hósdagur 4. oktober 1990síða 10

- - Síða 10 Í Nr. 153 — 4. oktober 1990 ÉT Tyskland eitt stor- veldi I Europa kundu tyskarar nå ina ta Størstu gm eitingl Í Ey € I sum av vara tok dik á seg fyrra árið Eitt tað mest sjónska tekinið um eitt Europa, varð tikin sundurbytt Berlinmururin, nidur og fyrsta og mest gerandi stigið varð tikið moti Tysklandid. einum sameindun Hýrurin var góður á 80 milliónum týskarum týskveldið, tá V arð vundið á stong við Brand nidnatt felagstýska flaggið enburger Tor í Berlin og týski tjóðarsangurin »Deutchland, Deutchland úber alles varð sung- 1n Eysturtýskaland strikad av landakortinum Við sameiningini er Eysturtýskaland ikki til longur. Tað er sega, og fyri mong sega, sum skal gloymast. Eitt sameint Týskaland broytir landa- kortið í Europa. Brádliga er Týskaland fólkaríkasta landið í Europa við uml 80 mill. íbúgvum. Tað er eitt stórveldi í Europa, og ikki minst eitt búskapar- ligt stórveldi. Til staðar undir tí søgu- liga hátíðarhaldinum i Berlin í gjár vóru fremstu leiðarar og kendastu and- lit í týskum politikki eftir Har Hel- muth Kohl, sum nú verður kríggið vóru fyrsti samveldiskanslarin sameindum Tyskalandi, í hvussu er til 1 einum valið tann 2. desember, har var uttanríkisráðharr- fráfarni eysturtýski leiðarin, sum in, lorsetin og nú verður varakanslari í einum sameindum Týska- landi. Og ikki at gloyma so var fyrrverandi sam- Willi Brandt, eisini til staðar Tað er ikki minst honum veldiskanslarin, fyri at takka, at Týska- land í dag er sameint. Tað er við hansara politikki eftir kríggið, at tað hevur eydnast at rekka so langt sum til eina sameining. Kohl hevur so tikið um endan, har Brandt slepti og hevur nú fullført sam- einingina. Stórt arbeiðsloysi Tað er við eitt sindur av blandaðum kenslum, at bæði týsku londini gerast eitt ríki. Hóast mangir eysturtýskarar hava glett seg til sameiningina, er tað ein sannroynd, at tað fer at taka tíð at rekka sama livistødi sum í rest- ini av Týskalandi. Eystur- týskarar eru ikki vanir við arbeiðsloysi og hjá teim- ikki sosiala um hevur heldur skortað uppá trygd. Nú teir skulu til at vera partur av tí týska marknaðarbúskapinum er greitt, at arbeiðsloysi fer at ekjast við rakettferð Ein stórur partur av fyri tekunum í av Týskalandi eystara parti tara at verða stongdar, tí tær eru ov órationellar, dálka ov nógv og lúka ikki krevini til trygdina hjá arbeiðs- fólkinum. Tað verður ein sonn kollvelting fyri flestu »eysturtyskarar« at ger- ast partur av einum stór týsklandi. Men hetta, sum teir mest av tað var ynsktu øllum: at sleppa undan kommunismunnar oki og ófrælsi. Teir ynsktu at fáa frælsi og demokrati at vera eitt fólk og eitt saman við restini av Týskalandi. Og tað er hetta, sum nu er Men søgan kundi verið ødrvisi, veruleiki eingin ivi um, at tilvildin hevði verið ein onnur. Tað var um bert nevniliga ætlanin hjá tá verandi eysturtýska eina ræðisharranum, Honneck- er, at brúka hermegi móti teimum mótmælandi fólk- unum í getunum, ið kravdu frælsi og krati og sameining a Týskalandi. Hetta kundi havt eydnast honum og hevdu vit tá uttan iva ver demo- ið vitni til eitt blóðbað meinlikt tí á Himmal- friðartorginur Peking har fridarligu mótmælis gongurnar vørðu knústar við harðari hond er lítil ivi u at hesun kunnu tyskarar í dag fy ein stóran pa ikka jettiska 1041 Gorbat X i framskygni É ælvil moti frælsiskreft Eystureuropa | ómetaligan tydning Tøkk til Gorbatjov Í rødu síni til tyska fólkið sameiningardagin takkadi Kohl eisini Gorbatjov fyri sin leiklut Hann visti i rødu sini å, at tad må vera eindømi i søguni, at samemingin av n undir so hevur ringid so friðarliga fyri seg. Her var av sonnum seinna heimsbardaga tryggjaðu at Vestur- týskaland og alt Berlin ikki fullu í hendurnar á kommunistunum. Kohl sendi eisini eina serliga tekk til reformrørslurnar í Mið-, Eystur- og Suður- europa og tað serliga í Ungarn, sum læt fyrstu flóttafólkini fara av land- inum. Tað vóru hesi, sum í veruleikanum Múrin. Og settu hol í síðani til frælsisrerslurnar í Pólandi og Tjekkoslovakia, sum birtu nýtt lív og dirvi eysturtyskararnar Lært av søguni Kohl nam eisini vid sorg leil 3 ndir r ttir (in Undir og efitr seinna heimsbardaga 1 Hann segði, at hetta mátt IKKI endurtaKast og 1 VI VSt Íkið t læ Og På x 1 Kar IK. I € iðskap sla við grannarnar eitt og tað sama. Kohl lovaði í reðu síni stórar broytingar í tí part- inum av Týskalandi, sum var Eysturtýskaland. Men hann legði afturat, at hetta hendir ikki eftir ein- um degi, nú eysturtýskar- ar og land teirra hava ver- ið undir kommunistiskum diktaturi ar meira enn 40 Eg veit væl, at tað mong menniskju í sum kenna við lotu, gleðast saman vid okkum eru heiminum okkum hesa sum Tey skulu vita, at Týska- land er okkara móðurland men eitt sameint Europa er okkara framtíð, segði týski samveldiskanslarin. Tað er óvanligt, at eitt land vrakar sína segu, men eins óvanligt og var tað, at bæði týsku londini vóru sundurskild, segði forset- in í Eysturtýskalandi, Lothar de Maiziére, í síni seinastu reðu, áðrenn hann tók sæti í týska sam- veldistinginum. ónáttúrligt Stasi Fyri eysturtýskaran fer sameiningin at merkjast í mangar mátar. Nú kann hann frítt ferðast í Týska- } landi, hann hevur nú aftur hevi at vera saman við ætt og kenningum, sum hann ikki hevur sæð síð- ani seinna heimsbardaga. Eysturtýski herurin er ikki til longur og heldur nógv hataða trygdarpolitiið Stasi kki tað Men júst spurningurin um Stasi fer uttan iva at elva til nógv hevuðbrýggj ||