fríggjadagur 20. apríl 1990síða 10

Tá flogið verður yvir Polen, Tjekkoslovakia og Eysturtýsklandi á sólar- degi, sær ein dalir, ið eru fullir við tjúkkum blá- svertum royki og toku Um allan eysturblokkin eru avoldað og ótrygg kjarnorkuverk, og hvert teirra ber við sær eina ins ika tora t mot imhvør' u 11 Chernoby! iðra iðn konsentratiónir av svávul- dioxidi, sum nakrantíð eru máldar í heiminum — 400.000 tons á hverjum ári. „Svarti byurin« Í N-Bohemia í Tjekkoslo- vakiu, id er ein miðdepil fyri kolanám og ídnað, mugu bernini flytast burt- jr ein mánaða um árið av heilsuorsekum. Kring tann illagitna svarta in« Copsa Mica Rumeniu, 150 mil norðan- fyri Bukarest, er ait kola- trøini, grasretu! r, hús og fólk, júst sum alt hevði verið dyppað í lekk. Orsekin er eitt risa- tort idnadarverk í økin- ið framleiðir bildekk vesturtýski búskaparstovnurin metir, rður við 200 i at minka dnaðardáikingina ystureuropa. Steðan verður nevnd »størsta um- 1vervisvanlukkan í seg- Samstary um at reinsa ídnaðaróhumskuna hjálp til íbúgvarnar. Tær og ohugnaligu av- ggju Kingårnår av evstur- FK 1sa at did lla fjøll D r tad Umhvørvisdålkingin eystanfyri: Alt Eystur-europa eitt vanlukkuoki Nú tá ið demokratiseringin av Eystanlondunum er við at beina burtur seinastu leivdirnar av marxistiskari orto- doksi í Eystureuropa, er ein næstan ófatilig umhvørvis- vanlukka við at koma í ljósmála eystanfyri. Dálkingin er óhugnalig, nógu verri enn nakað vit kenna úr Vestur- europa ella U.S.A. Við tí trongskygni og fanatiska dentin- um, kommunistisku stjórnirnar eystanfyri logdu á tunga ídnaðin, hava tær gjort risastór oki óhóskandi fyri mannalív og broytt gróðrarrík oki til vanlukkuøki, har íbúgvarnir eru beinleiðis í líusvanda. gandain, ið miðaði ímóti at økja um framleiðsluna, hvat enn tað fór at kosta, legði høvudsdentin á tann tunga ídnaðin og nýtslu av heimligum brennievni, fyri tað mesta brúnkoli, ið er vandamesta slag av brennievni, nýtt verður í ídnaði yvirhevur. Henda propaganda vísti fram eitt glansbílæt av ídnaðar- menningini: smílandi og veddamiklar arbeiðsmenn framman fyri ídnaðar- verk, ið spýðu royk út í luftina. Brún-kol og svávulsýra Í veruleikanum kemur hesin roykur frá heimsins mest vandamiklu dálking- arevnum: brún-koli, sum hevur verið, sum nevnt, høvudsbrennievnid innan eystureuropeiska ídnaðin. Hendan gongd byrjaði undir Stalin og hevur hild- ið fram til dags dato. Ein av avleiðingunum er, at ídnaðarverkini í eystan- londunum pumpa meira enn 26 mió. tons av lívs- vandamiklum svávul- dioxidi út í luftina á hverj- um ári. Roykurin gerst at- vold til svávulsýruregn. Aðrar eykaavleiðingar eru atmosferiskar langtíðar- broytingar. Eisini er deyðiligt kemiskt burtur- kast, ídnaðarrusk, vant- andi kloakkskipanir og avoldað ídnaðarverk, sum nær sum helst kunnu ger- ast atvold til umfatandi vanlukkur. Allar stóru áir- nar í Miðeuropa eru eitr- aðar og so illa dálkaðar av kemiskum evnum, at ikki er møguligt at nýta vatnið til keliskipanirnar í ídn- aðarverkunum. Kjarnorkudálking Vandin fyri kjarnorku- dálking í Eystureuropa er sera stórur. Uml. 24 kjarn- orkuverk, ið bygd vóru við hjálp frá Sovjetsam- veldinum, eru í Tjekkoslo- vakia, Eysturtýsklandi, Bulgariu og Ungarn. Einki av hesum verkum lýkur tey trygdarkrøv, gjørd verða í Vestur- europa og verða í roynd- um sammett við tíðarinn- stillaðar bumbur. Ein kjarnorkuvanlukka var við at henda í Greifswald kompleksinum við balt- iska havið, tá ið eldur kom =