hósdagur 4. oktober 1990síða 11

bæði hjá týska samveldis- tinginum og annars ellum teimum eysturtýskarum, sum á ein ella annan hátt hava verið við í arbeiðin- um hjá hesum óhugnaliga felagsskapi. Stasi hevur skrásett ikki færri enn 4 mill. eysturtýskarar við øllum hugsandi upplýsingum. Triði hver eysturtýskari hevur arbeitt fyri Stasi, verður mett, og stóri spurningurin er nú, i hvenn mun skulu hesi Stasifólk revsast. Hetta verður so upp til týska samveldistingið at av- gera, men eingini ivi um, at við síðuna av tí hótt- andi arbeiðsloysinum fer hesin spurningurin at verða tann mest álvar- sami í einum sameindum Týskalandi Lukkuynski Flestu útlendsku við- merkingarnar til samein- ingina bera lukkuynski til Týskaland setin Mitterand segði við Franski for- týska sjónvarpið samein- ingarkveldið, at einki er meira náttúrligt enn at týskarar sum eitt fólk eis- ini eru eitt ríki. Samein- ingin og menningin av Europa fara at hond í hond við sameining og menning Týskalands, segði hann. Tað eru tó teir týskarar, sum halda, at sameiningin er gingin ov skjótt. Hon er í veruleikanum ein so stór broyting fyri vanliga eysturtýskaran, at tað hevði verið betur fyri hann og eisini fyri vestur- týskarar, um henda sam- eining tók nakað longri tíð og at øll vóru betur fyri- reikað til hesa gongd. Men nú er Týskaland so sameint. Í grannalondun- um sita eisini fólk, sum kenna á sær eina vissa ræðslu. Tey hava ikki gloymt, at tað vóru týsk- arar, sum settu eld á Europa bæði í 1914 og í 1939. Er veruliga megu- leiki fyri, at týskarar í ein- um framtíðar stórveldi fara at endurtaka hend- ingarnar frá 1914 og 1939, spyrja tey. Flestu politisku eygleið- ganga arar eru tó á einum máli um, at hesin ótti er uttan hald í veruleikanum, tí viðurskiftini í heiminum og ikki minst i Týskalar di eru nógv broytt. Tvertur- ímóti fer eitt sterkt 1 yskaland at vera loko motivid, dynamoin, sum fer at draga restina av Europa við sær Uttan eitt búskaparliga sterkt Týskaland verður ikki gjørligt at menna tey tilafturskomnu londini í Eystureuropa. Tað er so sanniliga brúk fyri Týska- landi, siga hesir eygleiðar- ar. Stórveldi og hvat so! Ein annar spurningur, sum stingur seg upp nú tíðindablaðið eftir sameiningina er hvussu leiklut Týskaland sum fólkarík- storan asta og búskaparliga sterkasta landið í Europa skal hava í altjóða saman- hangi. Er tað rætt, at Týskaland ikki skal vera limur av trygdarráðnum hjá ST, tá bæði Frakland og Bretiand eru tað! Hetta er bert ein av teim- um spurningum, sum fara frammi í kjakinum nú aftan á at Týskaland er at vera vorðið sameint Er 3 oktober ein merkisdagur týskari søgu, so fer tann 2. de- sember ikki at hava minni týdning, tí henda dagin skulu týskarar fyri fyrstu ferð til val í einum sam- eindum Týskalandi. Kohl, leiðarin hjá teimum kon- vunnið sær nógv viðhaldsfólk, nú hann hevur skundað igjøgnum eina so skjóta sameining servativu, hevur Eisiin hevur hann nú ein Lothar de Maiziére við sína lið um framt sín liberala sam gongufelaga Dieter Gencher Hinumegin stendur tann stóri týski javnaðar flokkurin undir leiðslu ax tí sera litríka og væltal- andi politikaranum Oskar Lafontaine. Hann fer at fáa eina sera torfera upp- gávu at fella konserva- tiva-liberala stýrið, sum hevur sitið við róðrið í meira enn 8 ár. Men týski javnaðarflokkurin heldur seg eisini hava nógv gott at vísa á, at tað í veruleik- anum er ein teirra, Willy Brandt, sum ruddaði slóð fyri einum sameindum Týskalandi. Men gerandisdagurin er so komin aftur til Týska- land. Flestu týskarar fara nú at merkja á sínum kroppi fyri ikki at siga á sínum pengapungi, hvat tað vil siga, at sameina tvey so ymisk lond. Tað fara helst at ganga 10 ár, áðrenn tað eydnast at rokka málinum: at allir týskarar skulu hava somu møguleikar og eitt livi- stødi, sum er tað hægsta í Europa. Stóðugt fleiri nazistar í Týskalandi Talið av hegraekstrem- istum í Týskalandi er síðani 1987. Hetta er ein av sannroyndunum, nú bæði tysku iondini eru vorðin sameind. Um somu tíð, sum talið á vaksið nógv vidgongdum høgra veksur, so minkar talið á teimum sinnaðum víðgongdu á vinstra- vonginum, stendur í ársfrágreiðingini hjá týska trygdarpoliti num, Verfassungs schu 4 Hesi bædi seinastu árini, har frælsid er komið til Eystur europa, er talið á skrá- settum kegraekstrem- istum vaksið úr 27.000 í 1987 til 38.000 í 1989 Um somu tíð er talið á vinstrahallum, sum eru skrásett í arkivinum hjá trygdarløgregluni, farið úr 62.000 niður á 41.000. Nýggi felagsskapur- in á hegravonginum er „Deutschen Volks- union< undir leiðslu av Dr. Frey. Hóast henda rersla sigur, at hon fer at halda seg til demo- kratiskar reglur, so sig- ur trygdartænastan, at Dr. Frey og hansara nationalistar stríðast í- móti grundleggjandi demokratisku reglun um. Í mun til nýnazistar nar, sum stríðast fyri einum sterkum týsk- um hernaðarstati, so vilja nationalistarnir ha hava eitt folkadikta tur, har åhugamålini hjå fjøldini koma fran um frælsið hjá ti ein staka Dr. Frey er ein av teimum, sum roynir at progva, at tað er søgu- reingjan, tað, sum sagt verður og skrivað um leiklutin hjá Týska landi undir seinna heimsbardaga Flokkur hansara var við í seinasta valinum til Europatingið og fekk næstan 500.000 atkveður ella 1,6 men tað var ov lítið til at koma inn. Men kanska tað fer at eydn- ast honum næstu ferð, tá bæði týsku londini eru sameind Hann hevur longu skipað fvri valbólki saman við hin- um hegravenda flokk- inum National Partei Deutchland, NPD