hósdagur 21. juni 1990síða 11

Nr. 96 — 21. juni 1990 um at fáa EF-kommis- iónina at ganga við til at framleggja uppskotið fyri Ráðið, at tað verður fult tollfrælsi í handlinum millum Føroyar og EF. Men tó ikki uttan avmarkingar og fyrivarni. Nú spælir EF út við einum uppskoti, sum sigur, at fyri ávísar viðbreknar fiskavørur, skulu føroyingar gjalda toll, t6 bara tå nøgdirnar fara upp upp verandi útflutning til EF, og tá eitt av limalondunum krevur tað. Meirinntøka Sostatt skulu føroyingar i fyrstu atløgu sleppa undan øllum tolli, eisini ti tolli, sum er galdandi fyri åvis fiskasløg i dag. Hetta fer i sjålvum sær at geva Føroyum eina meirinntøku uppå millum 50 tll 150 mill. kr. Men verður innlutningurin av føroysku vøruni hægri enn medaltalid var fyri årini 1985-87, so verður tollur lagdur á fiskin., sum er omanfyri verandi útflutning. Hetta útspæl EF's er føroyska-danska samráð- ingarnevndin sera 6nøgd við, og sigur seg als ikki kunna samráðast við hesum sum grundarlag. -Nevndin hevur kravt av EF at fáa at vita, hvat teir meina við, tá teir tosa um viðbreknar fiskavørur. Hon er ikki nøgd við ta frágreiðing hon hevur fingið higartil, sigur Henrik Smiegelov er dani og arbeiðir á EF- høvudsborgini í Brussel. Hann er við í EF- neyndini, sum samráðist við Føroyar li keldan, ið vísir á, at tað verður áhugavert at síggja, hvat útspæl EF fer at koma við í Keypmanna- havn. Taka hædd fyri framtidini Føroyingar mugu hava eina avtalu, sum tekur hædd fyri framtíðini eisini, og sum tí eisini fevnir um tær meira góðskaðu vørurnar, sum fiskiidnadurin í Føroyum heilt vist fer at framleida i framtidini, tí tær geva samfelagsliga størsta vinningin. -Higartil hevur okkara útflutningurin til EF verið í eini spennitroyggju. Vit hava fyrst og fremst framleitt vørur, sum ikki hava havt so høgan toll, og tað hevur so gjørt, at vit í stóran mun hava latið vera við at framleiða dýrari og meiri góðskaðar vørur. Skulu vit nå til at góðtaka eina skipan, sum fullkomiliga setir fót fyri royndunum at góðska vøruna meira í Føroyum, so er tað sum at fara úr eini spennitroyggju og í eina aðra sigur ein kelda, sum hevur tilknýti til samráðingarnar við EF. EF vildi hava broytingar Tað var annars EF, sum legði upp ul at fáa eina nýggja avtalu við Føroyar. Hetta tí teir uppdagaðu, at Føroyar hava ymsar tollsatsir við ymisk EF- lond, og tí teir mettu tað vera Ólógligt, at Føroyar kunnu útflyta til Dan- markar uttan nakran toll yvirhøvur. Tollskipan okkara vid EF er frå 1974 og tóku føroyskir og danskir myndugleikar undir vid, at verandi tollskipanir eru ov ópraktiskar og ikki nóg góðar. Men hvat víðvíkur útflutninginum til Dan- markar so fekk EF ikki undirtøku fyri tí sjónar- miðinum, tí vit hava havt hesa skipan í ríkinum í fleiri 100 ár. Menn samdust so um at gera eina heilt aðra skipan millum Føroyar og Danmark, og tað varð so eisini grundarlagið undir verandi samráðingum um eina fríhandilsavtalu. Tryggja EF-virkjum eina góða avtalu Og her stendur tað so nú. Tveir av samráðingar- monnum okkara eru Árni Olafson og Trúgvi Johansen. Tá føroyskir blaðmenn vóru í Keyp- mannahavn at tosa um hesar samráðingar møttu teir kendu føroysku listarkvinnuni Anniku Hoydal. Hennara ráð til teir báðar samráðing- rmenninar var, at teir hóvdu at syrgja fyri, at fáa eina góða avtalu og einki annað Keldur í Brussel siga, at tað er ikki so løgid, at EF leggur so hart út við kravinum um, at loft skal véra á innflutninginum fyri serligar góðskaðar fiskavørur. -Tað hvílir djúpt á samráðingarmonnunum hjá EF at tryggja virkjum í EF góðar umstødur gjøgnum eitt nú tilikar avtalur við 3. lond, og helst skulu hesi virki hava onkran fyrimun eisini. Frá føroyskari síðu hevur verið víst á, at fiskavørurnar úr Føroyum skulu gjalda stórar flut- ningsútreiðslur, so tær eru longu verri fyri í kapp- ingini, áðrenn tær koma á marknaðin í EF-londum. Handil mótvegis handli -Vit vilja bara hava EF at skilja, at her er talan um eina avtalu, har tað er handil móti handli. Vit Síða 11 bjóða teimum tollfrælsi fyri allar idnadarvørur, og teir okkum fyri okkara fiskavørur. Fyri at vit kunnu hava ráð at keypa Ææira idnadarvørur, mugu teir geva okkum tollfrælsi fyri okkara fisk. Tað er jú tað einasta vit hava at gjalda við fyri teirra bilar, teirra vaskimaskinur osfr. sigur keldan. Stødan hjá EF í hesum máli er so eitt sindur ødrvisi við tað, at tá tað verður tosað um tollfrælsi, so er tað vanliga ikki galdandi landbrúksvgrur Men í hesum fyri fisk og førinum, har føroyingar bar: fisk at handla við verður mett frá føroyskari og danskari síðu, at EF má góðtaka, at talan er um handil mótvegis handli , íroknað fisk. Hevur sæð svart út fyrr eisini Hvussu sær so stødan veruliga út hjá Føroyum spurdu vit eina keldu í Brussel: -Oftani tá tað sær svart út, so kemur tað kortini uppá pláss. Partarnir noyðast at finna eina ella aðra loysn. Tað var EF- kommisiónin, sum ynskti eina aðra skipan, og hesum hava føroyingar tikið undir við. Men EF hevur nógv hensyn at taka, so tað er torført at finna einfaldar loysnir. Og keldan sigur víðari: -Tað sá heldur ikki so bjart út, tá Føroyar og EF førdu fiskivinnusamråd- ingar i 1977, og sama vid Grønlandi, tå tað tók seg úr EF og skuldi hava eina avtalu. Tá gjørdist úrslitið nógv betri, enn nakar hevði roknað við, so kanska tað fer at koma glið á samráðingarnar hesaferð eisini. jan