SI i Írá it i, K > Ko4 i y X co City. Í SS m og fekk € m stong gjøgnun ( Sum l | CM Spjøt 18JØ£ im ein tarv Eg misti moydém min segði hon aftaná Meðan hon lá á sjúkra húsi eftir vanlukkuna góvu foreldur hennara henni penslar og liur og nú komu ríku gávur henn- ara til sjóndar. Tá hon slapp heim, setti móðirin spegl við songina og Frida fór at mála sjálvsmyndirn- ar, sum eyðkenna list hennara. Hon gjørdi einar 200 málningar og teir flestu eru sjálvsmyndir. Hon málar seg sjálva blødandi, grátandi, sundur- skrædda og fær soleiðis list burtur úr líðingunum, eina list, sum er opinskár- að. Men skemtingarsama lyndi hennara og hugflog gera myndirnar mildari enn veruleikin var. DIEGO RIVERA Frida var merkt eftir van- lukkuna øll árini, hon átti eftir. 32 skurðviðgerðir gjørdu ikki bara gagn Men heilsan batnaði kort ini so frægt, at hon kundi liva nøkunlunda nta var hor kot tå hon var kvinnutølaranum og lista- manninum Diego Rivera Hon droymdi um at fåa un við honum. Nú fór bart út, hvussu var. Die go, sum júst var skildur kendi seg smikradan, men tók ikki av í fyrsta umfari. Í staðin bjóðaði hann sær taka Fridu gir sínar og læra A undir hana Ut at en KCnSiurnar Í lagið var sera Ógv ) It fram við ' ødrum kk S rr 1 T i ar tann gva K iða konar era inni m Oft sær elskarar, bæd m Kvin € r Trotsk um Í i liM KX KOMMUNISTAR t era KOI lá ra IK ril Frida. D Ol a og á og fleiri terðir varð inn koyrdur úr flokkin um. Klædini hjå Fridu vaktu ans. Hon gekk i sidum Tehuana-kjolum, gamlir mexikanskir kjólar, fyri ongin skuldi síggja av- skapaða fótin. Men ikki bara útsjóndin vakti ans. List hennara fekk so fræg- ar menn sum Picasso og Breton at rósa henni. Bret- on bjóðaði henni til Paris í 1939. Hann segði, hon var surrealistur. Sjálv helt hon, hon málaði sín egna veruleika. Frida helt annars ikki so nógv um list sina. Ella lætst sum um. Soleidis var hon ofta. Hóast hon var deyðsjúk og noyddist ganga við 28 ymiskum korsettum, so legði hon seg óneyðuga ofta undir skurð. Hon brúkti sjúkuna til at halda vinir sínar hjá sær, verður sagt. Neyðugt gjørdist hin- vegin at taka burtur høgra fót, tí kolubrandur var komin í hann. Skelkurin, hon tá fekk, hvarv ikki Ne1na i > r ? »ifaNsid li } rn Ví - - Frida Kahlo måladi ofta seg sjålva blødandi og gråtandi. Ofta måladi hon eisini stongina, sum i ferØsluvanlukkuni i 1925 broytti liv hennara fullkomiliga, inni í sær, eitt nú á hesi myndini. var hon í einum narkotik- arúsi og misti tamarhaldið á sær, bæði likamliga og sálarliga. Tá hon var deyð, sá Diego til, at ynski hennara um at verða brend, varð eftirlíkað. Hon vildi ikki liggja í einari kistu, sum hon so ofta hevði ligið í einari sjúkrahússong. ONKI BARN Hóast fleiri royndir fekk Frida onki barn við Diego. Hon hitti reis fýra-fimm ferðir, tí undirlív hennara var oyðilagt. Hetta, ikki at kunna føda, sæst aftur í málningum hennara, sum eru bæði naivistiskir og surrealistiskir í senn. Móðurkenslurnar læt hon í staðin djórum, ser- "4 áÐUM. manninum børnunum hjá systrum sínum og næmingunum á listaskúlanum "La Esmer- alda", har hon hevði kvinnuspurningin á tíma- talvuni. Hon eggjaði næmingum sínum at ger- ast virknar, medvitandi kvinnur. Ein bólkur varð stovnaður á skúlanum, Los Fridos eitur hann og er til enn. Frida Kahlo hevði bara eina egna framsýning í Mexico. Hon var í 1952. Tá var Frida so sjúk, at hon fekk illa rørt seg. Læknarnir mæltu henni frá at fara á framsýningina. Men Diego setu songina hjá henni mitt í framsýn- ingarhøllina. Frida varð borin hagar á børu og har lá hon so og tók móti øll- Im sestunum yn harði PAULILEDUOMBFOto MUNDIALES*MEXICO Ok: boðið. Songin hjá henni var ikki sum aðrar. Á henni hingu javnan skølt- ar, spegl, myndir av Mao og annað forkunnugt. 7. juli 1954 fylti Frida Kahlo 47 år. Hon hevdi krim, men før kortini i kravgongu til frama fyri Guatemala dagin eftir. Krímið gjørdist lungna- bruni og 13. juli doydi hon. Vinkona hennara, Olga Campos, segdi, hon doyði, tí hon roykti í songini. Frida roykti illa, sløkti ikki. So er óvissa um føding- arárið, er eisini óvissa um deydsorsøkina. Frida Kahlo, liv hennara og deyði, var og er cin myta. hd Nr. 41 — 24. mars 1990 3 FRIDA Í morgin kl. 15.00 sýnir Filmsfelagið mexikanska filmin "Frida" í Sjónleik- arhúsinum. Filmurin er um lívið og lagnuna hjá mexikansku listakvinnuni Fridu Kahlo (1907-1954). Hann er gjørdur í 1984 og varar 108 minuttir. Leikstjóri er Paul Ledwu (1942 -), sum telist mill um virknu, óheftu films- skapararnar í Mexico. Leduc byrjaði at læra til arkitekt, men kom skjótt eftir, at hugurin lá til film og leiklist. Hann fór í leikaraskúla, stovnaði filmsfelgg, å filmslist g filmar. Útbúgving i filmsgerð fekk hann í Fraklandi og tá hann var liðugur, var hann sjónvarpsmaður har í eitt ár. Í 1967 fór Paul Leduc aftur ul Mexico og stovn- aði Cine 70. Í studenta uppreistrinum í 1968 gjørdi hann tríggjar filmar fyri verkfalsnevndina hjá studentunum. Og í 1970 gjørdist hann kendur fyri filmin "Reed, Mexico ins urgente", sum fekk Georg- es Sadoul-virdislønina Leduc hevur gjørt nakrar filmar síðani, millum a að ein um støduna í El Salvador (1982) "Historias prohibidas de Pulgarcito Greið politisk stødu- takan er eyðkennið hjá øll um filmunum, Paul Leduc hevur gjørt. Ofelia Medina er sjålv- skrivað til høvudsleiklutin í filminum um Fridu Kahlo, tí hon líkist henni so nógv. Og eins og Frida er Ofelia íðin og vird tals- kvinna fyri kvinnurættind- um. or Ofelia Medina er væl umtókt, virkin og nyskap- andi films- og sjónleikari í Mexico. Hon hevur lært á dansiakademiinum í heim- landi sínum og á Lee Strasberg leikaraskúlanum í Los Angeles. Í filminum letur leik- stjórin Fridu liggja á deyð- astrá og líta aftur á hend- ingaríka tiv sitt. Frida Kahlo doyði 13. juli 1954 av lungnabruna. Í 1983 skrivaði amerik- anarin Hayden Herrera ævisgguna hjá Fridu Kahlo. Bókin kom í danskari týðing í fjør á forlagnum Samleren. Hon er 444 síður og er bæði søgan um eini óvanlig hjún - Frida var gift við heimskenda málaranum Diego Rivera - og mentan- arsøgan hjá Mið- og Suð- uramerika fyrru helvtina í sovs