leygardagur 13. oktober 1990síða 9

- Eingin skal kenna seg raktan í Málteiginum. Hann er ikki ætlaður at seta niður á fólk. Bara um talan er um rós, nevni eg kelduna. Tað munar best, um tú ert tolin, sigur Svenning Tausen. Hóast dómi um mál- vánaliga skriv- ing í bløðum, útvarpi og sjónvarpi, er grundarlag- ið undir tí, sum verður vidgjørt í Málteiginum hjá Svenningi Tausen, so ger hann sær ómak og broytir umstødurnar, so tilfar frá einum fólki, sum hann nýtir sum dómi, ikki skal kenna seg aftur. villur og LÆTT OG LIVANDI Hetta sigur Svenning Tausen, varaskúlastjóri í Eysturskúlanum, rithøv- undur og limur í Mål- nevndini, sum er serstak- liga greiður og góður í ráðum, tá ið tað snýr seg um ai gera tað føroyska málið livandi og læti. Málteigin hevur Svenn- ing Tausen skrivað í Sos- ialinum í vetrarhálvuni síðani 1982. Næsta leygardag verð- ur Málteigurin aftur at lesa í Sosialinum. Svenning Tausen gav út fyrstu bókina "Orð um orð" í 1984, sum í inni- haldi vóru greinir, ið høvdu staðið undir "Mál- teiginum" í Sosialinum frá 1982. Um stutta tíð kemur næsta bókin út, sum hevur fingið heitið: "Orð um orð II." Svenning Tausen: - Við hvørt haldi eg, at tað er vónleyst at skriva Málteigin, men t.d. eru nógv donsk orð farin úr málinum, og ti skúlu vit takka Utarpinum fyri. Tað munar, tá ið sært, at fólk aka tir if, sum hava iisið og 13. oktober 1990 BRÚKA TALUMÁL Hóast nógv verður gjørt fyri at fáa fólk at vanda sær um málið, so noyðast vit at ásanna, at tað ikki 29 OS viku- SKITTIO' at sita undir sæst so væl aftur i fjøl- midlunum. Hvat skulu blaðfólk og tidindafélk annars gera, fyri at broyta hesa gongd? - Eg haldi, at tad ber til at leita aftur í góða, gamla talumálið, og nýta tey orð, sum vit eiga. Tú skalt siga frá tí, sum tú ætlar at lýsa við vanlig- um góðum føroyskum orðum. Vit hava ongan annan møguleika, men skuldi tað heldur ikki verið so trupult. - Síðani blaðfólk fóru at nýta telduútgerð eru viðurskiftini ikki batnað- heldur øvugt. Tað skilji eg væl, tí umstødurnar hjá hesum fólkum eru so vánaligar. Arbeitt verður við so miklari ferð, at tað helst íkki eru stundir at sita og vanda sær um hvort orð. Hevur tm eit um, hvussu fjølmiðlarnir kundu vent hesi gongd -Tað hevur stóran týdning fyri mál okkara, at okkurt munagott verð- ur gjørt - td. kundu blødini og fjølmiðlarnir sett målsligan rådgeva, ella bara havt ein at vent sær til vidvikjandi mål- sligum spurningum. rn ol up] KO LANDS- UPPGAVA Landið rindar til so mangt, so hví ikki lata málsligan ráðgeva koma undir somu skipan. Tað átti at verið ein lands- uppgáva at geva føroyska málinum so góðar sømd- ir, sum gjørligt. Sæst vånaligi málburð- urin i fjólmiðlunum aft- ur í skúlanum? - Ja, tað sæst serliga í teimum eldru skúla- flokkunum, td. i 10 flokki. Næmingarnir eru nú farnir at lesa blødini og lurta eftir tíðindum, hyggja í svónvarp o.s.fr. Tað løgna er, at tað ofta eru teir dugnaligastu næmingarnir, sum taka eftir tí, sum verður sagt og skrivað. Her mugu lærarnir vera varnir og gera sítt til at geva børnunum holla undir- vising. - Annars er málbrúkið millum fólk hampuliga gott, men eg hoyri, at tey eru åvirkad av øllum ti, tey siggja, hoyra og iesa. Er málspillan ha um ul dømt um í UUO um fólk søgdu ha' - men eg dugi ikki at siga, hvi handa målspillan er kom- in. Hon verdur nytt sum ifylla. Vit fáa orð uttaneftir - t.d. gjøgnum ítrótt og tónleik, men vit eiga góð føroysk orð at seta ístaðin. Vit mugu royna royna at gera tað so gott sum gjørligt MALNEYNDIN Annars ber eisini ul at spyrja um ráð, td. er Føroyska Målnevndin virkin. Hon er rådgevandi og hevur skrivstovu, har øll kunnu fåa rådgeving Ber til at vardveita før- oyska málið, i øllum meldrinum, sum vit fåa inn á okkum uttaneftir Vit vinna og missa við øllum tí nýggja, kanska ráðgeving hjálpir, tí vit taka væl móti teimum nýggju orðunum sum verða smíðað, men hugsa ov lítið um tey vanligu orðini. Vit fáa ikki forðað fyri tí nýggja, men skulu royna at brúka okkara egnu orð, sum vit eiga í føroyska málinum. Er tað ein vónleys upp- gáva at arbeiða fyri at fáa føroyingum eitt gott mål? - Vid hvørt haldi eg tað, men tað er ikki vón- leyst kortini, t.d. eru nógv donsk orð farin úr málinum, og tí skulu vit takka Útvarpinum fyri Tað munar, tá ið tú sært, at fólk taka eftir tí, sum tey hava lisið og hoyrt. -Eitt, sum eg kundi hugsað mær at nevnt, er lýsingarmálið í handlun- um, sum seinastu árini hevur ment seg munandi. Jømi er lýsingar hjá Føroya Keypsamiøku Tað er ein stór fram- gongd, at tað eisini verð 1 ur farið væl um málið handilslýsingum