hósdagur 2. august 1990síða 10

(2 EF vil hava eina nýggja handils- skipan við Feroyar -sum skal samsvara við teirra politikk á ymsum økjum. Um skipanin skal bera heitið fríhandilsskipan veldst um samráðingarúrslitið. M.a. hetta stendur í teirri samráðingarheimild, sum samrådingarnevnd EF hevur fingið frá EF-Ráðnum. Stóða verður ikki til í hesi heimild, um miðast skal ímóti eini fríhandilsavtalu. Hetta og mangt annað áhugavert stendur í tí notati, sum før- oyska samrådingarnevndin hevur gjórt um samráðingarnar vid EF higartil og latið landsstýrinum. Tað hevur eydnast okkum at fáa eitt eintakið, og nú so nógv verður tosað í Føroyum um, at fólk flest vita ov lítið um, hvat í veruleikanum gongur fyri seg í hesum týdningarmiklu samráðingunum millum Føroyar og EF, fara vit at prenta umrødda notat í heilum líki. Hetta notat varð tó skrivað, áðrenn samráðingar vóru í Bruxelles í juli. Urslitið av teimum samráðingunum kenna vit. Har kom lítið og einki nýtt fram. Nýtt samráðingarumfar verður í september. Samráðingargongdin Eftir at legmaður hevði verið i Brussel 7.-8. mai at greiða umboðnum fyri EF-nevndina og EF-Ráðið frá feroysku po litisku sjónarmiðunum byrj- aðu samráðingarnar á em- bætismannastigi í Brússel 28.-29. mai 1990. Næsta sam ráðingarumfar var í Keyp- mannahavn 21.-22. juni og 3. umfar var í Brússel 18.-20. juli. Í august er EF í summ- arfri. 4. samrådingarumfar verður væntandi 18.-19. sep- tember. Talan hevur verið um at halda seinasta fundar- umfarið í Feroyum, men nær tað verður, er óvist Stevnumið partanna Tá ið EF-Kommissiónin setti gongd á málið í oktober 1988 var endamálið at rætta ein skeivleika: at feroyskar ver ur høvdu ymsan toll í ymsum EF-londum, serstakliga 0-toll i Danmark. Kommissiónin helt tollfrælsið í Danmark vera uttan heimild og helt annars at tað var ótolandi, at tollurin í Bretlandi og Írlandi var annarleiðis enn í restini av EF Steðan hjá donsku stjórn- ini og feroysku myndugleik- unum var tann, at tollfrælsið í Danmark átti at verða varð- veitt, men at stundin helst var komin at broyta 1974- skipanina til okkurt betri. Svarið til Kommissiónina í desember 1988 var tí, at vit ikki kundu góðtaka tað, hon segði um heimildarloysið fyri tollfrælsið í Danmark. Hin- vegin skiltu vit, at ynskiligt kundi verið við eins tolli á føroyskum verum i allum EF og skutu sostatt upp, at ein nýskipan varð gjerd, ið bygdi á, at núverandi tollfrælsi fyri føroyskar verur í Danmark varð útbreitt til at umfata restina av EF Seinni, t.e. í august/sep- tember 1989, varð hetta fer- oyska og danska sjónarmiðið útbygt til eitt uppskot um eina fríhandilsavtalu millum Feroyar, Danmark og EF. Uppklárandi samráðingar Tá høvdu uppklárandi sam- reður á embætismannastigi bent á, at EF-Kommissiónin fyrst og fremst hevði hugsað sær eina »neutrala« loysn, so- leiðis at tollsemdirnar frá 1974 vórðu varðveittar, og at tollfrælsi útflutningurin til Danmarkar (og partvís til Bretlands) varð tryggjaður í óbroyttari negd við tollfríum kvotum. Skuldi nakar bati fá- ast í mun til hetta, so skuldi EF hava fiskakvotur aftur- fyri. Hesum sýttu feroyingar fyri og tí varð frá fer- oysk/danskari síðu skotið upp, at loysnin skuldi vera reint handilspolitisk: Báðir partar skuldu geva hverjum eðrum tollfrælsi fyri so vítt gjerligt allar verur: ídnaðar- verur, landbúnaðarverur og fiskaverur. Samráðingarheimildin hjá EF-Kommissiónini EF-Kommissiónin kom um ársskiftið 1989-90 til ta nið- ursteðu, at skuldi hon sam- ráðast við Damark/Feroyar um eina slíka loysn, kravdi