hósdagur 2. august 1990síða 17

Nr. 117 — 2. august 1990 = 18 Et ld ingina í Norðstrey mi, tc fyri Í tíðarætlanirna n he V ið al verða ðug við arbeiði SÍ verður álitið handað land tta tíð Roktarhe S gingin Sándoynni um samtvKkt v yefti Skip 1 r fari 1 V £ 1 liðug um trý ár Farið verður skjótt undir dagheim á Berjabrekku til Andveikraverndina Nevndin, sum landsstýrið setti í 1986 at kanna møguleil av almannaverk er liðug við arbeiði sítt og vur handað Landsstýrið setti í 198 gera álit um flutningsskipan fyri brek- að. Nevndin hevur handað landsstýrið fer í næstu framtíð at taka steðu í málinum. Arbeiðsbólkurin hevur endurskoðað útbúgvingarviðurskiftini hjáheima- hjálparunum. Hetta arbeiðið er nú lið- ugt og útbúgvingin verður í framtíðini eftir nýggju skipanini. Lenarviðurskiftini hjá heimahjálpar- unum, sum í longri tíð hava verið ógreið og til viðgerðar í samráðingum ímillum landsstýrið og Heimahjálparafelagið/ Feroya Arbeiðarafelag, eru nú avgreidd. Nýggjur sáttmáli kemur í gildi í sep- tember 1990. álitið og 15. Heilsumál Tað hevur verið svárt fyri heilsuverkið at skula spara eini 15% í rakstrinum aft- urímóti i fjør. Tó sær út til, at hetta fer at eydnast. Sjúklingarnir hava ikki liðið stórvegis undir tí, og eigur starvsfólkið tekk fyri, at so er. Nýggja ambulatoriið er tikið í nýtslu, og sær tað út til at fara at virka væl. Tað verða eisini munandi færri seingjardag- ar á sjúkrahúsinum. Arbeitt hevur verið við at rationali- sera og broyta arbeiðsgongd o.a. soleið- is, at sum minst av tíð og arbeiðsmegi fer til spillis. Hetta hevur partvíst eydn- ast, men hildið verður fram við at ar- beiða við hesum, soleiðis at vit kunnu hava eitt so gott heilsuverk sum til ber fyri so rímuligar upphæddir sum gjer- ligt. Sjúkrahúsverkið Sjúkrahúsverkið var tað eki av teimum stóru, sum álagt varð at spara mest. Alt bendir á, at sjúkrahúsverkið fer at halda fíggjarætlanina. Tá ið havt verður í huga, at sjúkrahús- verkið er eitt tað viðkvæmasta ekið, har Si í ikral kið er besta lemið um, at sparif i Tad er ikki ætlan landsstyrisins at para enn meira innan sjúkrahúsverkið Men arbeiðið við at rationalisera og effektivisera innan hetta ekið heldur fram. Tá ið so nógv verður spart, er neyðugt, at steðugt eftirlit er við tí lækkaðu fíggingini, so at tað verður nýtt til frama fyri sjúklingarnar Landsstýrið hevur tí gjert eina ar- beiðsætlan fyri at tryggja ein rakstur, sum ber seg. Fyritreytin fyri arbeidsætl- inini er, at samlaða diagnostiska og við- erðarliga orkan í sjúkrahúsverkinum er ein eind Í hesi arbeiðsætlan er sett á stovn ein atiónsnevnd innan heiliráð og ein nnan skurðviðgerð. Í hverji visitatións- nevnd er ein lækni frá hverjum sjúkra- húsi, ein kommunulækni og ein limur frá sjúkrahússtjóranum. Visitatiónsnevnd- in hevur sum setning at finna ein skila- góðan hátt at býta sjúklingarnar millum sjúkrahúsini, eisini Ríkishospitalið, at gera avtalur um ráðgevaraskipanir, at samskipa tólinnkeyp og at meta um nýggjar viðgerðarætlanir. Visitatións- nevndirnar eru so smátt farnar til verka. Arbeiðsætlan landsstýrisins setur sum treyt, at í framtíðar ráðlegging um útbyggingar av sjúkrahúsverkinum verður Landssjúkrahúsið centralsjúkra- húsið, sum skal mennast sum slíkt og taka sær av sergreindum uppgávum. Hini sjúkrahúsini eru blandað sjúkra- hús, sum taka sær av akuttum sjúk- lingum frá heimliga økinum. Lagt skal verða afturat, at virksemið hjá teim báðum smærru sjúkrahúsunum verður ikki minkað. Landsstýrið hevur eisini ætlan um, fyri at minka um seingjardagarnar, at menna tað ambulanta virksemið. Til ambulant virksemi eru fleiri serlæknar neyðugir, enn teir vit hava í dag. Hesir kunnu útvegast og tó ikki kosta meir, um vit umskipa ell núverandi 1. hjálpar- læknasterv til yvirlæknasterv. Tær núverandi sjúkrahúsútbyggiætl- anirnar hava sín uppruna í einum ráð- leggingararbeiði, ið var gjert fyrst í 80'unum. Tá ið fortreytirnar í dag ikki eru tær somu, fer landsstýrið at steðga byggingini fyribils, soleiðis at meguleiki verður at endurskoða allar ætlanir um sjúkrahúsbygging. 