leygardagur 23. juni 1990síða 13

Nr. 98 — 23. juni 1990 Lærdu at sita á hestbaki 18 børn millum sjey og 15 ár vóru tey hepnu, sum sluppu við á skeidini, Føroya Ríð- ingafelag skipaði fyri. Men áhugin var størri enn so. Bíðilistin er langur. Tað sigur Jóhild í Dali, sum seinasta vikuskifti hevði 12 børn áskeiði. Seks teirra fara á framhaldsskeið næsta vikuskifti, og tá verð- ur eisini byrjunarskeið fyri seks børnum aftrat. Nøkur av hesum børnum, hava ådur roynt seg å hestbaki og hava sitt egna ross. Men tad var ikki nøkur treyt fyri at luttaka. Nøkur høvdu helduri kki roynt tað áður og læntu sær ross. Jóhild letur væl at børn- unum, so lærunom tey vóru. Timdu væl og gjørdu nakað fyri at læra. Hvi hava slik ridiskeid? - Fyri at bæði ross og fólk skulu hava tað gott, sigur Jóhild. Hon lærdi børnini at sita rætt á rossinum, hvussu tey skulu fara við rossinum, tú, sum setir ferðmarkið! Í | Við rattid er tað HÓVLIGA + hålpa ti, so tad ikki snåvar, at taka brekkur i småum lopum og harvið vera tryggari í fjøllunum. - Tann, sum dugir, hevur stórri stuttleika burturúr at sita á hestbaki, og tað er eisini gott fyri rossið, sigur Jóhild. Hon er fyrsti ríðiinstruk- tørurin i Føroyum. Prógvið fekk hon i vår eftir at hava verið á skeiði av og á í Danmark. randi Børnini vóru lærunom og fingu væl burturúr. Skeiðini verða hildin á ríðibreytini hjá Føroya Ríðingafelag í Havnardali og annars í náttúruni 4 eg 12 børn vóru seinasta vikuskifti á ríðiskeið, og næsta vikuskiftið skulu seks teirra lær meira Føroya Skúlabókagrunnur hevur givið út ,Støddfrødi til HF-felags- lærugrein“. Bókin er 304 blaðsíð- ur og viðger evni sum mongdir og tøl, líkningar og ólíkningar, funksjónir, hagtøl, prosentrokn- ing, renturokning og likindarokn- ing. Hon hevur hópin av dømum og venjingum. Skrivað bókina hevur Pål Jespersen, lærari i støddfrødi i Hoydølum. I august i år kemur ut uppgåvuhefti til „Steddfroði til HF-felagslæru- grein“. Pól Jespersen skrivar í for- mælinum: Í Alisfrødi, sum H.D. Joensen gav út í 1969, sigur hesin djarvi undan gongumaður seg longu heilt frá skúlaárum at hava havt meira enn ein varhuga av, at henda lærugrein, sum honum dámdi so væl, og sum hann fullvæl skilti var fyritreytin fyri øllum fram- burði. vísindagreinin, sum alt tøkni hongur uppii, helst fór at verða ein tann størst: vandin fyri móður- málið Mangan navi sannað hesi bæði seMmni sum eg sjálvur orð hansara. næmingur og lærari í stødd- Sterkast kenslan hava verið. tá ið eg sum próv- sitið kring viøkutidini og su alisfrødi henda frødi og man tekur tíð. og skulu vit gera okkum vónir um at menna málið í Málmenning hesum Ílærugreinum, er verta løroyskun nivist í lærubókunum. At nvia før oysk dømi og eitt nøku lunda liðiligt føroyskt mål, sum næmingarnir vilja kennast við, um enn tað so ikki er fullment, har sum vit annars hava nýtt fremm and dømi og fremmant mål. Henda bók er ein roynd í so máta. Tað dylist ikki, at tungt hoyggj at draga føroyska stødd- tá ið tú ikki ert mål maður, og heimildirnar at leita til eru so fáar Fyri nøkrum árum síðani skrivaðu Kjartan Danielsen og Jákup í Gerðinum stødd- fróði til málsligu deild. Teimum eri eg takksamur, ti við teirra dirvi mentist tað er at skr frødi 1nIPUTIN AJA Má á Farloyvi at skriva Landsskúlafyrisitingin játtaði farloyvi, og Føroya Skúlabókagrunnur = hevur borið útreiðslurnar. Eg meti tað hava sera stóran týdn- ing, at fólk, sum ætla at fara undir slíkt arbeiði, hava høvi at vera burtur úr skúlanum. Vónandi fara fyrisiting og skúlabóka- grunnur at fáa góðar sømd- ir í komandi tíðum at veita lærarum farloyvi og fíggj- arligan stuðul, tí mær tykir, at nógvir starvsfelagar ganga við ætlanum at skriva lærubøkur. Tað tyk- ist nú vera ein vilji til at seta ferð á hetta arbeiði Støddfrødin er amboð Partar av støddfrødini eru sidsøga, aðrar partar kunnu vit best lýsa sum amboð Og amboð er støddfrødin iv sonnum ð eru næstan ikki tey vísindi, sum ikki lagliga støddirød amb Nil don rdur hon sum "mál: isfrødini Y tann hát hevur stoddireðin neytt x stóðið í samfelagnum. og I iðurskifti g lívskor hjá tí einstaka Eitt Hud dómi kunnu vit nevna um Teldan er nú at kalla hvors mans ogn Heiðurin fyri teldurnar eiga samband við figgjan hetta serliga alisfrødin og stødd- frødin. Støddfrødiligi part- urin eru tær skipanir, sum teldurnar virka eftir Sum at telva At læra støddfrødi kann á mangan hátt berast saman við spæl, t.d. at telva. Skali tú læra at telva, eru nakrar grundregjur. tú mást dug y Ti í Í » 5: r skip > skilja. So byrjar telvingin, og teir nógvu meguleik- arnir koma til sjóndar. Nú krevst, at tú hevur hugflog, at tú dugir at kanna teir ymsu møguleik- síggja og arnar, og hevur tú gloymt onk grundreg t.d. hvussu riddarin flytur. ber einki til. Sama er við stødd- froðin:. Fyrst mugu vit læra nakrar erundreg { Le. slikt sum tey, sum undan gingu, hava hildið verið skilagott at gjørt vidtøkur fyri. Á tí stødinum er ikki júst so nógv at:skilja. Tá ið vit so semmi fara at seta saman hesar lutir. veksur støddfrødiligi lær: gning- urin fram. Tá krevst hug- flog eins og í telv ngini, og ikki ber til at ivas! - grund- arlagnum. Kann henda, at tú tá kanst nýta støddfrøb- ina ul at kanna eitthvert fyribrigdi, sum eingin áður hevur kannað, og skuldi staðið í botni, er ikki at falla í fátt, men heldur bíta á kampi. so mikið størri verður from, tå ið k am mið er