hósdagur 10. mai 1990síða 3

Nr. 69 — 10. mai 1990 - - SS) sDSIalurin Fri ord um rusdrekka Einkarsølu av rúsdrekka i Føroyum, og mat- stovurnarskulu hava loyvi at skenkja vin. Hesum tyktist meirluti vera fyri å væl fyriskipada fund- inum hjá Havnar Framburðsfelag mánakvóldið Forført er at fáa skilagott rdaskifu um rúsdrekka- ygina. Sjålvtum meirluti er nillum fólk at broyta hana, kist Ogjørligt at fáa pol- an meirluta fyri nøkrum ppskoti. Allir flokkar og flestu politikarar ræðast sin- ar veljarar. Frægastu orða- skiftini um rúsdrekkalógina eru tí uttan nakran politik- ara. EINGIN POLITIKARI Tað var almenni fundurin hjá Havnar Framburðsfelag månakvøldid gott dómi um. Fólk søgdu sína hjartans meining - og meiningarnar vóru ymiskar. Og eingin politikari, sum styrdi orða- skiftinum. Pallborðsfundir flest plaga at vera keðiligir. Vit kenna øll fólkini, sum sita við at kalla hvørt einasta pallborð. Tá kemur sjáldan nakað nýtt burturúr. Soleið- is var ikki hesu ferð. Við pallborðið sótu Nicl- as Akraberg Poulsen, Ernst Hansen (á Toftum), Olivur Næss, Pál Weihe og Hanna Knsen HAVA ONGAÅ SKAMTAN d KIpa og hvussu hon virkar. Hann helt tað vera skeivt at Siga, at vit hava skamtan, so stórar nøgdirnar eru. So nevnda skamtan varð ætlað sum verja hjá teimum, sum ikki duga at drekka, men skamt- anin er eingin hjálp. Tvørt- urímóti eyggjar hon til stór- keyp.Skamtanin fær fólk at drekka ósgmiliga. Nivlas Akraberg Poulsen helt, vit mugu gera okkurt fyri at læra fólk at drekka hóvliga. FLEIRI FULL IBRUMMUNA Skamtanin hevur ikki við særm, at føroyingar drekka minni. Nógv fleiri fólk í Føroyum fara í brummuna av fyllskapi enn t.d. í Dan- mark, har sølan er fri. Niclas Akraberg Poulsen talaði fyri at broyta skamtanina onkursvegna, so fólk ikki Pr kunnu keypa fyra kassar av gulløli um månadin og ju fløskur av sterkum um ársfjórðingin nst Hansen å Toftum iði fráhaldssjónar Hann helt ikki, nóg mikið varð gjørt fyri at upplýsa um vandan við at drekka sum gjørt verður við vandan við at roykja. Ernst Hansen talaði ikki fyri at broyta lógina, men hann ásannaði, at lógin ikki varð hildin. LÆTT AT FAA Olivur Næss kom inn á sitt arbeiði í Ráðnum fyri ferðslutrygd, sum roynir at fáa fólk at skilja, at koyring og rúsdrekka ikki hoyrir saman. M.a. tosar Olivur Næss við næstan gll ung, beint áðrenn tey taka koyri- kort. Hesi ungu eru so opinskárað, at tey siga, hvussu tey bera seg at við at fáa hendur á rúsdrekka, sjålvt um tey ikki hava aldurin. Tad er m.a. vid at bíleggja undir følskum navni og við at falsa undir- skriftir. Táer lætt at fáa glið, ið ikki krevur rúsdrekka- kort. Olivur Næss helt eftir- litið vera ov vånaligt, tá slíkt ber til. Olivur Næss luttók tó á 8 fundinum bara sum privat- LT persónur, og hann legði ikki fingrarnar ímillum. - Eg haldi, at tað østa TV prátið ávirkar ungfólk. Rús- drekka verður forkunnugt og spennandi, tí tað er for- boðið. Tey verða hetjur, sum kunnu fáa hendur á rúsdrekka. Olivur Næss tosaði um rullandi vertshusini, sum Klerens plagdi at taka Lil, og um løgnu lógina, ið gevur loyvi ul