fríggjadagur 4. mai 1990síða 16

| O Hava oytt grunnarnar - er -Vit hava rænt tað endabresturin Drúgt hevur tað verið: hetta at oyða grunnarnar, men í síðstu viku varð tað greitt, at nú var ikki langt til endan segði John Smith m.a. í hann helt í Vági í vikuni. Hann vísti á, at ein partur av okkara Í maidagsróðuni veiðumonnum hava ikki virt veiðimannasið - sum beserkar hava teir við reiðskapi - ikki veiðimonnum sómiligur - uttan fyrilit tikið og dripið alt, sum fyri hevur verið - teir hava skotið inn í reiðrið sjálvt - teir hava rænt bæði egg og unga - um somu tíð sum rókin er vorðin sorlað sundur. Vit prenta fyrra partin av røduni hjá John Smith. Seinni partur kemur leygardagin og snýr seg m.a. um Føroya Fiskasølu. Avegis til Vágs rad rokstormur og harðasti streymur — hann tað rak beint upp í ættina — so mikið sjaskut, at nýggi stórtrolarin »Enniberg« torgaði ikki Skopunnar- fjørd hesa nátt — náttina til tórsdagin í síðstu viku. Umborð á Fugltúgvuni sigldu vit Suðuroyarfjerð hesa somu nátt og tað vardi fýra tímar at sigla fjørdin og koma sær eyst- urum í læ av oyggjunum hesa ódnarnáttina og so- leiðis á hendan hátt var eg ávegis frá Feroya Banka til Vágs at halda 1. maí var var vestan og dags-reðu — her í míni fødibygd. — Og her er man so — eg takki fyri innbjóðingina. Gott fundarfólk! Nakað av línu var sett her eystanfyri og fongurin, tá drigið varð, vóru: 4 stein- nakrir greipa- fiskar, ella við eðrum orð- bítar og um — tað var so eiðasert. Bíðað varð eftir hverja stødøtakan fakfeløgini føru at taka i sambandi við verkfalsfráboðanina tann 26. apríl og tá hetta var 10. dagurin hjá okkum í sjónum, so var túrurin soleiðis sæð eisini út, men eftir stóð spurningurin hverja leið skuldu vit taka? Avgerð um hálvan ella fullan prís Avgerðin, ið fella skuldi, streika, ella ikki streika, fér at gera av um vit umborð á Fugltúgvuni fóru at fáa 190 túsund krónur, ella gott og væl tað dupulta, 440 túsund krónur fyri teir fáu cent- nararnar, ið komnir vóru í lastina hendan túrin. Ein túrur, ið byrjaði á Munka- grynnuni við — eftir nú- tíðar umsteðum brúki ligum fiskiskapi, soleingi hetta vardi, men sum av náttúrligum orsekum harðnandi streymi — førdi til at vit hildu vestur á bankan, har vit so drógu mánadag, týsdag og mikudag. — Har var so steinoyðið! Oyddir grunnar Drúgt hevur tað verið: — hetta at oyða grunnarnar, men í síðstu viku varð tað greitt, at nú var ikki langt eftir til endan. Tá vit rýmdu av Munkagrynnuni høvdu vit knapt 600 centnarar og tá vit fýra dagar seinni sigldu' um Suduroyarfjørd, høvdu vit gott 600 centn- arar. A bankanum drógu vit soleiðis svart í tríggjar dagar og steðan í januar mánað var ikki stórt annarleiðis, har var sama ringa skilið til vekt, og tað sindrið, vit fingu upp, var so illa farið av neti, at tað var ikki takandi. Nýtt fiskaslag? Tey til útsjóndar nýggju — men kortini — gomlu kendu fiskaslegini, ið komu at borði, fingu menn at etast og undrast, at steðga á og hyggja hver upp á annan við eygum, ið boðaðu frá einum slagi av andstygd, ivakenslum og nýfikni — og so tá ivin um hvert