hósdagur 29. mars 1990síða 17

Nr. 44 — 29. mars 1990 10% eginpeningur 20% lands 20% banki stýri veðrættur: 2<20% 50% banki/menningargr. 2.2.1 Fíggingar- skipanin: Trygd frá landsstýrinum kann veitast sum beinleiðis lán ella sum veðhald fyri lán. Tann lættasta og besta loysnin hevði verið, um landsstýrið veitir eitt einfalt veðhald. Hetta vedhaldid kundi so td. verið niður skrivað við líka stórum upp hæddum yvir eitt 7-ára tíð arskeið. Leiklutur lands stýrisins heyði tá minkað av sær sjalvum Fyri at beta um tann tek peningin hjá figgjarstovn unum kundi landsstýrið sett vedhaldsupphæddina á eina trygdarkonto í teimum før oysku figgingarstovnunum Er ynski at fáa eitt slag av studningi inn í fíggjarskip- anina, kundi hetta verið gjørt við at rentan av eini slíkari trygdarkonto varð samanhildin við rentuna fyri tað ávísa útlánið: Varð trygdarkontoin td. rentað við 4% kundi útlánið verið rentað við 6%. Tað neyduga gjaldfori kundi verið tryggjað við at figgingarfyritøkan letur landsstýrinum uttanlands lån. Møgulig effektiv ved- hald høvdu tá verið fíggjað frammanundan Við at veðhalda fyri ein um láni, sum í allar mátar er javnsett við ulsvarandi bankalán, verður úrslitið á tí almenna, at áhugamál sum fíggingarkelda IK SÍNUM av aitvinnunt nu rður røkt av bankunum i vin | u if land ATAVið (1 umsitti t lands % »r t » nt fyrnum Vérður ta e€isin era líuð Er tað ikki nokk av trygd hjá landsstýrinum sum veð havara at bankin rekur áhugamál landsstýrisins, kunnu hugsast krøv um regluligar frágreiðingar til landsstýrið um fíggjarligu støðuna hjá virkinum. Eisini krøv um, at fiskurin verður taldur, til dømis tå hann verður settur út, og tå hann verður skildur eitt ára gam- al, kundi verið ein gongd leið. 1. vedrættur: 50% 2.2.2 Treytir fyri vedhald/lån: Fleiri alibrúk hava fingið ein rættiliga stóran negativ- an eginpening hesi árini. At fáa eina fíggjarskipan fyri hesi virkini hevur einki endamál. Ein møgulig >o stór< skuld má ti vera eitt mál millum eigararnar og teir núverandu lánveitarar im við innskoti nidurfrysting/rentu- og av dráttarskát) eigur ti at vera gjørt, áðrenn farið verður holt við endurreisingina, so leiðis at rentur av gamlari skuld ikki tyngja um fram- haldandi rakstur av virk- inum. Vid atliti at myndini å sidu 4 er tad neydugt at slåa fast, hvussu stór upphæddin er, sum talan er um (hvussu nógv er 100%?). Siga vit td., at figgjar- tørvurin til raksturin av ein- um virki er 10 mió. kr., kann veðhald veitast fyri eitt lán uppá kr. 2 mió. javnsett við eitt lán av somu upphædd, sum bankin veitir. Hesi lán skulu hava veð í livandi fiski, og teirra veðrættur kemur aftaná eini upphædd, ið mest er 5 mió. kr. (svar- andi til 50% av virðinum) Figgjartørvurin eigur at verða lagdur fastur út frå út rokningum og festum eglum fyri at minka um tørvin á umsiting. Hædd eigur at vera tikin fyri INPENINgINI avSkriving av støddini á aliloyvunum og ti eidslu ett slíkt brúk kann framleiða Eitt bruk, ið veksur la ngt ut um sína natúrligu fram leiðslu, eigur hereftir sjálvt at hava ábyrgdina fyri tí meirtígging, ið víðkanin krevur Tá ber tað til at rokna út mesta — figgjartørvin til raksturnn av einum brúki við at siga hvat er »normal- ur< figgjartørvur. Tá henda mestaupphædd er funnin, kann