hósdagur 2. august 1990síða 11

Nr. 117 — 2. august 1990 boðnum skuldu rúmast inn- anfyri tey. Fyri verur, har tollurin higaftil hevði forðað útflutningi, máttu aðrar loysnir finnast o.s.fr. Fiskasløg Hvat fiskasløgum viðvíkti bar til at viðganga, at EF- marknaðurin á sild og ma- kreli var vánaligur. Hinvegin taldi feroyska framboðið ógvuliga lítið. Fyri laks og síl mátti ásannast, at EF, eins og vit aðrir hevði eitt >strukturelt problem«, men kortini, okkara partur av framboðnum var lítil. Botn- fiskasleg sum upsa, konga- fisk, longu og blálongu kundu vit ikki góðtaka sum »vidkvom«, ei heldur svart- kjaft. At loft varð sett á toll frælsið fyri saltfisk burtur- sæð frá toski, kundu vit liva við. Meguliga eisini eitt loft á royktum fiski, um tað var sett so hegt, at tað samsvar- aði tervinum (1500 tons). Fyri rækjur, frystar, sóu vit onga rættiliga grund til at áseta loft, men hinvegin væntaðu vit ongan vekstur. Fyri pilkaðar rækjur mátti eitt loft svara til føroysku út- flutningsorkuna. Fyri kap. 16.04. var tað politiskt av stersta týdningi, at óav- markað tollfrælsi fekst fyri tær verur, ið hevdu feroysk- an áhuga. EF sendinevndin lovaði at umhugsa føroysk/donsku sjónarmiðini og at leggja fram eitt nýtt tilboð á fundin- um 18.-20. juli. Onnur viðurskifti Upprunareglur Vit legdu til 1. samráðingar- umfar fram uppskot um yms- ar mátar at mýkja regluna um »fullan uppruna« fyri fer- oyskar fiskavørur. Endaliga uppskotið frá EF um upprunareglur er ikki komið enn. Teirra innanhysis viðgerð hevur vist seg at taka longri tíð enn ætlað. »Frihandilsreglur« EF hevur lagt uppskot fram um nakrar av teimum »Standardtreytum«, ið van- liga finnast i frihandilsavtal- um. Partarnir eru farnir i holt við at viðgera hesar reglur, vit við tí í kvittanum, at jú meira avtalan á henda hátt verður lík eini fríhandilsav- talu í forminum, jú sterkari standa vit í kravi okkara um, at hon eisini verður at líkjast eini fríhandilsavtalu í inni- haldi. Millum hesar stand- ardtreytir kunnu nevnast: Menningartreytir („Development clausex) Partarnir avtala undir hverj- um treytum samvinnan sam- bært fríhandilssáttmálanum PX ——— Framhald av síðu 7 verða erkymlað onkurs- vegna við ringum avleið- ingum fyri heilsuna og virksemið hjá teimum ymsu yrkisgegnunum. Tey flestu tykjast kortini at hava fyri neyðini eina natúrliga javnvág millum hesi fitievnini. Vísinda- fólkini siga, at tað er eyð- sýnt, at hetta er ein partur kann víðkast til onnur sam- starvseki innan fyri karmin á sáttmálanum. Verndartreytir (»safeguard clause«) Reglur um, hvussu partarnir kunnu verja seg ímóti inn- flutningi frá mótpartinum, um tervur er á. Ikki-mannamunur (unn discriminationW) Partarnir åtaka sær ikki at áleggja verum frå mótpart- inum hægri avgjeld v.m. enn av egnari framleiðslu. Kappingarreglur Partarnir skulu fremja fría kapping. — Einkarsela, kappingaravmarkandi avtal- ur millum fyritekur, og al- mennur stuðul, ið avlagar kappingina eru ósambærilig við fríhandilsavtaluna. »Ånti-dumping« Gevur pørtunum loyvi at verja seg ímóti »dumping« av verum frá mótpartinum. Aiment siðalag („Public Morality«) At tryggja, at londini av siða- ligum grundum kunnu av- marka innflutning (demi: fer- oyska rúsdrekkalóggáv an). Samstarvsnevnd (»Joint committea«) Sum vanligt i frihandilsavtal- um skulu partarnir seta niður sínámillum nevnd at fylgja við, hvussu avtalan virkar. Samband við fiski- veiðuavtaluna EF vil tryggja sær, at Fer- oyar halda fram við fiski- veiðuavtaluni eisini eftir at fríhandilsavtalan er komin í gildi. Vit hava mælt til at bíða við hesum spurningi, ið neyv- an hevur veruligan týdning, men er politiskt torferur, inn- til sjálvt innihaldið í frí- handilsavtaluni er komið longur áleið. Útlit Á fundinum 18.