fríggjadagur 4. mai 1990síða 15

Framstig eystanfyri - afturstig her heima Í 1. maidagsrødi síni fegnaðist Oli Jacobsen, formaður í Føroya Fiskimannfelag um gongdina eystanfyri, men hann ivaðist stórliga í, um ódemokratisk lond hava nakað av læra av okkum í Føroyum. Og sum dømi neyndi hann ætlaða fiskivinnupolitikkin. -Størsta andsøgn her er tann, at meðan kommunistaflokkarnir eystanfyri kappast um at frásiga sær einarættin til valdið, ætlar verandi samgonga at leggja mest møguligan avgerðarrætt í fiskivinnumålum út í Tinganes segði Oli Jacobsen m.a. Tað man vera langt síðan, at heimurin er so nógv broyttur millum tveir 1. mai, sum síðan 1. mai seinasta ár. Her verður serliga hugað um broyt- ingarnar í Eystureuropa. Nærum øll fegnast vit um, at fólkið í hesum lond- um hevur fingið ella tikið valdið, og at íbúgvarnir í hesum londum nú fáa tey rættindi, sum vit her á leiðum meta fyri at vera eina sjálvfylgju. Henda nýskipan í londunum eystanfyri merkir, at með- an áður alt valdið varð savnað í einum stað, nevn- liga hjá flokkinum, so verður valdið eins og í okkara demokratisku londum spjatt á so nógvar hendur sum gjerligt, so- leiðis at sleppast kann undan teimum óhepnu av- leiðingum av maktmis- brúki, sum hesi lond hava sæð alt ov nógv til. Hetta merkir eisini, at sjálvsteðug fakfelog nú eisini koma at fáa ein leik- lut í hesum londum, og eiga hesi fakfeløg sjålv- sagt at fáa fullan stuðul frá okkum vestanfyri. Eg havi sjálvur havt meguleika fyri persónliga at fylgja við gongdini í londunum eystanfyri, tí eg havi vitjað í fleiri teirra nærum árliga seinastu 25 árini. Fyri bert fáum árum síðar ar Eysturtýskaland so avbyrgt frá umheimin- um, at ferðafólk, sum komu inn í landið, fingu konfiskerað allar avísur uttan tær kommunistisku uttan mun til hverjum máli, tær vóru skrivaðar á Tað var soleiðis forboðið at hava sjálvt Dimmalætting og Fjúrt- anda við sær inn í landið. Og tað er ikki fyrr enn allarseinastu árini, at borgarar í DDR hava havt avmarkaðan meguleika at fara av landinum í t.d. al- mennum grindum, men hava teir fingið boð um ikki at hava óneyðugt samband við borgarar vestanfyri, tí tað kundi oyðileggja tann politiska „sannleika“, sum teir hevdu við sær heimani frá. At alt hetta er sega nú, má nærmast roknast fyri eitt undur, og tað utt- an mun til um nýggja stjórnin í DDR er vinstra- ella høgrahall. Gongdin í Sovjetsam- veldinum er somuleiðis gleðilig, og vit kunnu bert ynskja eftir, at tað fer at eydnast Gorbatjov, sum jú eigur hevuðsheiðurin fyri alla gongdina eystan- fyri, at varðveita tamar- haldið á steðuni har eyst- uri. Eisini mugu vit vóna, at fólkið eystanfyri ikki verður ov vónsvikið, tá tey síggja, at demokrati ikki loysir allar trupulleik- ar, og at fólkaræði eisini valdast hvussu tað verður umsitið. Tí satt at siga ber illa til at síggja, at ódemokratisk lond skulu hava nakað serligt at læra av okkum her í Føroyum. Og tað er sera nærliggjandi at nýta ætlaða fiskivinnupolitikk- in sum demi um hetta. Stersta andsegn her er tann, at meðan kommun- istaflokkarnir eystanfyri kappast um at frásiga sær einarættin til valdið, ætlar verandi samgonga at leggja mest meguligan av- gerðarrætt í fiskivinnu- málum