figgjartørvurin rokn- ast út frá eini talvu yvir virði á fiskinum samanhildið við uppteljing og uppgerð av vekt (sí 2.2.4.). tíðindablaðið 2.2.3. Samlaði leiklut- ur landsstýrisins: Vit hava roknað figgjar tørvin til raksturin fyri eitt alibrúk, ið hevur loyvi til 15.000 m' og setir 80.000 smolt út árliga. Figgjartørv urin fer at liggja å uml. 12 mió. kr. Tað, ið landsstýrið tá kemur at veðhalda fyri, verður 2,4 mió. kr. Verða árliga sett út 5 mió. smolt, verður upphæddin, ið veð- haldast skal fyri uml. 150 mió. kr., um veð skal veitast ollum alibrúkunum — henda upphædd ætlast niðurskriv- að við uml. 21,4 mió. kr. ár- liga í 7 ár. 2.2.4. Utrokning fyri tørvinum á rakstrar- fígging/gamlari skuld Rakstrarfíggingartervur Tørvurin á rakstrarfigg ing eigur at verða settur sun eitt hámark fyri hvort brúk sær Tað er neyðugt at fíggjar tørvurin verður roknaður fyri eitt frammanundanlagt tíðarbil á árinum, tí fíggjar- stødan broytist nógv alt árið igjøgnum Velja vit sum dømi at byrja vid goymsluni av liv- andi fiski pr. 1/4-90, kann figgjartørvurin td. síggja soleiðis út: sett sett virði út út tal vekt ið kann 20% (ár) (tal) lænast veðveit ing 1988 80.000 64.000 4 kg | 7.200 1989 80.000 72000 | g Í 2 800 1990 80.000 1300 11.300 2.260 maksimum 12.000 2400 1) Fyri ikki at fáa alt ov stór tel, tá talið av fiski og miðal- vektin verða uppgjørd (og harvið stórt lánivirði) og fyri ikki at vera við til at figgja »yviriløgur«, eigur at verða sett eitt hámark fyri talið av fiski hvert ár eins og ein hámarks miðalvekt Iann upphædd, veðhald kann veitast eftir, kundi verið funnin út frá eini talvu yvir virði pr. kg/pr. fisk svarandi til ta talvuna, sum Tryggingarsambandid Før oyar nytir til at gera trygg ingarvirdid å fiskinum upp eftir. Hesi tryggingarvirði svara ikki altíð ul rætta virðið á fiskinum (ov stór upphædd), og tí kann trygg- ingarvirðið ikki nýtast bein- leiðis. Uppgerð av gamlari skuld: Vit meta ikki, at tað er ein gongd leið at fara at fíggja virki, sum frammanundan hava upparbeitt ein verulig- an negativan eginkapital. Hesi virki skulu fyrst endur- reisast fyri at fáa lán móti veðhaldi. Fylgjandi rætn- ingslinjur kunnu setast upp 1. Rakstrarlán størri enn 90% av roknada låni virðinum av livandi fiski skal fáast burtur ella niðurfrystast í tí tíðini, veðhaldið stendur við Rakstrarlán verða upp- gjørd sum øll lán við veð í fiski og øll rakstrar- fígging annars (t.d. ogn- arar), har verður frá- drngid meg. tekur pen- ingur og skuldarar. llogulán stórri enn 90% av virðinum á fløguni skulu fáast burtur ella niðurfrystast í so langa tíð sum veðhildið verð- ur. Fyri at kunna halda hesar treytir, er tað neyðugt hjá landsstýrinum at fáa/kanna uppgerð frá teimum ein- støku brúkunum, hvar lán og virðisásetingar fylgja nøkrum føstum rætnings- linjum sum lyst í hesum skrivinum. Alibrúkini eru so fá í tali, at henda uppgávan óivað kundi verið loyst av fiski- vinnuumsitingini - megu- liga við hjálp uttanifrá tt KR FOSSBANKIN Helgi Fossadal, stjóri í Fossbankanum, Um ætlanin er at fram eidslan skal vaksa ella bert standa i stad i fram- tíðini, er sannlikt, at landsstýrið „á hjálpa til og taka ein part av váðanum, sum eginpeningurin hevði tíkið undir vanligum um- stóðum sigur Fossbankin