fríggjadagur 1. juni 1990síða 13

Nr. 83 — 1. juni 1990 P-talsrumb É Síða 13 Rumbul á skránni av P- talinum, ið skuldi verið latið peningastovnunum innan 1. juni í ár fyri at fáa skipanina at virka, sum hon skal, men sum nú er útsett í 3 mánaðir. Tað er at vóna, at leing- ingin av tíðarfreistini fer at gera, at málið fær eina meira sakliga viðgerð, enn tað higartil kann sigast at hava fingið. Ein kemur valla útfyri at lesa alt, ið skrivað verð- ur í hesum degum, men um ein ger samandrátt av tí, ið fram er komið um P- talið, so ivast ein stórliga í, um grundirnar til mót- steðuna ímóti at lata P- talið inn ikki eru aðrar enn tær, ið sagt verður. Utgreining Eftir åheitan frå Føroya Landsstyri gevur Føroya Líkningarráð eina frá- greiðing í bleðunum um nýtslu av P-talinum, og havi eg merkt mær hesi brot haðani: a) Hesar reglur (um P- tal) eru grundaðar á líknandi reglur í grannalondum okkara. b) reglurnar skulu gera álíkningina skjótari, rættari og meira virkna. c) Omanfyrinevnda automatisering merkir eina skjótari og rættari álíkning av lentakar- um, men hon merkir samstundis, at sterri arbeiðsmegi kann nýt- ast til líkning av B-inn- tøkum og felogum. d) Ein tílík skipan (nettorentuskattaskip- an) fyri at forða fyri rentuspekulatión) hevur ikki serliga nógv uppá seg at umsita, um umsitingin kann verða gjørd við maskinum Ikki undarligt Við hesum upplýsingum í huga er betur skiljandi, hví ávísir persónar serliga innan ávísar flokk- ar — eru so nógv ímóti ein- ari tílíkari skipan. Onkur av teimum hevur borið fram, at tað, at bert 5% av fólkinum enn hava latið inn sítt P-tal, prógv um, at 95% eru ímóti. Tí trúgvi eg ikki, tí tá trýst verður lagt á at fáa framt lógarbroyting ella at fáa málið útsett — sum nú hendi — so sigi eg einki til, at fólk ikki leypa á leistum við P-talinum. Tá saman um kemur, rokni eg ikki við, at van- ligi A-skattgjaldarin er so bangin, sum hildið verður. Stødan hættislig Tá sitandi meiriluti kom til ræðið, varð status gjert av steðu samfelagsins, og varð nýggja samgongan samd um, at tiltøk máttu fremjast fyri at fáa bú- skapin aftur á rættkjøl. Vit vanligu lentakarar hava eisini merkt hesi til- tek bæði so og so. Skulu vit tosa um pro- sent, so hevði verið iva- samt, hvussu stórt prosenttalið ímillum land- sins íbúgvar hevði verið, ið tekur fult undir við ell- um teimum skerjingum, sum í dag verða gjerdar. ber Kundi hent, at tey, ið hildu = við avgerðum Landsstýrisins, komu í minniluta. Meiriluti Men hóast hetta er meiri- lutin á tingi samdur um, at tiltekini eru alneyðug — ikki minst teir, ið argu- mentera við teimum 95 prosentunum. Hvussu var, tá ið Vaglið var avtakið við mótmælandi fakfelagsfólkum úr ellum landinum? Hverja steðu hevði Fólkaflokkurin til tað, ið har varð framborið. Legmaður hevði í ellum forum „onga vidmerking«. Menninir eru settir at ráða út frá verandi steðu, og mugu taka hana, sum hon er og skipa sín poli- tikk í tráð við hana. Råvørubyti Sum ikki eina ferð, so ríð- ur Fólkaflokkurin á tveim- um ryssum. Teir fiska í bæði borð, sum kanska er eitt slag av ráverubýti Igjøgnum bakdyrnar kemur sokalladur føroysk- ur fólkafloksungdómur við einum illa skrivaðum brævi. Í tí verða landsins borgarar eggjaðir til at bróta landsins lógir. Skal hetta vera mynstrið? Skulu politikarar handla út frá tílíkum upprópum? Hvussu við ellum hinum mótmælunum? Nær fara tit at lurta og gera eftir teimum? Anarkisma Onkur av hesum hátt- virdu legtingslimum hev- ur til tíðir skuldsett po- litiskar mótsteðumenn fyri anarkistiskar atgerð- ir. Um framferðin hjá fólkafloksungdómi íkki kann kallast anarkistisk, so veit eg ikki. Formaður teirra sigur fyri útvarpin- um, at hann hevði mett seg sum politiskan fanga, um hann varð fastsettur vegna lógarbrot!?? Men fólkafloksungdóm- ur er ikki einsamallur. Dyggan stuðul eiga tey nú í Ingeborg, ið eisini er far- in uppí stríðið. Sum nú sær út, so fara gott og væl 9.000 nevn, ið borin vórðu niðan í Tinghúsið, at hava nógv at siga — minniluta- demokrati. Ómynduggering Í orðaskiftinum í Litla- tingi hoyrdu vit fólka- floksmannin nýta orðið sómynduggering< i sam- bandi við, at skattgjald- arin