út í Tinganes. Sum kunnugt hendi tað beint áðrenn vikuskiftið, at tveir av samgongu- flokkunum tóku hvenn annan sum gíðsul. Ein partur av hesi gíðslateku gjørdist, at samgongan pliktadi seg til at barsla vid einum nyggjum fiski- vinnupolitikki i seinasta lagi 9. februar. T.v.s. at fostrið skuldi forloysast aftan á ein góðan mánaða, sjálvt um alt vit og skil skuldi sagt, at hetta mál var so umfatandi, at sjálvt 9 mánaðar var alt ov stutt tíð. So var farið til verka, og vit frættu í fjølmidlunum um hesar 3 menninar, sum hevdu stongt seg inni á Hafnia, so teir ikki skuldu verða órógvaðir. Heldur ikki av vinnuni og hennara feløg- um, sum annars høvdu fingið lovað, at tey skuldu sleppa upp í part. Tann 9. februar hoyra vit gleðirómin úr Tinga- nesi, og »uppritiå« var komið í heimin tann ásetta dagin, ja, tað hevdu enntá verið 20 ella 40 minuttir til avlops! Há- tíðarliga var undirskrivað, og ein av samgonguflokk- unum boðar frá, at nú hev- ur hansara landsstýris- maður loyst trupulleikar- nar hjá fiskivinnuni! Sidan hoyrist ikki eitt kis ur Tinganesi fyrr enn samgongumenn fara at gera vart vid seg i blødun- um síðst í april mánaða. Teir samgonguleiðarar, sum vóru so ómetaliga til- friðs við sitt »barn« tann 9. februar, hava nú aftan á hálvan triðja mánaða funnið útav um ráfiska- býtið, at »tad er ivasamt, um tad yvirhøvur ber til at umsita skipanina “ Og sum um tað var ein nýggjur vísdómur hava teir eisini funnið útav, at „tað er Ojavnt frá mánaða til mánaða hvat kemur upp á land í teimum ymisku landspertunum. Tað hevði tí verið neyðugt í heilum at noktað summ- um virkjum at taka ímóti « Og teir, sum samb. uppritinum skuldu nokta, skuldi í fyrsta umfari verið landsstýrið og ann- ars legreglan. Um samgongan ikki hevði havt ein so ræðu- ligan skund, og um hon hevði rådført seg við vinn- una, áðrenn nøkur endalig avgerð varð tikin, kundi uttan iva fingist ein fiski- vinnupolitikkur, sum kundi verið til gagns fyri samfelagið og vinnuna. Men trupulleikin er bert tann, at menn fyrst skriva Síða 15 Óli Jacobsen: -Trupul- leikin er tann, at menn fyrst skriva undir og síð- ani fara teir at hugsa um, hvat teir hava skrivað undir uppá. undir, og síðan fara at hugsa um hvat teir hava gingið við til. Og at renna frá síni undirskrift krevur samtykki frá ellum pert- um. Hetta hevur Pauli sagt nei til, og tað er neyv- an nakar, sum undrast yvir tað. Tað, sum tervar ávísum samgongumonnum er ein grundleggjandi vitan um fiskivinnuviðurskifti, og at nakað væl restar í enn sjálvt aftan á ásannanina av, at ráfiskabýtið ikki kann nýtast, sæst av grundgevingunum fyri nýggja uppskotinum. Nú skal tað vera kollveltandi, at vit fyrstu ferð skulu hava fingið eitt hámark fyri, hvat kann veiðast undir Feroyum. Nei, vissuliga ikki. Hámarkið kann bert vera fyri hvat kann landast í Feroyum, og tað er sanniliga hvert sítt. Tí einki er tíbetur enn komið fram um, at tað ikki skal vera loyvt at landa uttanlands! Men tað er sanniliga ikki bert viðvíkjandi rá- fiskabýtinum, at menn hava undirskrivað nakað, teir ikki hava skil fyri. Hetta sæst heilt greitt í teirri frásegn, sum eitt samgongublað hevur frá einum flokslandsfundi herfyri. Her lýsir ein -