fríggjadagur 27. apríl 1990síða 17

1990 sj ÞÁ 2 kl St SÚSÍAlUMN MÁN udstelag imtid Menninir teir vóru kon ir san it takfelag ella eina ar- beiðsforeinin im tey gomlu kallaðu tað. Hetta at taka stig til at stovna fak- Eliesar Jespersen, Eliesar hjá Tummasi, við seg var maðurin, sum fyrstur for runt k undu sta fakfelagnum listanum, har menn tekna sum limir í fyr stovnan. Hann var sum nogvir av stovn- arunum skipstimburmaður og arbeiddi á bedingini. felag kann fyri okkum nú á døgum tykj- ast sum nakað sjálvsagt. Fyri okkum, sum eru von við organisatiónsfrælsi og sum uppliva, at ein hópur av áhugafe logum verða stovnað, kann tað kanska vera torført at ímynda okkum, at tað, sum hendi hetta aprilkvøld í losjuni á Tveroyri, var ein stórhending ein hending, sum við eitt slag broytti for- treytirnar fyri viðurskiftunum millum lonarbeiðararnar og teir, sum áttu vinnutólini. Tað kann eisini vera torført á okkara døgum at ímynda sær, hvussu stóran týdning henda hending hevði fyri fólk á Tveroyri í Foroyum sum heild. Kanska merktist ikki tann heilt stóra broytingin í livikorunum á Tveroyri beinanvegin. Men kortini kunnu vit, sum nú royna at líta aftureftir við at granska bekur og skjal, slåa fast, at eftir fundin í »Tvør- oyrar Framtíð< gjørdist einki aftur, sum tað áður hevði verið. Víst var arbeiðs- megin dagin eftir tann 26. apríl fram- vegis ein seluvera, sum kundi verða undir Hans Jacob Lindberg, ein av stovnarun- um. Sera tdin fakfelagsmaður, næstfor- madur 1926-27 ur Petur Mohr Dam skrivað, at hann var álitis- um hann het maður av besta stoypi, ótroyttiligur í yri at fáa loyst mál til bata fyri arbeiðara- o agitatiónini / g fiskimannastættini keypt og seld eftir sum eftirspurningur- in var. Vist noyddust arbeidarar og handverkarar farmvegis at liva av at selja sína arbeiðsmegi. Men tann dagur var med alla farin, tá annar parturin einsamallur legði prísin á hesa ta ein- astu veru, sum fjeldin hevði at bjóða. Frá og við 25. apríl vóru tað tveir partar um at avgera hendan prís og hetta var einki minni enn ein bylting — tann fer- oyska arbeiðararerslan varð íbirt. Tverámenn gingu á odda í hesi bylt- ing og tí eiga teir, sum vágaðu alt við at taka stigið til fyrsta arbeiðarafelagið, ikki at verða gloymdir av eftirtíðini. Tað er tað minsta, ell vit mongu, sum hava notið væl av teirra dirvi, áræði og fram- skygni, skylda teirra eftirmæli. Víst hevur hugsjónin um hetta mundið nom- ið við aðrastaðir — fyrst og fremst í Havn. Men tað vóru handverkarar og ar- beiðsmenn á Tveroyri, sum við góðari hjálp frá norðmanni, einum organisationskønum hevdi búsett seg á Tveroyri, sum tóku fyrsta ítekiliga stig- ið. Tað vóru hesir menn, sum settu seg upp ímóti teimum beisku korum, sum buðust teimum, sum við hondum sínum skapaðu tann stóra búskaparliga vekst- urin eftir aldamótið. Endamálið Endamálið við arbeidarafelagnum Enig- heden var, at savna allar arbeiðarar í sum Froðbiar soleiðis, á ( ið og tað, s lis 15 Ul hald, at fåa tur a nnudag nåttar- og urtidararbeidi og at studla limunum undir ósemjum millum teirra og arbeiðsgevararnar Enigheden fekk alt fyri eitt góða undirteku og dyggan stuðul frá arbeið arunum í Froðbiar sókn. Á stovnandi fundinum vóru 50 limir og árið eftir var limatalið 277. Felagið hevði frá fyrsta degi bæði faklærdar og ófaklærdar ar- beiðarar sum limir og eingin ivi er um, at hetta var ein styrki. Fyrsta takið var at fáa timalønina upp, tí dyrtidin var av ålvara farin at merkjast um hetta mund- ið. Arbeiðsmannalenin var 25 oyru um tíman og hon varð nú við fyrstu lønar- samráðingar hækkað upp í 30 oyru Handverkaralenirnar vórðu settar til at vera 5 oyru meira enn arbeiðsmannalen irnar. Var arbeiðið út yvir 10 tímar átti løntakarin 50% eyka gjald. Eisini vóru avtalur gjørdar um lærlingalønir og løn- ir hjå ungum undir 15 år Tad hevdi verid hugaligt, um vit nu kundu vid vissu sagt frå øllum teimum taka he stigid til eina skipada fakfelagsrørslu i Føroyum. men tað eru vit tíverri ikki før sum vóru við til at tta fyrsta Hansen, urmakar Sigvald Hansen nevndur, var norðmaður. Hann flutt. í 1901 til Tvoroyrar, har hann virkaði sum og instrumentmakari. Sigvald Hansen varð í 1946 gjørdur til heidurs- lim í Fylking fyri ta stóru hjálp hann hevði veitt stovnarunum. ur- IS 1931 r 3 y S sfy kkir 3 J Ja ki » a -Å nad 3 im 1} Mil Strøm, at S.P Konoy segði. at hanr iri hevði møtt r ealis í tala r r } skimanr sta n fyri, ti tann fyrsta gerðabókin hjá Enig Men vit kenna nakrar av stigtakarunum og væl eisini teir ídn astu. Teir vóru Rudolf Niclassen, Eliesa ar Jespersen heden er burtur (Eliesar hjá Tummasi), Hans Bærentsen (Hans á Sundi), Sig- vald Hansen (urmakar Mikael Strøm, Hans Jacob Lindberg, breðurnir Danjal Jacob og Andreas Lindberg, Ola Jákup Strøm, Mortan Joensen og nógvir aðrir. Tað vóru fyrst og fremst menn av Hansen) Thomas beddingini, sum vóru virknir í sambandi við stovnanina. Greinskrivarin hevur verið so heppin fyri nekrum árum síðani, at kunna tosa við ein av stovnarunum og festa samreðuna á band. Hesin Andreas Lindberg, sum livandi lýsti lagið á monnum, steðuna á fund- inum og á Tveroyri annars hesar dag arnar og verður greitt nærri frá hesum eðrum samanhangi r ir sera Tað er í dag óvist, hver fyrsti formað urin var, men tað sæst av blaði frá 19 at Thomas Mikael Strem var formaður frá februar 1916. Síðan var Mortan Joensen (seinni navnabroyting til Laðanberg) formaður i nøkur ár. Tað var eitt stórt og álvarsamt stig, hesir menn tóku og tað kostaði mongum ->