-20. juli kann sum nevnt roknast við, at EF fer at leggja fram nýtt uppskot til tollviðgerð av fiskaverum. Í hvenn mun viðmerkingar okkara verða fylgdar er ilt at meta um. Vit kunnu gera okkara við- merkingar um, hvat av hesum kann góðtakast, hvat avgjert ikki kann góðtakast, og hvat vit kunnu samráðast víðari um. Kommissiónin hevur lovað at leggja fram meira fullfíggjað uppskot sum =standardtreytirÉ." Upprunareglurnar koma helst til umrødu, men kunnu ikki verða liðugt avgreiddar tann 18.-20. juli. av eini sera viðkvæmari stýrisskipan í likaminum. Plantuoljur Summi vilja vera við, at seinastu eldirnar eru fólk byrjað at eta meira av omega-6 fitisýrum, serliga tey seinastu tíggjuárini, tá ið byrjað varð at nýta reinsaða korn-olju og að- rar plantuoljur sum fødi — oljur, sum innihalda stór- tíðindablaðið Síða 11 EF-tilboð. Viðkvom fiskasløg. Feskt ella ísað. Heilur — „ fiskur Flak Annað Síl Q 330 N O Laksur Q 1284 Q 40 (0 Sild (16/6-14/2) Q 1247 X (0) Makrelur (16/6-14/2) Q 2644 X (0) Kongafiskur C 465 X (0) Upsi (0) X (0) Longa og blálonga (0) X (0) Svartkjaftur (0) X (6 Rækjur N i Ymsastaðni i tollskránni er ein regla, ið eitur „Aðrar vørur«, ið umfata tær verur (ella tey fiskasleg), ið ikki eru nevnd við navni í við- komandi parti av tollskránni. Oftast hevur EF sett eitt tollfrítt loft (stundum kvotu) fyri slíkar >Aðrar vørur«. Eitt (X) merkir, at viðkomandi fiskaslag, saman við eðrum, er umfatað av lofti ella kvotu fyri »adrar vørur«. Q = Kvota í tonsum C = Loft í tonsum O = Tollfrælsi N = Einki tilboð EF-tilboðið. Viðkvom fiskasleg. Fryst. Heilur — „fiskur Flak Annað Síl Q 149 N N Laksur Q 1241 N N Sild (16/6-14/2) N N N Makrelur (16/6-14/2) (0) (0) X Kongafiskur C 307 C 3975 N Upsi N Q 19208 C 607 Longa og bláionga O C 515 X Svartkjaftur (0) X C 1314 Rækjur C 6676 Q = Kvota i tonsum C = Loft i tonsum O = Tollfrælsi N = Einki tilboð EF-tilboðið. Viðkvom fiskasløg. Annað enn feskt, ísað og fryst. Flak, Royktur TurkaðSaitaður, men turkað fiskur fiskur, ikki turkaður ella eisini Síl X C 14 N X Laksur (0) C 58 N N Sild (16/6-14/2) X (0) N N Makrelur (16/6-14/2) X N N X Kongafiskur X X N X Upsi X X N X Longa og blålonga X X N X Svartkjaftur X — XON X Q = Kvota i tonsum C = Loft i tonsum O = Tollfrælsi N = Einki tilboð ar negdir av omega-6. Vís- indamenninir siga, at hetta hevur erkymlað javnvágina millum omega-3 og omega-6. Bett kann verða um hetta við broyttari fødi. Ein serlig kanning er td. sett í gongd av, hvussu fitið broytir samansetingina av evnum í hjartavoddin- um, maganum og heilang um. Niðursteðan vísir á, at fitið hevur lítla ávirkan á heilan, men nógv sterri á hjartað og magan. Tol móti strongd Kanningar eru eisini sett- ar í verk av tí týdningi omega-3 hevur fyri tolið hjá fólki mótvegis strongd. Royndardjør verða ald við trimum sløg- um av fóðri. Eitt inniheld- ur 10% lýsi, annað 10% játtað. heiminum. 