ikki sjálvur skal fáa til vega tað, ið hann skal seta á blaðið, tá ið hann skrivar sjálvuppgávuna. SERVERKSTAÐUR FYRI FERÐSLUSKAÐAR Pf. BILRØKT plátu- og sproytuverkstaður v/ Símin í Dali Akranesgøta 11 - Tlf. 15556 Okkara góðska - tin trygd Eg haldi, at vit í hesum føri ikki eiga at gloyma, hvat dagliga yrkið hjá hesum politikara er. Hann er ráðgevi í fíggjarligum viðurskiftum og ger upp fyri fólk — ella við eðrum orðum: Hann ómyndug- ger fólk við at gera upp fyri tey. Hetta er partur av livibreyði hansara, sum hann ongan áhuga hevur fyri, at líkningarráðið fer avstað við. Einki nýtt Annars eru P-tel einki nýtt. Vit hava sjúkra- kassanummar, konto- nummer í teimum pen- ingastovnunum, vit hava samstarv við, og hjá teim- um, ið vit keypa frá uppá borg. Sjálvandi kundu vit staðið sum nøvn í bók- haldinum hjá teimum, men nummer eru eftir øll- um at dema einfaldari og skapa færri mistek. Í t.d. bankaviðurskift- um avgera vit sjálvi, hvussu nógvan pening vit hava innistandandi, og hvussu nógv vit læna. Rentuskuld- og góðskriv- ing verður gjerd av teld- nm Dum eftir festum rentusats- um og reglum, ið vit kenna frammanundan. Vit hava ikki meira við at gera enn at lesa tað, vit fáa upplýst haðani. Uttan at biðja um tað fáa vit kontoavrit send- andi. Ómyndugering? At fingið eina liðugt út- fylta sjálvuppgávu hevði bert lætt um hjá vanliga skattgjaldaranum, og tað, ið á sjálvuppgávuni stend- ur, eru tey viðurskifti, ið tú sjálvur hevur skapt tær eins og hjá einum og hverjum eðrum, ið tú skyldar pening. Við ødr- um orðum: Hetta er eitt kontoavrit frá tí almenna. Burturvið Telduteknin í dag er so langt á leið komin, at eitt P-tal bert er viðfáningur, tá talan er um at sam- skipa upplýsingar. Sum einki kann hetta gerast undir nevnum, kyni, fak-bólkum ella líkn- andi. Um bara upplýsing- arnar eru í telduni, so er skjótt hjá henni at spýta út t.d. hvussu ymiskar steddir av skóm, tey nýta, ið hava blá eygu, ella hvussu mong av teimum ljóshærdu eiga grenan bil. P-talið er bert eitt av mongum eðrum amboð- um, men er als ikki so neyðugt. Annað kann væl nýtast í staðin. Um vit so halda, at vit sleppa undan telum, tá ið vit hava kypt P-talið, so mugu vit trúgva umaftur. Í einari teldu verða allar upplýsingar goymdar við teknum og telum. Uttan at hann kanska veit av tí, so eitur t.d. »Jégvan Sundstein< so- leiðis í telduminninum: 74, 162, 103, 118, 97. 110, 32, 83, 117, 110. 100, 115, 116, 101, 105, 110. Undan telunum sleppa vit neyvan — eita tey P- tel ella okkurt annað. Kontiverjar Nakrir úr fólkaflokkinum hava verið serliga ídnir í orðastríðnum móti hesi skipan, og kundi ein havt hug at gjert nakrar við- merkingar til teirra undanførslur. At teir gråta krokodillutår um A- skattgjaldaran, kunnu teir skjóta ein hvítan pil eftir. Tað hava teir ongan- tíð gjørt og fara heldur ikki framyvir at gera tað. Her verður haraftur- ímóti alt sett inn uppá at forða fyri, at feitar banka- bekur verða gloppaðar, og at meira verður upplýst, enn ein sjálvur ynskir. Rættari Í frágreiðingini frá Líkn- ingarráðnum stendur m.a., at P-talsskipanin fer at gera álíkningina rætt- ari. Tað vita vit, at hesir menn ongan áhuga hava fyri. Júst til at halda skattaholunum opnum eru teir settir á sín post, og fara ikki at ganga við til nakran lætta til lægri- og miðallent — ikki uttan at hetta verður gjert yvir ein kamb fyri øll. Eisini tey, ið frádráttarskipanir frammanundan hava syrgt fyri, at tey lítlan og ongan skatt rinda. Betri tíð Eisini verður í frágreið- ingini sagt, at P-tals- skipanin skal gera álíkn- ingina meira virkna og skjótari, soleiðis at betri tid verður at kanna viður- skifti hjá B-skattgjaldar- um og felegum. Eisini hesin setningur er tornur í eyga hjá somu monnum, tí skattaeftirlit hevur ikki altíð fingið so mjúk ummæli frá teimum. Skal hetta eftirlit nú ger- ast virknari og hava betri stundir, so er sjálvsagt, at teimum ikki líkar tað væl. Misálit Og so kemur ein av nýggj- astu framherjum Fólka- floksins sum ein av land- sins kosnu monnum og skjýtur Líkningarráðnum í skógvarnar, at hatta við rættari skattaálíkning bert er ein »kamuflaga«. Ein ålvarslig skuldseting ps | |