16. Arbeiðsmarknaðarmál Við tí búskaparligu steðu, samfelagið er komið í, er tað ikki so legið, at samskift- ið hevurverið nógv millum landsstýrið og partarnar á arbeiðsmarknaðinum. Samgongan setti sær fyri at avtaka lóggávuna um at prístalsviðgera lenir. Høvid var gott at práta undir tinghúsinum aftaná tingfundin. Her eru løgtingsmadurin Henrik Old og presturin Torkil Beder Hetta varð galdandi frá 1. apríl 1990. Lóg um vinnusteðg er eisini samtykt. Lógaruppskot er somuleiðis gjørt um at seta arbeiðsrætt á stovn. Í semjuni, sum gjerd varð milum legmann og um- boð fyri fakfelog hin 25. apríl 1990, fingu partarnir á arbeiðsmarknaðinum freist til ávikavist 1. september 1990 og 1. mai 1991 at vera lidnir við avtalaða skipan um víðkaðan gerðarrætt/arbeiðs- rætt, sum skal hava tilknýti til sáttmál- arnar. Landsstýrið bíðar sostatt eftir hesum arbeiði, og kemur ikki við nekr- um uppskoti, meðan samráðingarnar fara fram. Í somu semju frá 25. apríl 1990 var eisini avtalað, at ein arbeiðsbólkur skuldi verða settur at gera uppskot til skipaða útbúgving av arbeiðsfólki. Við kunngerð hevur landsstýrið sett eitt arbeiðsmarknaðarráð, sum kann taka ell mál til viðgerðar, sum hava við steðuna á arbeiðsmarknaðinum at gera. Ráðið skal í minsta lagi hava ein fund hvenn ársfjórðing at viðgera gongdina á arbeiðsmarknaðinum. Landsstýrið hevur valt formann fyri ráðið og felegini hava annars fingið áheitan um at tilnevna sínar limir. Arbeitt verður við at gera nýggja yrkisútbúgvingarlóg og er nevnd sett at gera uppskot til broytingar í núverandi lærlingalóg. Ætlanin er at leggja lógar- uppskotið fyri tingið í hesi tingsetu. Lógin um samhaldsfastan arbeiðs- marknaðareftirlenargrunn er útsett til 1. januar 1991. Sambært avtalu i sam- gonguskjalinum verður búskaparliga ávirkanin av hesi skipan kannað og meguleikarnir fyri eðrum pensiónsskip- anum lýstir. Stersta vandamál við minkandi virk- seminum, sum gjerdist ein fylgja av tí ov stóra virkseminum frammanundan, er arbeiðsloysi. Hóast búskaparligu tálmingina hava vit enn ikki havt tað stóra arbeiðsloysið, men nakað hevur víst seg at verið serliga um vetrarhálv- árið. Nekur nágreinilig uppgerð finnst ikki og nekur skipað arbeiðsávísing er heldur ikki. Í áður nevndu fundarfrágreiðing frá 25. apríl 1990 vóru eisini arbeiðsávísing og arbeiðsloysistrygging umredd, og er ætlanin at partarnir á arbeiðsmarknað- inum gera kanningar av hesum viður- skiftum. Landsstýrisins politikkur er annars at minka um arbeiðsloysi við at skapa um- steður fyri ektum arbeiðsmeguleikum. Í hesum viðfangi er vert at nevna tað nevndararbeiðið, sum gjert er til tess at kanna meguleikan fyri at lækka lenir og skatt til frama fyri framleiðsluna í sam- felagnum. Hetta verður gjellari umrett undir skattamálum. 17. Íbúðamál Minkandi virksemið í landinum hevur havt við sær, at húsa- og grundstykkja- prísir eru farnir niður, og at heldur minni verður bygt. Landsstýrið hevur givið Húsaláns- grunninum loyvi til at taka lán og har- við ekja um sítt fíggingarferi. Láns- treytirnar hjá grunninum eru eisini broyttar. Meguleikar verða helst skjótt fyri, at vanlig sethúsafígging verður nektað av lánum frá Sparikassa og Húsalánsgrunninum. 18. Kommunumål Tað minkandi virksemið hevur eisini havt sína ávirkan á kommunurnar. Tær hava færri arbeiði í gongd; men eru ann- ars við í samlaðu íleguætlanini uppá 550 mió. kr. árliga. Landsstýrið arbeiðir framhaldandi við at leggja ymisk málseki út til kommun- urnar ella samtak av kommunum. Nevn- ast kunnu målsøki, sum almannamål, byggi- og brunamál, umhvervismál o.a. Landstýrið hevur havt samráðingar við Kommunekredit um uppafturteku av lånveitingum til føroyskar kommun- ur uttan statsveðhald. Hesar samráð- ingar eru ikki lidnar enn. 19. Umhvervismál Arbeiðið við at gera umhvervisverndar- lógina meira tíðarhóskandi heldur fram, men tað hevur víst seg, at hetta arbeiðið er truplari enn av fyrstani tíð hildið. Kommunurnar eru við í hesum arbeiði. Skipanin við bilvraksgrunni er um at verða sett í verk, og ætlanin er, at eftir hesi skipan kann tann, sum eigur eitt bilvrak, lata hetta til Interkommunala Renovatións Felagið ella kommunalu Orku- og Brennisteðina í Tórshavn ella fyritøkuna »Bilupphøgg« i Tórshavn. Tá hetta verður gjert, fær eigarin kr. 1.000 í hondina og viðkomandi fyritøka kr. 500 fyri ómakin. Sum frálíður fer hetta uttan iva at beta munandi um umhvørv- ið um alt landið. Umsitingin av umhvervisvernd er nú undir samskiftisdeildini í Tinganesi, sum annars hevur við teknilig tiltek at gera. Landsstýrið hevur góðkent virksemið hjá felagnum ROY/IRF, sum er ein fe- lagsskapur millum IRF og privatmann. Endamálið er at skapa góðar umsteður fyri at viðgera spillolju til gagns fyri umhvervið og helst eisini fyri orkutil feingið í Føroyum. Landsstýrið hevur givið nekur loyvi sambært kap. 5 í umhvervisverndar- Framhald á síðu 18