100 Tórshavn innan 13.08.1990. stovuni. smer og tað triðja 10% plantuolju. Djórini, sum fingu lýsi, vístu nógv sterri tol móti strongd enn onnur djór. Tey, sum fingu kornolju, toldu minst. Tolsemið mótvegis strongd minkar við aldr- inum og tann samanset- ing av evnum, funnin verður í hjartaveddum hjá fólkum, sum doyggja knappliga orsakað av hjartatilburði, tykist vera tann sama sum hjá roynd- ardjórum, har javnvágin millum omega-3 og omega-6 vísti seg at vera altavgerandi. Vísindafólk- ini siga, at tann stóri spurningurin er, um vit við at broyta feðið, kunnu ávirka hesa viðbreknu javnvág. Hesin spurning- ur verður knýttur at fleiri ymiskum trupulleikum innan læknavísindini, t.d. virksemini hjá heilanum og andligari heilsu yvir- hevur. Tí halda vísinda- menninir hetta vera eitt sera áhugavert gransking- arøki. Tað, sum nú stend- ur greitt er, at negdirnar av hesum evnum og javn- vágin millum tey er alt- umráðandi fyri heilsustød- ið. Mett verður, at niður- steðurnar kunnu hava al- stóran týdning fyri eftir- spurningin eftir fiski. Nógv bendir á, at tess sterri fatan fólk fáa av spurningunum um fisk sum heilsukost, fer eftir- spurningurin eftir fiska- verum at vaksa og harvið prísurin fyri fiskaverur- nar. Ræðast dálkingar- vandan Hóast nógvir amerikanar- Stuðulspedagogur Sekt verður eftir stuðulspedagogi fyri- bils í 1 ár til 5 ára gamalt barn á Skála- fjørdinum, treytað av at starvið verður Tann, ið sett/ur verður, skal arbeiða 40 tímar um vikuna lutvíst á dagrøktar- heiminum, har barnið. er og lutvíst í Tá uppgávan hjá tí, ið settur verður, í stóran mun verður at eygleiða og veg- leiða í samstarv við dagrøktarskipanina og onnur serkøn, verður umsøkjari við pedagogiskari útbúgving tíkin framum. Lenin verður smbrt. galdandi sáttmála hjá avvarðandi yrkisfelag. Umsóknir skulu sendast til: Almannastovuna postsmogu 196 Nærri upplýsingar um starvið fáast frá Tommy Petersen, tlf. 15480 á Almanna- ar hava hug at eta fisk, ræðast teir dálkingar- vandan og tí lata teir vera at keypa fiskaverur. Fiskivinnutjóðirnar í N- atlantshavinum mugu gera sterri arbeiði fyri at kunna heimin um at teirra fiskur kemur úr køldum og ódálkaðum 'sjógvi. Nógv sterri vandi er við alifiskinum, soleiðis at her ber neyvan til at gera eina væl eydnaða kampanju fyri alifiski sum heilsu- kosti. Óttin fyri dálkaðum fiski verður sterri, ikki minst í USA, har dálking- in av havumhvervinum er ómetaliga stór. Ein av lut- takarunum á ráðstevnuni í Washington, íslending- urin dr. Sigmundur Guð- bjarnarson spyr um ikki er uppá tíðina at selja fisk úr tí ódálkaða havinum kring Ísland og Feroyar sum eitt serligt slag av heilsukosti. Fiskurin kem- ur úr ódálkaðum sjógvi, har samansetingin av evn- um er sera positiv. Saman- setingin av hesum evnum annars er treytað av um- hvervi og hitastiginum í sjónum. Gransking hevur stóran praktiskan týdn- ing fyri marknaðarfering av n-atlantiskum fiski, sigur dr. Sigmundur og hann kann lætt gerast ein eftirspurdur og dýrur matur, serliga um lyst verður við honum sum heilsufeði frá teimum keldu ódálkaðu havleiðun- um undir Feroyum og Ís- landi. etj.- (Kelda: Morgunblaðið;