at bíeggja rús- drekka, tå tå ert 18, men ikki Iosað var nógv um "kassa- mentalueun". Tað er ein serjørt VSK søga, fá KASSIN kemur er loyvt at drekka tað, fyrr enn tú ert 20 ár. - Tað skal ikki gerast lættari at fáa hendur á rúsdrekka, tað skal gerast ødrvisi. Tað kann heldur ikki gerast lættari - um bara tú also hevur pengarnar, segði Olivur Næss. VANALIG SKIPAN Hann fanst at skipanini, ið hevur við sær, at fólk keypa so stórar nøgdir í senn, ti fraktin harvið verður minni, og roksið er so nógv, at tú næstan má taka frí ein dag. Men kenslan er góð, tá alt er komið ul høldar heima í kjallaranum. DUGA SJALV Olivur Næss hevði nógv ímóti, at nakrar fáar danskar fyritøkur skulu ríka seg upp av rúsdrekkasglu til Føroya. Søluna kundu føroyingar lika væl umsitid sjålvir. Og harvið sluppu fólk frå at ringt til Danmarkar fyri at fáa ein dropa. Olivur Næss helt, at donsku fyritøkurnar loypa brell á fólk, so grammar tær eru at senda prislistar. Var sølan í Føroy- um, kundi tú biðið um tað, tær nýttist. Hann var eisini fyri at fáa tollfria sølu á flogvøllinum, so flogførini sluppu undan at flogid aftur og fram fermd við rúsdrekka. Og tá Margretha Drottn- ing kemur ul Føroya i summar, verður neyvan reytt sodavatn sett fyri hana atdrekka. Og tá er so stutt til at geva matsølunum loyvi at skeinkja vín fyri ú meiniga fólkinum. HERNAÐARLIG UPPFINNING Olivur Næss minti á, at tað vóru bretsku hermenninir, sum funnu uppá at gera klubbar undir krígnum. Og Mjørkadalur var fyrimynd- in, tá ølklubbamir komu. Hann endaði sína rødu við atendurgeva ein gamlan sandoyaruingmann: Hvussu skulu vit geva føroyingum sjálvstýri, tá vit ikki tora at líta teimum eina gl í hond- ina. AT HAVA ABYRGD Tað var júst álit ella vant- andi álit, Hanna Joensen, bygdi síni orð á. Tey flestu duga at drekka við skili. Teimum standast eingir trupulleikar av. Ein stórur partur av fólkinum nertir ikki rúsdrekka. Ti- verri eru nøkur teirra alt ov skjót at dóma, men peiki- fingrarnir virka beint øvugt. - Tey, sum ikki duga at drekka, eru tey mest sjón- ligu. Tey síggjast og hoyr- ast, og tey dømandi válka sær í søgum um hesi, segði Hanna Joensen. Hon helt tað vera skeivtat geva rúsdrekka skyldina fyri ovurnýtslu, ella at fólk Meirluti tyktist vera á fundinum fyri, at matstov- urnar skulu hava loyvi at skeinkja vín íkki kunnu stýra sær. Abyrgdin má liggja á einstaklinginum. RUSDREKKA IKKI REYSAST - Tað ber ikki úl at geva rúsdrekkanum skyldina, um ein persónur ger eitt brots- verk í rúsi. Rúsdrekka kann ikki revsast. Fólk mugu sjálv taka ábyrgdina av sínum gerningum. Men vit eru bangin fyri at taka ábyrgd og líta ikki øðrum nakað til. Og so halda vit fram við at bróta lógina, í staðin fyri at finna ein máta at broyta nýtsluna. Forboð er ikki nóg mikið, segði Hanna Joensen. - Eg skilji ikki, at tann stóri meirlutin skal hava sítt persónligafrælsi skert, ti minnilutin ikki hevur álit á hinum. Hon helt, at føroyingar nú mugu læra at taka ábyrgd av sínum egna lívi, sjálvt um flestu føroyingar eru upp- aldir í formyndaramental- Het. Framhald á síðu 19