hesin fiskur skuldi í lsatina ella ikki — einum avmáttugum sorgarbrái — tå id stýrimaðurin harð- liga rópti: Nei, for ólukk- an, tveiti hann ikki út aft- ur, hatta er tað seinasta, ið eftir svimur. — — Horvnar for- treytir — eitt sorlað umhvørvi. Eitt dálkað hav — John Smith: -Okkum tørvar katastrofuhjålp, vid ti grundgeving, at vit hava verið og verða eyðrændir av multinationalum spekulantum og teirra heimligu strámonnum - katastrofuhjálp við tí grundgeving, at vit systematiskt eru og verða eyðrændir av skrupulleysum resurse-sspekulantum, og hetta gjøgnum 20-30 år, ja so eiga vit heldur at lýsa Føroyar fyri vanlukkurakt øki at vera Náttúrligu fortreytirnar fyri hesum — at vera fiski- og veiðumaður vóru so- leiðis burtur — ein partur av okkara veiðimonnum hava ikki virt veiðimanna- sið — sum berserkar hava teir við reiðskapi — ikki veiðimonnum semiligur — uttan fyrilit tikið og dripið alt, sum fyri hevur verið — teir hava skotið inn í reiðrið sjálvt — teir hava rænt bæði egg og unga — um somu tíð sum rókin er vorðin sorlað sundur. Nakað heilt fundmen- talt sýntust við eitt — so púra galið: grelt og hvelt trínur fram ein fullkomu- liga surrealistisk mynd av stersta vónbroti, monnum á sjónum man hava verið fyri nakrantíð. »En saga blot« Í skurrandi ørandi flimran sært tú fyri tær myndina av veiðimanninum, ið ætl- ar sær á flot at fáa sær eitthvert í pottin: Men so, sum við brestin sleppur síni ætlan, tí at myndin, hann sá, hon er ikki til meira: Hver fer út at skjóta lomviga, har tað tætta fagra, mjúka, krithvíta og matsvarta dúni er vorðið kleiggjut og snikað av óhumsku, ið rekst — í heimsins reinasta sjógvi? — Hver fer at veruleika- gera tankan um at leita út á miðjuna at »krøkja« fjaðraleysan fisk við ong- ari roslu, hver ferð at veiða tað, sum aðrir hava havnað?? Nógv fólk var samankmið at hoyra teir báðar John Smith og John Mortensen røda Soleiðis, góðu medborg- arar uppi á landi — er steðan í hjalli føroyinga hendan 1. mai dagin, nú vit hava sett á fimta mán- aðan av tí fyrsta árinum í síðstu dekaduni av hesum síðsta árhundraðinum áð- renn ár 2000. Fiskimenn settir uttan fyri alt kjak Á bankanum er eisini svart í annan máta — sjónvarp ella útvarp er tað ikki meguligt at hoyra, bara fyrrapartin á degi er tað meguligt við góðari lurtiútgerð at hoyra Ut- varp Feroya og tá vanliga við einum íblandi av preysiskum marsjmu- sikki, ið gevur hesi send- ing ein serstakan ófrætta- dám — hetta nýnazistiska høgraråkid, ið stingur seg upp sum ketta burtur úr hevda trogi. Soleiðis hevur stødan verið seinastu gott 30 ár- ini — feroyskir fiskimenn hava á henda hátt verið settir uttanfyri alt kjak í ártíggir og ivaleyst man hetta vera ein orsekin, medvirkandi til, at tað hevur eydnast at kollsigla samfelagið alt so dyggi- liga, sum tilfellið er. Aftan á at verða riknir av Munkagrynnuni, aftan á at hava drigið svart á einum oyddum Feroya banka og meðan vit so- leiðis lógu eystanfyri og drógu svart, so varð í Út- varpi Feroya boðað frá hverji feleg, ið ikki fóru at taka undir við, ella vóru við í ætlaða verkfalstiltak- >