tað eina samráðingarheimild frá Ráðnum. Uppskot til samráðingarheimild varð sent Ráðnum í februar og samtykt í apríl 1990. Í hesi samráðingarheimild tekur EF ikki steðu til, um miðast skal ímóti eini frí handilsavtalu. Teir vilja hava eina nýggja handilsskipan við Feroyar, sum skal sam- svara við politikk teirra á ymsum økjum. Um skipanin skal bera heitið fríhandils- skipan, veldst um samráðing- arúrslitið. Teir taka til eftirtektar, at Feroyar ikki vilja lata fiski- kvotur aftur fyri tollsemdir fyri fiskaverur. Teir ásanna tann týdning fiskaútflutningurin hevur fyri Feroyar, men halda seg kortini ikki kunna geva Fer- oyum óavmarkað tollfrælsi fyri allar fiskaverur Teir vilja vera við at hetta ikki hevði verið í samsvari við fiskivinnupolitikkin ella við handilspolitikkin hjá EF. Í staðin vilja teir bjóða toll- frælsi fyri tær verur, ið fer- oyingar í roynd og veru út- flyta til EF. Fyri fleiri verur tó avmarkað til tær negdir, higartil hava verið innfluttar úr Feroyum (Miðaltalið 1985- 87 + 10%). Fyri sonevndar viðkvæmar verur verður å- sett eitt tollfrítt >kontin gent< ella ein tollfri »kvota«, fyri tær »møguliga við- kvæmu« verurnar verður ásett eitt tollfritt »loft« Munurin millum eitt »kon- tingent« ella eina »kvotu« og eitt »løft« er, at tå id kon tingent kvota er uppbrukt Í 2u rer m i arnar riad va ra ar øgm ur É ANL € Delor Nr. 117 Teir taka til eftirtektar, at føroyingar afturfyri vilja geva teimum tollfrælsi á ídnaðar- og búnaðarverum. Upp undir 1. samráðingar- umfar í mai 1990 legði EF- Kommissiónin fram eitt til- boð um tollviðgerð av fiska- verum. Í hesum tilboði varð tollfrælsið á heilt nógvum týðandi fiskaverum avmark- að við »kvotum« og »loftum«. Feskur botnfiskur varð heilt fríur, burtursæð frá konga- fiski, ið hevði eitt loft. Fryst upsaflak hevði tollfría kvotu, somuleiðis sild, makrelur, laksur og síl. Eitt tollfrítt loft varð ásett fyri annan saltfisk enn tosk. Loft varð ásett fyri royktar verur, fyri rækiur, og kvota fyri nógv viðgjerdar fiskaverur og pilkaðar rækj- ur (kap. 16). Har „aðrar vør- ur< eru nevndar í tollskránni, verður eisini skotið upp, at hava eitt tollfrítt loft. Í skjali l. er yvirlit yvir hetta upp- skot. A fundinum í Brussel í mai varð frá føroysk/danskari síðu harðliga funnist at hes- um tilboði, sum hóast tað kundi sigast at geva fult toll- frælsi fyri føroyskan fiskaút- iutning, sum hann var sam insettur í 1985-8 í, Kortini for SL € ) k I arð } ) xx x ( £ við åvisum undantøk um, har EF veruliga kund progva, at innflutningur ur Årni Olafson er vid i føroysk/donsku samráð- ingarnevndini, sum nu skal gera eina roynd aftrat at koma til eitt úrslit. Tað verður í næsta mánað. Spyrst einki burtur úr tá heldur so verður málið helst tikið upp av nýggjum og helst á politiskum plani Føroyum var til veruligan skada. EF-Kommissiónin helt fast um, at tað var ímóti øllum hennara politikki at gera so. Teir vildu reglu fyri reglu í tollskránni játta tollfrælsi fyri verur, ið feroyingar veru- liga vórðu áhugaðir fyri at útflyta við avmarkingum, har hetta varð mett neyðugt. Frá føroysk/danskari síðu varð gingið við til at royna, um ein líkinda loysn kundi fá- ast við mátanum hjá Kommissiónini. So varð neyðugt hjá Kommissiónini at beta munandi um tilboðið Færri fiskasløg ella verur áttu at vera mettar »vid kvæmar« Nyggja føroyska uppskotið Fyri tær verur, har tollfrælsi rð avmarkað, skuldu loft nytast heldur enn kvotur r Á r eru bí Låg 55 ” > SK i loft gerast so rumlig, at inligar broytingar í fram 2. august 1990